×

Nic Asia
Marvel

ग्यासको राजनीति

युक्रेन संकटको भित्री पाटो– समुद्रमुनिको रुसी पाइपलाइनले निम्त्याएको तनाव

काठमाडाैं | मंसिर २२, २०७८

NTC
Photo : XINHUA
TVS INSIDE

अमेरिकाका राष्ट्रपति जो बाइडन र रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच मंगलवार दुई घन्टाभन्दा बढी चलेको वार्तामा अन्य कुराका अलावा युक्रेन संकटको बारेमा चर्चा भएको रुस सरकार तथा ह्वाइट हाउस दुवैले जारी गरेको ‘रीडआउट’मा उल्लेख छ ।

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

पुटिनले युक्रेनमा आक्रमण गरेमा अमेरिकाले रुसमाथि कठोर प्रतिबन्ध लगाउने चेतावनी बाइडनले दिएको बाइडनका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार जेक सलिभानले शिखरवार्ता सकिएपछि सञ्चारकर्मीहरूलाई जानकारी दिए । 


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

सन् २०१४ मा रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेर क्राइमिया हात पारेको बेलामा अमेरिकाले रुसमाथि लगाएको प्रतिबन्ध निष्फल भएको थियो । तर त्यसभन्दा कठोर प्रतिबन्ध लगाएर पुटिनलाई अप्ठ्यारोमा पार्ने चेतावनी बाइडनले दिएको बताइएको छ । यद्यपि पुटिनले युक्रेनमा आक्रमण गर्ने निर्णय लिइसकेको जस्तो नलागेको जानकारी पनि सलिभानले दिए । 

अमेरिकाका गुप्तचर संस्थाहरूले युक्रेनमाथि रुसले सन् २०२२ को आरम्भतिर आक्रमण गर्न लागेको चेतावनी दिएको भए पनि मस्कोले त्यो झूटो खबर भएको दाबी गरेको छ । बाइडनसँग पुटिनको वार्तापछि अमेरिकी अधिकारीहरूले युक्रेनमाथि रुसले तत्काल आक्रमण नगर्ने संकेत पाएको देखिन्छ । 

Vianet communication
Maruti inside

रुसले युक्रेन सीमा नजिक विगत कैयौं महिनादेखि लगभग १ लाख सैनिक तथा सैन्य उपकरणहरू तैनाथ गरेपछि अमेरिकाले सम्भावित आक्रमणको आकलन सार्वजनिक हो । रुसले चाहिँ युक्रेनमाथि आक्रमण गर्ने आफ्नो कुनै योजना नरहेको बरू युक्रेनले नै रुसमाथि आक्रमण गर्ने योजना बनाइरहेको थाहा पाएकाले निवारणका लागि सैन्य तैनाथी गरिरहेको बताएको छ । युक्रेनले रुस सीमा नजिक १ लाख २५ हजार सैनिक तैनाथ गरेको बताइन्छ ।

युक्रेनलाई रुसले आफ्नो प्रभावक्षेत्र मान्ने गरेको छ र त्यहाँ पश्चिमी सैन्य गठबन्धन नेटोको उपस्थिति नहोस् भन्ने चाहना राखेको छ । युक्रेन नेटोको सदस्य हैन तर सन् २०१९ मा त्यहाँको संसद्ले दुईतिहाइ बहुमतका साथ मुलुकलाई नेटो तथा युरोपेली संघको सदस्य बन्नका लागि बाटो खोलेको छ । 

त्यति हुँदा पनि युक्रेन नेटोको सदस्य चाहिँ बनिसकेको छैन । तर नेटोका सदस्य मुलुकहरूले युक्रेनलाई जेभलिन एन्टी–ट्यांक क्षेप्यास्त्र, गाइडेड मिसाइल युद्धपोत तथा एन्टी–एयर मिसाइल ब्याट्रीज लगायतका घातक हातहतियार उपलब्ध गराएका छन् ।  युक्रेन र नेटोका सैनिकबीच सैन्य सहकार्यका लागि समझदारी समेत बनेको छ ।

 


 

सबभन्दा खतरनाक कुरा, युक्रेनमा मिसाइल बेस राख्दा रुसको राजधानी मस्को नै सुरक्षा जोखिममा पर्ने भएकाले रुस सतर्क बनेको हो । ती बेसहरूबाट प्रहार गरिएका क्रुज क्षेप्यास्त्रहरू जम्मा ६ मिनेटमा मस्कोको मध्यभाग पुग्ने सैन्य विश्लेषकहरूको आकलन छ । 

