×

Nic Asia
Marvel

बैंकिङ तरलताको चर्चा

बैंकमा ३२ अर्ब लगानी योग्य रकम: सहज हुन थालेको हो तरलता ?

काठमाडाैं | माघ ३, २०७८

NTC
TVS INSIDE

बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा चालू आर्थिक वर्षको ६ महिनापछि बल्ल तरलता सहज हुन थालेको छ । सरकारले स्थानीय निकायको सञ्चित कोषमा भएको ८० प्रतिशसम्मको रकम वाणिज्य बैंकहरूले निक्षेपका रूपमा लिन पाउने व्यवस्था गरेको र बैंकहरूले तीन महिनादेखि नै नयाँ ऋणीलाई कर्जा लगानी गर्न रोकेका कारण तरलता सहज हुन थालेको देखिएको हो ।

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुणाकर भट्टका अनुसार पुस मसान्तमा सरकारलाई कर तिनुपर्ने भएका कारण बैंकहरूमा फेरि तरलता अभाव हुन्छ कि भन्ने चिन्ता थियो । उनका अनुसार पुस मसान्तसम्मको तथ्यांकले बैंकहरूमा ३२ अर्ब रुपैयाँ अधिक तरलता देखाएको छ ।


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

यस्तो अधिक तरलता गत वर्षको यही अवधिमा भने २ खर्ब रुपैयाँ थियो । गत वर्ष बैंकहरूमा भएको अधिक तरलताबाट राष्ट्र बैंककले १ खर्ब ६१ अर्ब तरलता प्रशोचन गर्नुपरेको थियो । यो वर्ष भने मौद्रिक नीतिको टुल्स प्रयोग गरेर बैंकहरूमा रिपो, स्थायी तरलता सुविधा (एसएसएफ), ओभरनाइट रिपो, पुनरकर्जासहितबाट आवश्यक रकम पठाइरहेको छ ।

बैंकिङ प्रणालीमा साधारण प्रकृतिको अधिक तरलताको स्थिति देखिएमा राष्ट्र बैंकले अल्पकालीन (अधिकतम सात दिनको) अवधिको तरलता प्रशोचन गर्न प्रयोग हुने उपकरण रिभर्स रिपो प्रयोग गर्छ ।

Vianet communication
Maruti inside

गत वर्ष बैैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता भएको हुँदा रिभर्स रिपो जारी गरेर तरलता खिचेरै अधिक तरलतालाई सहज बनाइएको थियो । यो वर्ष भने रिपोमार्फत बजारमा पैसा पठाउने काम अहिलेसम्म पनि भइरहेकाले नै तरलता सहज हुन खोज्दैछ । तरलता सहज भएर बजारमा प्रशस्त पैसा भएको स्थिति भने होइन । यस्तो रकम चालू आवको ५ महिनामा नै २७ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ प्रवाह भइसकेको राष्ट्र बैंकले जानकारी दिएको छ ।

बैंकिङ प्रणालीमा साधारण प्रकृतिको न्यून तरलताको स्थिति देखिएमा राष्ट्र बैंकले अल्पकालीन (अधिकतम सात दिनको) अवधिमा तरलता प्रवाह गर्न मौद्रिक नीतिको उपकरण रिपो प्रयोग गर्छ । 

अल्पकालीन सहजता

राष्ट्र बैंकका अनुसार पुस मसान्तसम्म बैंकिङ प्रणालीमा भएको ३२ अर्बको अधिक तरलता बैंकहरूले राख्नुपर्ने अनिवार्य नगद मौज्दात बाहेककै हो । पछिल्लो समय आयात बढेकाले फेरि पैसा उत्तै जान्छ कि भन्ने चिन्ता पनि छ । राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता भट्ट आयातलाई नियन्त्रण गर्न सकियो र सरकारले गर्ने खर्चमा बढ्न सक्यो भने अब तरलता सहज हुने तर्क गर्छन् । यसका साथै बैंकहरूले निक्षेपको तुलनामा कर्जा अधिक वृद्धिलाई पनि नियन्त्रण गर्नुपर्ने हुन्छ ।

