×
Bajaj Top
Khukuri
Dataz
FONEPAY

मनसुनले मात्र गएको होइन बाढीपहिरो

काठमाडाैं | असार १३, २०७८

NTC
तस्वीर सौजन्य : गोरखापत्र दैनिक
TVS INSIDE

असार १ गते आएको बाढीपहिरोले सिन्धुपाल्चोकको मेलम्ची बजार नै डुबायो ।

Sanima Bank
morang Auto yamaha

हेलम्बु र पाँचपोखरी थाङ्पालमा पनि निकै ठूलो क्षति भयो । मेलम्ची र इन्द्रावतीमा मिसिएको बाढीले मानव बस्ती डुबायो । माथिल्लो भेग हेलम्बुदेखि ओइरिएको बाढीपहिरोका कारण अझै २० जना बेपत्ता छन् । चार जनाको मात्र मृत्यु पुष्टि भएको छ ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
shivam island

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले यस वर्ष पहाडी र हिमाली भेगमा बढी वर्षा हुने पूर्वानुमान गरेको छ तर असार १ गतेको आसपास मेलम्ची क्षेत्रको वर्षाको आकलन त्यसअनुसार भएको थिएन । त्यसबेला वर्षा पश्चिम नेपालमा केन्द्रित रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको थियो । मौसमविद्हरू ठूलो वर्षा भएको कुरा स्वीकार गर्दैनन् । भूगर्र्भविद्हरू माथिल्लो भेगमा वर्षा नभई पहिरो जानै नसक्ने बताउँछन् ।

पछिल्लो समय खण्डित वर्षा हुने क्रम बढेको छ । सानो स्थानको एकै ठाउँमा वर्षा भएका कारण एक्कासि बाढीपहिरो सिर्जना हुने गरेको भूगर्भविद् शिवकुमार बाँस्कोटा बताउँछन्  । उनले  पोहोर साल पर्वतको दुर्लुङमा गएको पहिरोको उदाहरण दिए  । लुम्लेनजिकै रहे पनि त्यस समयमा त्यहाँ पानी परेको थिएन तर दुर्लुङका बासिन्दाले कहिल्यै नदेखेको दर्के पानी देखे । त्यसको केही निमेषमै पहिरोले बस्ती बगाएको थियो ।

Vianet communication
IME BANK INNEWS
LAxmi BAnk

मेलम्चीको माथिल्लो जलाधार क्षेत्रमा वर्षामापन यन्त्र थिएन । त्यहाँ पानी परेको हुनसक्ने आकलन उनले  गरे  । उनले  भन्नुभयो, “पहिले हिमनदीले ल्याएको माटोसहितको गेग्रान हेलम्बुमाथिको खहरे छेउछाउमा थुप्रिएका छन्, पानी परेपछि बल्ल त्यो बग्न थालेको हो र कतै गएर खहरे थुनिएपछि भेलपहिरो विस्फोट भएको हुनसक्छ ।”

बाँस्कोटासहितको उच्च सरकारी टोली त्यो पहिरोले थुनेको स्थलको अवलोकन गर्न जानुभएको थियो । खराब मौसमका कारण राम्ररी ठम्याउन नसकिए पनि प्रारम्भिक अवलोकनले त्यही देखाएको उनले  सुनाए । उनका अनुसार एक/डेढ सय वर्षअघि अहिलेकैजस्तो पहिरो आएर मेलम्ची थुनिएको घटना दोहोरिएको हो । स्थानीय पाकाहरू पनि यस्तै घटना धेरै वर्षअघि भएको सुनाउँछन् ।

नदीले बनाएका टारमा पछि बस्ती र बजार बनेकाले बाढीको चपेटामा पर्न गएको बाँस्कोटा तर्क गर्छन् । उनका अनुसार नदीको किनार मानव सभ्यताको सूचक पनि हो । त्यहाँ जीवनको सम्भावना अधिक हुन्छ । त्यसैले मानव बस्ती र भौतिक संरचना बन्छ ।

तीन वर्षअघि २०७५ सालमा सरकारले निर्माण गरेको विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा राष्ट्रिय रणनीतिक कार्ययोजना २०१८–३० का अनुसार नेपालको उत्तरमा विशाल हिमालय पर्वत शृङ्खलादेखि दक्षिणमा तराईसम्म कुल १७० मिटरको दूरी रहेको छ । यति सानो दूरीभित्रको विविधता अधिक छ र त्यसैका कारण एकै समयमा फरक–फरक खालका प्राकृतिक विपत्तिको सामना नेपालले गर्नु परिरहेको छ ।

कार्ययोजनाअनुसार नेपालमा हरेक वर्ष पाँच सयभन्दा बढी विभिन्न खालका विपत्का घटना हुने गरेका छन् । सन् १९७१ देखि २०१५ को अवधिमा नेपालमा ४० हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान विपत्का कारण गएको छ । यो भनेको हरेक दिन दुई जनाभन्दा बढीको ज्यान विपत्कै कारण जाने औसत सङ्ख्या हो । त्यस अवधिमा ७५ हजारभन्दा बढी मानिस घाइते भए भने ३० लाख मानिस विपत्बाट प्रभावित बनेका छन् ।