त्यसैले युक्रेनमा मिसाइल बेस राख्नु भनेको रुसले बनाएको लक्ष्मणरेखा नाघ्नु हो भनी पुटिनले चेतावनी दिएका छन् । तर बाइडनले यस्तो लक्ष्मणरेखालाई वास्ता नगर्ने बताएका छन् । 

यसैलाई ध्यानमा राखेर बाइडनसँग मंगलवार भएको शिखरवार्तामा पुटिनले नेटोको थप विस्तार नहुने कानूनी प्रत्याभूतिको माग गरेका छन् । नेटोले रुसविरुद्ध आक्रामक कदमहरू चालिरहेको आरोप लगाउँदै पुटिनले रुसको सीमामा रहेका कुनै पनि मुलुकमा आक्रामक हतियार प्रणाली स्थापित नगर्नका लागि ठोस प्रत्याभूतिको अपेक्षा गरेका छन् । 

तर आफ्ना शत्रुहरूलाई घेराबन्दी गरेर उनीहरूमाथि सुरक्षा जोखिमको तरवार झुण्ड्याउने अमेरिकाको नीतिअन्तर्गत नेटोले रुसको सीमा नजिक आफूलाई विस्तार गर्न खोजेको छ । पुटिन जस्ता चतुर रणनीतिक खेलाडीले यो चाल नबुझ्ने कुरै थिएन । त्यसलाई रोक्नका लागि उनले युक्रेन सीमा नजिक सेना तैनाथी गरेका हुन् र युक्रेनको दोनेत्स्क र लुहान्स्क क्षेत्रमा रहेका विद्रोही समूहहरूलाई समर्थन गरिरहेका हुन् । 

नेटोको आक्रामकतासँगै अमेरिकाको आर्थिक स्वार्थ समेत युक्रेन संकटको प्रमुख कारण हो । रुसले बाल्टिक समुद्र हुँदै जर्मनीसम्म ग्यास पुर्‍याउन १२ अर्ब डलर लगानीको नोर्ड स्ट्रीम २ पाइपलाइन बनाएपछि अमेरिका र (जर्मनीबाहेक अन्य) युरोपेली मुलुकहरूको पारा तातेको हो । 

संसारको लगभग २४ प्रतिशत प्राकृतिक ग्यासको भण्डार भएको रुसको ग्याजप्रोम कम्पनीले बनाएको यस पाइपलाइनको काम पूरा भइसकेको छ र ग्यास प्रवाह गर्न मात्र बाँकी छ । जर्मनीको उत्पादनमा आधारित अर्थतन्त्रका लागि रुसबाट आएको ग्यास अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण स्रोत भएकाले ऊ नोर्ड स्ट्रीम २ को पक्षमा दृढतापूर्वक उभिएको छ । 

युरोपलाई आफ्नो ग्यास बेच्नका लागि दबाब दिने उद्देश्यले युक्रेनलाई अमेरिका तथा नेटोले रणभूमि बनाउन खोजेको यसबाट देखिन्छ । बाइडन र पुटिनबीच मंगलवार भएको वार्तामा युद्ध चर्किने परिस्थिति बन्न नदिने भनिए पनि दुवै पक्षको भूराजनीतिक र भूआर्थिक स्वार्थका कारण युद्ध हुन सक्ने सम्भावनालाई पूरै नकार्न भने सकिँदैन ।

उता अमेरिका चाहिँ जर्मनी तथा युरोपलाई आफ्नो लिक्वेफाइड नेचुरल ग्यास (एलएनजी) बेच्न चाहन्छ । तर टाढाबाट ल्याइएको महंगो ग्यास किन्न युरोप इच्छुक छैन । 

युरोपले रुससँग मात्र ग्यास किनेकोमा अमेरिका असन्तुष्ट छ र आफ्नो ग्यासले पनि युरोपेली बजारमा पहुँच पाउनुपर्ने माग गरिरहेको छ । ग्यासमार्फत रुसले शक्ति आर्जन गर्न लागेको अमेरिकाले पचाउन सकेको छैन ।

यहाँ युक्रेन कसरी जोडिन्छ त ? अहिले युक्रेनको बाटो हुँदै पाइपलाइनमार्फत रुसी ग्यास युरोप पुगिरहेको छ । युक्रेनले त्यसबापत ग्यास ट्रान्जिट फी कमाइरहेको छ । 