गत वर्ष ऋण प्रवाह कम हुँदा अधिक तरलता थुप्रिएको थियो भने यो वर्ष निक्षेप नबढ्ने र कर्जा मात्रै बढेका कारण पनि तरलतामा दबाब परिरहेको बुभाइ राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता भट्ट बताउँछन् ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार ब्याजदर करिडोरको पोलिसी अनुसार अन्तर बैंक ब्याजदर ३.५ प्रतिशत वरपर बसेको अवस्थामा ठीकै हुन्छ । तर, अन्तर बैंक ब्याजदर बढेर त्यो भन्दा माथि पुगिरहेको छ । एक साता अगाडि (२३ पुस)मा यस्तो अन्तर बैंक ब्याजदर ३.२५ प्रतिशत रहेको थियो । अहिले यस्तो ब्याजदर फेरि बढेर ४.९४ प्रतिशत पुगिसकेको छ । 

पछिल्लो समय बैंकहरूको कर्जा निक्षेप अनुपात (सीडी) रेसियो औसतमा ९० प्रतिशतमा नै रहेको छ । २ दिन अगाडिको यस्तो सीडी रेसियोको औसत अनुपात ८९.८५ प्रतिशत रहेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाउँछ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार अहिले पनि १५ वटा बैंकको सीडी रेसियो ९० प्रतिशत कटेको छ । बाँकी १२ वटा वाणिज्य बैंकको मात्रै सीडी रेसियो ९० प्रतिशतभन्दा कम छ ।

राष्ट्र बैंकले चालू आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिमार्फत वाणिज्य बैंकहरूको पूँजी कर्जा निक्षेप (सीडीडी) लाई खारेज गरेर सीडी रेसियो कायम गरेको हो । यस्तो सीडी रेसियो कायम गर्ने समय बैंकहरूले आगामी असार मसान्तसम्म पाएका छन् । त्यो समयका लागि अहिलेदेखि नै मासिक योजना पेश गर्न राष्ट्र बैंकले सम्बन्धित बैंकलाई भनिसकेको पनि उल्लेख छ ।

पुस मसान्तसम्ममा सरकारको ढुकुटीमा ४८ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँ मौज्दात रहेको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका प्रवक्ता नवराज ढुंगाना बताउँछन् । उनका अनुसार पुस मसान्तसम्ममा सरकारले यो वर्ष आन्तरिक ऋण उठाएको छैन् । गत वर्षको ६ अर्ब आन्तरिक ऋणलाई यो वर्ष मिलान गरेको बाहेक आन्तरिक ऋण अहिलेसम्म उठाएको छैन ।

सरकारले नेपाली नागरिक, संगठित संस्था, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण उठाउने गर्छ । यस्तो आन्तरिक ऋणको लक्ष्य चालू आवका लागि २ खर्ब ३९ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । सरकारले आन्तरिक ऋण उठाएको अवस्थामा तरलता असहज हुने भन्दै अहिले तत्काल नउठाउन नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आग्रह गरे ।

अधिकारीले तत्काल आन्तरिक ऋण उठाउन नहुने र उठाएको अवस्थामा सहज हुन लाग्ने गरेको तरलता अभाव झन् चर्किने पनि उनको बुझाइ छ ।

सरकारले यो वर्ष वैदेशिक ऋण भने १३ अर्ब रुपैयाँ संकलन गरेको छ । महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका अनुसार सरकारले वैदेशिक ऋणलाई हालसम्म खर्च भने गरेको छैन । उक्त रकम सरकारी ढुकुटीमा नै राखेको छ । 

७ महिनाको मात्रै आयातमा पुग्ने रकम मात्रै सञ्चिति

नेपालमा पछिल्लो समय बैंकहरूमा तरलता अभाव हुने एउटा प्रमुख कारण आयात बढ्नु पनि हो । चालू आर्थिक वर्षको ५ महिनामा नै नेपालमा ८ खर्ब ३८ अर्ब रुपैयाँको वस्तु तथा सेवा आयात भएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालू आर्थिक वर्ष लागेपछि विदेशी विनियम सञ्चिति घट्दै गएको छ । चालू आवको पाँच महिनामा ११ प्रतिशतले विदेशी विनिमय सञ्चिति रकम घटिसकेको छ । असार मसान्तमा १३ खर्ब ९९ अर्ब रुपैयाँ यस्तो विदेशी विनिमय सञ्चिति रहेकोमा चालू आवको ५ महिनामा नै १२ खर्ब ४४ अर्ब रुपैयाँमा झरिसकेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार उक्त विदेशी विनियम सञ्चितिले ७.२ महिनाको मात्रै वस्तु तथा सेवा आयात गर्न पुग्छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार आयात कर्जा चालू आवको ५ महिनासम्ममा ८.२ प्रतिशतले बढेको छ । यस्तो कर्जा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले १६ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ ५ महिनामा नै दिएका छन् । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १.६ प्रतिशतले बढेको थियो । गत वर्षको पहिलो ५ महिनामा आयात कर्जाका रूपमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले २ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ मात्रै प्रवाह गरेका थिए ।

