×
Bajaj Top
Khukuri
FONEPAY

सानो टापु राष्ट्रमा शक्ति राष्ट्रको हानथाप

माल्दिभ्समाथि चीन–भारत स्वार्थ : यामिनको सफाइ र भारतविरोधी आन्दोलनको साइनो

काठमाडाैं | पुस २३, २०७८

NTC
TVS INSIDE

चीनका परराष्ट्रमन्त्री वाङ यीले हिन्द महासागरको पाँचवटा तटीय राज्यको भ्रमणसँगै ईस्वी नयाँ वर्षको आरम्भ गरेका छन् । त्यस क्रममा उनले भारतका छिमेकी मुलुकहरू माल्दिभ्स र श्रीलंकाको पनि भ्रमण गर्नेछन् । 

Sanima Bank
morang Auto yamaha

भारत र चीन दुवै हिन्द महासागरमा प्रभावका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । वाङको भ्रमणले उक्त क्षेत्रमा बेइजिङको सुरक्षा र आर्थिक स्वार्थलाई सबल बनाउने लक्ष्य लिएको छ । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
shivam island

जनवरी ४ देखि ७ सम्म वाङले इरिट्रिया, केन्या र कोमोरोसको भ्रमण गरे । त्यसपछि उनी माल्दिभ्स र श्रीलंका जानेछन् ।

चीनले अफ्रिकी मुलुकहरूसँग सम्बन्ध प्रगाढ बनाउन थालेदेखि वर्षको आरम्भमा अफ्रिकाको भ्रमणको परम्परा शुरू गरेका हुन् । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS
LAxmi BAnk

भारतलाई वाङको माले भ्रमणमा बढी चासो छ । माल्दिभ्समा आजकल भारत बहिष्कार अभियान जोडतोडका साथ चलिरहेको छ । 

अझ त्यहाँका पूर्व राष्ट्रपति अब्दुल्ला यामीनलाई गत नोभेम्बर ३० मा भ्रष्टाचारका सबै आरोपबाट सफाइ दिइएपछि उनी स्वतन्त्र बनेका छन् । 

चीनप्रति सहानुभूति राख्ने यामीनले नयाँ दिल्लीलाई सत्तारूढ माल्दिभियन डेमोक्रेटिक पार्टी (एमडीपी) को मित्रका रूपमा हेर्ने गरेका छन् । 

बहालवाला राष्ट्रपति इब्राहिम मोहम्मद सोलिह पूर्व राष्ट्रपति मुहम्मद नशीद जस्तै भारतसमर्थक मानिन्छन् । नशीद र एमडीपीमा उनका सहकर्मीहरू माल्दिभ्समा चीनले भूमि कब्जा गरेको भन्दै आलोचना गर्छन् । 

भारतको जलक्षेत्रीय सुरक्षाका लागि माल्दिभ्स महत्त्वपूर्ण छ र नयाँ दिल्लीले पूर्व राष्ट्रपति मौमून अब्दुल गयूमसँग गहिरो सम्बन्ध राख्ने गरेको थियो । विगतमा चीनले माल्दिभ्सलाई खासै ध्यान दिँदैनथियो । 

सन् २०११ को नोभेम्बर महिनामा मात्र चीनले त्यहाँ दूतावास खोलेको हो । तर दुई देशबीच कूटनीतिक सम्बन्ध सन् १९७२ मै स्थापना गरिएको थियो । वास्तवमा चिनियाँ परराष्ट्रमन्त्री वाङको भ्रमण दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ५० वर्ष पुगेको अवसरमा भएको हो । 

विश्वमा चीनको हैसियत बढेसँगै उसले माल्दिभ्स तथा बृहत्तर हिन्द महासागर क्षेत्रमा पहिलेको भन्दा बढी चासो दिन थालेको हो । चिनियाँ जलसेना भारत नजिकको जलक्षेत्रमा विगत एक दशकमा बढी देखिन थालेको छ र हिन्द महासागरमा उसले आफ्नो व्यापारिक स्वार्थको रक्षा गर्ने गरेको छ । 

सन् २०१७ को अगस्ट महिनामा चीनका तीनवटा युद्धपोतहरू मालेमा अडिएका थिए । त्यही वर्षको डिसेम्बर महिनामा यामीनले चीनसँग खुला व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए । मालेले गरेको त्यस्तो किसिमको त्यो पहिलो सम्झौता थियो । 