नोर्ड स्ट्रीम २ ले चाहिँ युक्रेनको बाटो छलेर बाल्टिक समुद्रको बाटो अपनाएपछि युक्रेनमाथि लगाम कस्न रुसलाई सजिलो हुने भएको छ ।

युक्रेन र पोल्यान्ड जस्ता रुसका छिमेकी पूर्वी युरोपेली मुलुकहरू र लिथुआनिया, लाट्भिया र एस्टोनिया जस्ता बाल्टिक मुलुकहरूले रुससँग निहुँ खोजेमा रुसले उनीहरूको ग्यास आपूर्ति रोकिदिन सक्छ । त्यसरी ग्यास आपूर्ति रोकेको सजाय पनि उसले भोग्ने छैन किनकि नोर्ड स्ट्रीम २ मार्फत उसले युरोपेली संघका बजारहरूमा पहुँच कायम राख्नेछ र पैसा पनि कमाइरहनेछ । 

अनि युरोपेली मुलुकहरूले रुससँग निहुँ खोजेमा उसले ग्यास आपूर्ति रोकिदिन सक्ने भएकाले यो रुसको बलियो हतियार भएको विरोधीहरूको तर्क छ । युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदीमीर जेलेन्स्कीले यो पाइपलाइन परियोजना क्रेमलिन (रुस सरकार) को खतरनाक भूराजनीतिक हतियार भएको दाबी गरेका छन् । 

अनि क्राइमिया हात पारेको र युरोपेली संघलाई कमजोर बनाउनका लागि विभिन्न गतिविधि गरिरहेको रुसलाई पाइपलाइन परियोजनामार्फत किन पुरस्कृत गर्नुपर्ने भनेर समेत केही युरोपेली मुलुकहरूले प्रश्न उठाइरहेका छन् । 

रुसले चाहिँ ग्यास आपूर्तिको अविरल प्रवाह रोक्ने गैरजिम्मेवार काम आफूबाट नहुने बताउँदै आएको छ ।  

नोर्ड स्ट्रीम २ पाइपलाइन जसरी पनि विफल होस् भन्ने अमेरिका र केही युरोपेली मुलुकको उत्कट चाहना रहेको रहस्य ब्लूमबर्ग पत्रिकाले मंगलवार छापेको एउटा खबरमा खुलेको छ । ब्लूमबर्गले हात पारेको दस्तावेजमा उल्लेख भएअनुसार, रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेमा अमेरिकाले जर्मनीलाई नोर्ड स्ट्रीम २ ग्यास पाइपलाइन परियोजना बन्द गर्नका लागि दबाब दिनेछ । 

बाइडन प्रशासनले यस्तो परिस्थिति निर्माण भएमा जर्मनीको नयाँ सरकारबाट पाइपलाइन रोक्ने विषयमा प्रतिबद्धता खोजिरहेको ब्लूमबर्गले गोप्य वार्तामा सहभागी एक स्रोतलाई उद्धृत गर्दै लेखेको छ । भनाइको मतलब, नोर्ड स्ट्रीम २ पाइपलाइन रोकियोस् भन्ने अमेरिकी चाहनालाई युक्रेनमाथि रुसको आक्रमणले साकार पार्नेछ । त्यही कारणले गर्दा युक्रेनमाथि आक्रमण गर्न रुसलाई उत्तेजित पार्ने गतिविधिहरू नेटोले हालका दिनमा गरिरहेको हो ।

जर्मनीकी बहालवाला चान्सलर अंगेला मर्कलले अमेरिकाको दबाब सहेर भए पनि नोर्ड स्ट्रीम २ लाई अघि बढाइरहेकी छन् । उनका उत्तराधिकारी (चान्सलर बन्न लागेका) ओलाफ शोल्ज पनि यस पाइपलाइनको पक्षमा देखिएका छन् भने भाइस चान्सलर बन्न लागेका रोबर्ट हाबेकले चाहिँ युक्रेनमा विकसित घटनाक्रमले पाइपलाइन परियोजनामा असर पार्ने बताएका छन् । 

 


 

जर्मनीको नियामक संस्थाले यस पाइपलाइनलाई प्रमाणीकरण गर्न मानेको छैन किनकि पाइपलाइनको जर्मन सञ्चालकले जर्मनीको कानूनबमोजिमको काम नगरेको उसको तर्क छ । युक्रेन संकटको बहाना बनाएर अमेरिका र युरोपेली मुलुकहरूले जर्मनीलाई यस पाइपलाइनमार्फत रुसबाट ग्यास प्रवाह नगराउनका लागि दबाब दिने सम्भावना पनि प्रबल छ । 