नेपालको हरेक जिल्लामा विपत्का कारण धेरै मानिस मृत्युको उच्च जोखिममा रहेको पाइएको कार्ययोजनामा उल्लेख छ । गैरप्राकृतिक विपत् महामारी, अनिकाल, डढेलो, कीट वा सूक्ष्म जीवाणुको सङ्क्रमण, पशुपन्छीमा हुने सरुवा रोग र महामारी, सर्पदंश, जनावर आतङ्क, खानी, हवाई, जल, सडक, विषाक्त ग्यास चुहावट तथा विस्फोट, प्रदूषणका कारण हुने घटना तथा औद्योगिक दुर्घटना एकातिर छन् ।

अर्कोतर्फ प्राकृतिक विपत् हिमपात, असिना वर्षा, हिमपहिरो विस्फोट, अतिवृष्टि, अनावृष्टि, बाढीपहिरो तथा भू–स्खलन, ज्वालामुखी विस्फोट, डढेलो आदिको प्रकोपमा पनि नेपालको भू–भाग अत्यधिक प्रभावित छ । विश्व मानचित्रमा नेपाल भूकम्पको अतिजोखिम भएको देशको सूचीमा ११औँ स्थानमा छ भने पहिरोको ३०औँ अति जोखिम मुलुक हो । सोही कार्ययोजनाले नेपालमा बढ्दो विकास प्रक्रियासँगै वन तथा वातावरण विनाश बढेको उल्लेख गरेको छ ।

मौसमविद् वरुण पौडेलले भूकम्प र विकास निर्माणका कारण जर्जर भएको पहाडमा हल्का वर्षाले पनि बढी असर परेको तर्क गरे  । उनी भन्छन्, “मनसुनमा पानी पर्ने हो, कतै बढी र कतै कम परेको होला तर मनसुनकै कारण मात्र बाढीपहिरो गएको होइन । ” दुई सातायता मनाङ, सिन्धुपाल्चोक, लमजुङ, रोल्पा, कास्कीमा बाढीपहिरोले हालसम्म २३ जनाको ज्यान लिइसकेको राष्ट्रिय आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्रले जनाएको छ । त्यसैका कारण २४ जना अझै बेपत्ता छन् ।

वैशाख १ गतेयता बाढीबाट १२ र पहिरोबाट १२ जनाको मृत्यु भएको राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणले यस वर्षको मनसुनमा १८ लाखभन्दा बढी मानिस विभिन्न खालको विपत्बाट प्रभावित हुने आकलन गरेर प्रतिकार्य योजना बनाएको प्राधिकरणका प्रमुख अनिल पोखरेलले जानकारी दिए  । गोरखापत्र दैनिकमा चाँदनी हमालले खबर लेखेकी छन् ।

JYOTI
Kumari
TATA Below
NLIC
Mega Bottom
माघ ६, २०७८

सरकारले मुलुकभर माघ २ गतेबाट कोरोना भाइरस (कोभिड–१९)विरुद्धको 'बुस्टर’  मात्रा  खोप  लगाउन  शुरू गरे  पनि  सर्लाहीमा  भने  उक्त  खोप  अझ...

माघ ६, २०७८

दोलखाको शैलुङ गाउँपालिकाले १४ किलोको मूला   उत्पादन   गर्ने   कृषकलाई पुरस्कृत गरेको छ। शैलुङ–१, दूधपोखरी ठेकलका    कृषक    पदमबहादुर ...

माघ ६, २०७८

कैलालीमा मादक पदार्थ सेवन गरेर स्थानीयसँग विवाद गरेका नेपाली सेनाका सेनानी (मेजर) अशोक शाही सैनिक सेवाबाट बर्खास्तीमा परेका छन् । सुदूरपश्चिम तालिम शिक्षालयमा कार्यरत उनलाई सैनिक आचरणविरुद्धको काम गरेको ठह...

माघ ६, २०७८

बँदेल, नीलगाई र बाँदरलगायतका वन्यजन्तुले अन्न तथा तरकारी बाली खाएर सखाप पार्न थालेपछि धनुषाका किसानले नयाँ जुक्ति अपनाएका छन् । यहाँका किसानले खेतबारीमा झिलिमिली बिजुली बत्ती बालेर वन्यजन्तुको उपद्रोबाट बाली...

माघ ६, २०७८

बाँकेको  एक  सामुदायिक  वनका  पदाधिकारी  नै अवैध   रुख   कटान र तस्करीमा संलग्न  रहेको   खुलासा  भएको   छ  । सो  सामुदायिक  वन...

माघ ६, २०७८

सरकारले सबै आवधिक निर्वाचन संविधानले तोकेको मितिभित्रै गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेपछि निर्वाचनसँग सरोकार राख्ने विज्ञहरूले सरकारको यो कुरालाई सकारात्मक कदम भनेर टिप्पणी गरेका छन् । सत्तारूढ गठबन्धन दलका शीर्षस्...

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

माघ ३, २०७८

‘एसियन ड्रामा’ का लेखक गुनाल मिर्डालले न्यून आम्दानी, न्यून उत्पादकत्व, कमजोर स्वास्थ्य अवस्था र सुविधाहीन आवासले मानिसलाई गरीबीको दुष्चक्रमा पुर्‍याउने यथार्थ व्याख्या गरेका थिए । यसलाई उल्टो रूप...

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

माघ ३, २०७८

उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको तौल घटेपछि त्यहाँका जनताहरू चिन्ता प्रकट गर्दै सामूहिक रूपमा रोएका थिए ।  हुन त उत्तर कोरियामा हाँस्ने र ताली बजाउने काम पनि सामूहिक रूपमै हुन...