विश्वमा चीनको हैसियत बढेसँगै उसले माल्दिभ्स तथा बृहत्तर हिन्द महासागर क्षेत्रमा पहिलेको भन्दा बढी चासो दिन थालेको हो । चिनियाँ जलसेना भारत नजिकको जलक्षेत्रमा विगत एक दशकमा बढी देखिन थालेको छ र हिन्द महासागरमा उसले आफ्नो व्यापारिक स्वार्थको रक्षा गर्ने गरेको छ । 

चीनको आर्थिक कूटनीतिलाई माल्दिभ्सले सहर्ष स्वीकार गरेको थियो र अब्दुल्ला यामीनको कार्यकालमा भारतको प्रभाव उक्त देशमा निकै घटेको थियो । निरंकुश शासक यामीनले शीर्ष राजनीतिकर्मीहरूलाई पक्राउ गरी कारागारमा कोचेका थिए । प्रधानन्यायाधीशलाई समेत उनले बाँकी राखेका थिएनन् । 

भारत र पश्चिमका लोकतान्त्रिक मुलुकहरूले उनको निन्दा गरेपछि यामीन सहयोग र साथका लागि चीनसँग नजिकिन थालेका थिए । बेइजिङ उनीसँग सम्बन्ध बढाउँदा खुशी थियो र उसले माल्दिभ्समा पूर्वाधारका विभिन्न परियोजनालाई सम्हाल्न थाल्यो । 

भारतका लागि सौभाग्यवश सन् २०१८ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा यामीन पराजित भए । यामीन सत्ताबाट बाहिरिएपछि नयाँ दिल्लीले पुरानो प्रभाव पुनः कायम गर्न पायो । 

तर भारत यत्तिकैमा सन्तुष्ट भएर बस्न सक्दैन किनकि माल्दिभ्सको एक तप्का कठोर भारतविरोधी छ । माल्दिभ्स सुन्नी मुसलमानबहुल मुलुक हो र त्यहाँका धार्मिक नेताहरू कट्टरपन्थी विचारधाराको प्रभावमा छन् । अलकायदा र आईएसआईएस जस्ता आतंकवादी समूहहरूको जगजगी हुँदा त्यसमा सहभागी हुन जाने युवाहरू सबभन्दा बढी माल्दिभ्सबाटै गएका थिए । 

माल्दिभ्सको राजनीतिमा कट्टरपन्थी इस्लामको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ । त्यसैले भारत बहिष्कार अभियान चलाएको हो । सामाजिक सञ्जालबाट शुरू भएको उक्त अभियानलाई यामीनका साथै धार्मिक कट्टरपन्थीहरूले थप चर्काउनेछन् । धार्मिक उग्रवादीहरू यामीनसँग नजिकिएका पनि छन् । 

वाङ यीले भ्रमणमा माल्दिभ्सलाई के सौगात दिन्छन्, त्यो हेर्न रोचक हुनेछ । सत्तारूढ दल विगतमा चीनको आलोचक थियो । तर दक्षिण एसियाका अन्य मुलुकहरू जस्तै माल्दिभ्स पनि लगानीका लागि आतुर छ । त्यहाँका नेताहरूलाई आर्थिक प्रस्ताव अस्वीकार गर्न गाह्रै पर्छ । 

साना मुलुकहरू एसियाका दुई ठूला शक्तिबीचको प्रतिस्पर्धाका बारेमा जानकार छन् र आफ्नो अनुकूलता अनुसार चीन वा भारत कार्ड खेल्छन् र फाइदा पनि उठाउँछन् । आफ्नो राष्ट्रिय स्वार्थलाई उनीहरूले विचार गर्दा त्यसमा दोष खोज्न मिल्दैन । 

नेपाल सधैं यस्तै गर्छ । श्रीलंकाको सोच पनि त्यस्तै हो । बंगलादेश भारतको निकटतम मित्रमध्ये एक हो तर उसले चिनियाँ लगानीको परियोजनालाई अस्वीकार गर्दैन । यति हुँदाहुँदै पनि माल्दिभ्समा भारत र चीन राजनीतिक भाष्यको हिस्सा भएकाले सत्तारूढ दल एमडीपी भारतीय स्वार्थ प्रतिकूल जाने सम्भावना छैन । 