युरोपलाई आफ्नो ग्यास बेच्नका लागि दबाब दिने उद्देश्यले युक्रेनलाई अमेरिका तथा नेटोले रणभूमि बनाउन खोजेको यसबाट देखिन्छ । बाइडन र पुटिनबीच मंगलवार भएको वार्तामा युद्ध चर्किने परिस्थिति बन्न नदिने भनिए पनि दुवै पक्षको भूराजनीतिक र भूआर्थिक स्वार्थका कारण युद्ध हुन सक्ने सम्भावनालाई पूरै नकार्न भने सकिँदैन ।

NLIC
TATA Below
बैशाख ६, २०७९

सत्तारूढ गठबन्धनका शीर्ष नेताहरू पोखरा महानगरपालिकाको मेयर एकीकृत समाजवादीलाई दिन सहमत भएपछि पोखरामा कांग्रेसभित्र विद्रोह भयो । कांग्रेस कास्की समितिका सचिवद्वयले सभापतिलाई जानकारी नै नदिई विज्ञप्ति प्रकाश...

बैशाख ८, २०७९

सत्ता गठबन्धनबीच चुनावी तालमेलको भागबण्डा हुँदा कांग्रेस एक्लैले ३ महानगर र ७ उपमहानगरको प्रमुख पदमा उम्मेदवारी दिनेगरी सहमति जुटेको छ । बाँकी ३ महानगर र ४ उपमहानगर गठबन्धन सहयात्री दलहरूले पाएका छन् । गठ...

बैशाख २८, २०७९

श्रीलंकामा अभूतपूर्व आर्थिक संकट आएपछि सरकार गहिरो समस्यामा परेको छ ।  घट्दो विदेशी मुद्रा सञ्चिति तथा बढ्दो ऋणका कारण श्रीलंकाले अत्यावश्यक वस्तु समेत आयात गर्न सकेको छैन । सरकारविरुद्ध हप्तौंदेखि प्रदर्शन...

बैशाख ७, २०७९

देशभर चुनावी तालमेल गर्ने सैद्धान्तिक सहमति गरेका पाँच राजनीतिक दलमा जहाँतहीँ भागबण्डाको किचलो छ । महानगर र उपमहानगरको सीट बाँडफाँड गठबन्धन दलका शीर्ष नेताहरूले टुंग्याउने भने पनि उनीहरूलाई निर्णयमा पुग्...

बैशाख ९, २०७९

रुसले युक्रेनविरुद्ध चलाइरहेको सैन्य कारवाही दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेसँगै डोनबास नियन्त्रणमा लिनका लागि भयानक लडाइँ चलिरहेको छ ।  डोनबासमा युक्रेनले रुसीभाषीहरूमाथि विगत आठ वर्षदेखि दमन गरेको भन्दै उन...

बैशाख ७, २०७९

रुसले युक्रेनविरुद्ध सैन्य कारवाही चलाएपछि जापान र रुसको सम्बन्धमा तिक्तता आउन थालेको छ ।  अमेरिकाको साझेदार मुलुक जापानले हालैका दिनमा रुसमाथि विभिन्न किसिमका प्रतिबन्ध लगाएको छ । आजै (२० अप्रिलमा) ...

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

बैशाख २३, २०७९

स्थानीय तह निर्वाचनको मतदान मितिभन्दा ठीक ११ दिनअघि, सोमवार (१९ वैशाखमा) निर्वाचन आयोगले एउटा चेतावनीयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्‍यो । विज्ञप्ति चेतावनीयुक्त यसकारण पनि थियो कि त्यसमार्फत आयोगले निर्वाचन आचारसंह...

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

बैशाख २१, २०७९

जसरी सौता-सौताका छोराछोरी मिलेर आमाको अस्तित्व रक्षाका लागि खडा हुन्छन्, त्यसरी नै नेपाली कांग्रेस र नेकपा (माओवादी केन्द्र) आमासरहकै संविधानको रक्षाका लागि खडा भएका छन् । तर, केही व्यक्तिहरू आधुनिक जमानाको काल...

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

बैशाख १८, २०७९

‘इधम जिवेत सुखम जिवेत ऋण कृत्वा घ्रितम पिवेत’ सुन्नमा मजा आउँछ तर सुनदेखि नूनसम्म विदेशबाट आयात गर्ने देशका नागरिक हामी वर्तमानमा रमाउँछौं । संसारमा खुशी मानिसमध्ये हामी पनि पर्छाैं अर्थात् भौतिक...

ad
x