अनिष्ट हुने त्रासले जमरा राख्दैन माझी समुदाय

प्रतिकात्मक तस्वीर

बागलुङ नगरपालिका–१ खनियाबास सुन्दर बस्तीमा हिजोआज दशैंको रौनक छ । कालीगण्डकी किनारमा रहेको बस्ती माझी समुदायको हो ।

विक्रम संवत् २०४८ तिर बागलुङ–पोखरा सडक निर्माणका क्रममा विस्थापन भएका माझी परिवारले २ वर्ष पहिले नयाँ घर पाएका छन् ।


Advertisement

विस्थापित परिवारका पुस्तौं पुराना घर फेरिए तर संस्कार भने फेरिएका छैनन् । दशैंमा माझी समुदायमा एउटा अनौठो परम्परा छ । 

दशैंको विशेषता जमरा माझी समुदायले शिरमा लगाउँछन् तर आफ्ना घरमा स्थापना नहुने मान्यता छ । 


Advertisement

दशैंका अक्षतासँग जमरा लगाउने तर आफ्ना घरमा घटस्थापनामा राख्ने चलन भने छैन । ‘हाम्रा परम्परा यस्तै हो भन्ने किंवदन्ती छ, मैले जान्ने भएदेखि जमरा घरमा राखिएको छैन, मागेर लगाउने चलन छ,’ माझी बस्तीका ३३ वर्षीय कृष्ण माझीले भने । आफू जान्नेबुझ्ने भएदेखि दशैंको टीका लगाए पनि जमरा राखेको थाहा नभएको उनी बताउँछन् ।

माझी दशैंको दिन टीकाजमरा त लगाउँछन् तर जमरा मागेर । यस वर्ष दशैंमा पनि खनियाबासको माझी समुदायले कसैका घरमा झमरा राखेका छैन । माझी समुदायमा परम्परालाई नयाँ पुस्ताले पनि निरन्तरता दिएका छन् । माझी समुदायमा अन्यत्र बस्नेले भने जमरा राख्छन् ।

‘माझी भए पनि हाम्रो माइत त जमरा राख्नुहुन्छ,’ स्थानीय फूलकुमारी माझीले भनिन्, ‘खै कुन्नि किन हो, यहाँ त जमरा नराख्ने चलन रहेछ । जिजुबाजेको पालामा त जमरा राख्थे रे, कुन्नि के हो नराम्रो घटना भएपछि राख्न छाडेको भन्ने सुनिन्छ । खनियाबास र मालढुंगामा बस्ने माझीहरुले घरमा जमरा नराख्ने चलन रैछ ।

अर्काका घरबाट जमरा लिएर भए पनि लगाउने, मीठो खाने र नयाँ लुगा लगाउने अन्य समुदायकै जस्तै परम्परा छ । जिजुबाजेका पालादेखि नै दशैंका लागि जमरा राख्न छाडिएको ६७ वर्षीय सोमबहादुर माझीको भनाइ छ । 

‘जुन वर्ष जमरा राख्यो त्यस वर्ष घरकी कन्याको मृत्यु भएपछि जमरा राख्न छाडिएको किंवदन्ती छ,’ उनले भने, ‘वर्षैपिच्छे जमरा राख्दा घरकी छोरीको मृत्यु हुने गरेका कारण जमरा नराख्ने भनेर सल्लाह गरेर राख्न छाडिएको हो रे । दशैंं मनाउन छाडिएन, त्यसका लागि जमरा चाहियो, अरुलाई मागेर भए पनि दशैं चाहिँ मनाइन्छ ।’

अन्यत्रका माझी समुदायले भने जमरा आफ्नै घरमा राखेर दशैंमा लगाउने गरेको छ । 

कमेन्ट गर्नुहोस्