वाङले माल्दिभ्समा आफ्ना समकक्षीसँग आधिकारिक वार्ता गर्नेछन् र राष्ट्रपति सोलिहसँग शिष्टाचार भेट पनि गर्नेछन् । 

माल्दिभ्समा राष्ट्रपति निर्वाचन सन् २०२३ को आरम्भतिर हुँदैछ । कसले चुनाव जित्छ भन्ने कुरामा माल्दिभ्ससँग भारतको सम्बन्ध निर्भर रहनेछ । 

जे होस्, माल्दिभ्समा प्रभाव जमाउन भारत र चीनबीच प्रतिस्पर्धा लामै समयसम्म चलिरहने देखिन्छ । 

आउटलूकइन्डिया डट्कममा प्रकाशित सीमा गुहाको आलेखलाई लोकान्तरका लागि विन्देश दहालले अनुवाद गरेका हुन् ।

JYOTI
Kumari
TATA Below
NLIC
Mega Bottom
माघ ७, २०७८

भारतको उत्तर प्रदेशमा आगामी फेब्रुअरी १० देखि मार्च ७ सम्म विधानसभा निर्वाचन हुन लागेको छ । सात चरणमा मतदान भएपछि मतगणना मार्च १० मा गरिनेछ ।  प्रदेशका कुल ४०३ सीटमा प्रतिस्पर्धा हुन लागेको छ ।  ...

माघ ९, २०७८

निर्वाचन आयोगले प्रस्ताव गरेको जेठ ५ गतेको मितिभित्रै स्थानीय तह निर्वाचन हुन नसके देशमा संवैधानिक संकट उत्पन्न उत्पन्न हुने चिन्ता संवैधानिक कानूनका विज्ञहरूले व्यक्त गरेका छन् । त्यस्तो भएमा देश संवैधानिक सं...

माघ ६, २०७८

स्थानीय तहको चुनावलाई पछि सारेर वैशाखमा प्रतिनिधि सभाको चुनाव गर्न नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले सत्तारुढ गठबन्धनमा राखेको प्रस्तावले राजनीति तरंगित छ । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेले...

माघ १०, २०७८

स्थानीय तहको निर्वाचन वैशाख १४ र २२ गते गर्ने भनी निर्वाचन आयोगले प्रस्ताव गरे पनि सत्ता गठबन्धनले चुनाव पर धकेल्ने तयारी गरेको छ । गत पुस ३० गते आयोगले सर्वदलीय बैठकमार्फत उक्त प्रस्ताव गरेको दुई साता बित्न ल...

माघ १०, २०७८

युक्रेनको विषयमा रुस र पश्चिमबीचको तनाव चरममा पुगेको छ । युक्रेनमाथि रुसले कुनै पनि बेलामा आक्रमण गर्न सक्ने भन्दै अमेरिका, बेलायत र केही अन्य पश्चिमी मुलुकहरूले सेना तथा हातहतियार युक्रेन र छिमेकी मुलुकहरूम...

माघ ९, २०७८

विश्वमा शीतयुद्ध चलिरहेको भाष्य निर्माण गरिएको बेलामा अमेरिकी साम्राज्यको विरोध गर्ने तीन शक्तिहरू रुस, चीन र इरानले गत शुक्रवार र शनिवार उत्तरी हिन्द महासागरमा संयुक्त सैन्य अभ्यास गरेका छन् । उक्त अभ्यासको नाम चि...

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

माघ ३, २०७८

‘एसियन ड्रामा’ का लेखक गुनाल मिर्डालले न्यून आम्दानी, न्यून उत्पादकत्व, कमजोर स्वास्थ्य अवस्था र सुविधाहीन आवासले मानिसलाई गरीबीको दुष्चक्रमा पुर्‍याउने यथार्थ व्याख्या गरेका थिए । यसलाई उल्टो रूप...

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

माघ ३, २०७८

उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको तौल घटेपछि त्यहाँका जनताहरू चिन्ता प्रकट गर्दै सामूहिक रूपमा रोएका थिए ।  हुन त उत्तर कोरियामा हाँस्ने र ताली बजाउने काम पनि सामूहिक रूपमै हुन...