नेपाल वित्त संस्था संघका अध्यक्ष सरोजकाजी तुलाधर बैंकहरूले आक्रामक ऋण विस्तार रोक्ने, आयात नियन्त्रण गर्दै जाने र सरकारले पनि खर्च बढाउने हो भने आगामी महिनाबाट तरलता विस्तारै सहज हुँदै जाने बताउँछन् ।

उनका अनुसार अहिलेसम्म भएको तरलता अभाव बैंकहरूले निक्षेप संकलन न्यून र कर्जा प्रवाह अधिक भएर भएको हो । हालसम्म बैैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट ४ खर्ब ३१ अर्ब कर्जा प्रवाह भएको छ । यो अवधिसम्ममा निक्षेप संकलन भने जम्मा ६८ अर्ब रुपैयाँमात्रै रहेको पनि राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले देखाएको छ ।

NLIC
TATA Below
जेठ २, २०७९

प्रधानमन्त्री देउवा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको आज औपचारिक उद्घाटन गरेका छन् ।  विमानस्थलको सोमवार भैरहवामा उद्घाटन गर्दै उनले मुलुकको पर्यटन र दिगो आर्थिक विकासको आध...

बैशाख २७, २०७९

सरकारले समयमै काम पूरा नगर्ने विभिन्न ७ निर्माण तथा आपूर्ति कम्पनीलाई कालोसूचीमा राखेको छ । विभिन्न सरकारी निकायहरूको सिफारिसमा ती कम्पनीहरूलाई सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयले मंगलवार कालोसूचीमा राखेको ...

बैशाख ३१, २०७९

सरकारले डिजेल र पेट्रोलको मूल्य प्रतिलिटर १० रुपैयाँ बढाएको छ।अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रशोधित तेलको मूल्य निरन्तर बढ्दै गएको भन्दै नेपाल आयल निगमले एकैपटक पेट्रोल र डिजेलको मूल्य १०–१० रुपैयाँ बढाएको हो । ...

बैशाख २८, २०७९

चालु आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नौ महिनामा कुल वस्तु आयात ३२.० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । नौ महिनामा वस्तु आयात १४ खर्ब ६६ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ पुगेको नेपाल राष्ट्र बैंकले बुधवार प्रकाशन गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०...

बैशाख २८, २०७९

आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को नौ महिनामा कुल वस्तु  निर्यात ६९.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बुधवार प्रकाशन गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को देशको वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति अनुसार चाल...

जेठ ३, २०७९

आगामी आर्थिक वर्ष २०७९/८० को बजेट उत्पादन बढाउनमा केन्द्रित हुने गरी आउने भएको छ । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले खेतीयोग्य जमिन बाँझो राखेर युवापुस्ता विदेशिने अवस्था हटाउने गरी बजेट ल्याइने बताएका छन् । यस...

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

बैशाख २३, २०७९

स्थानीय तह निर्वाचनको मतदान मितिभन्दा ठीक ११ दिनअघि, सोमवार (१९ वैशाखमा) निर्वाचन आयोगले एउटा चेतावनीयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्‍यो । विज्ञप्ति चेतावनीयुक्त यसकारण पनि थियो कि त्यसमार्फत आयोगले निर्वाचन आचारसंह...

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

बैशाख २१, २०७९

जसरी सौता-सौताका छोराछोरी मिलेर आमाको अस्तित्व रक्षाका लागि खडा हुन्छन्, त्यसरी नै नेपाली कांग्रेस र नेकपा (माओवादी केन्द्र) आमासरहकै संविधानको रक्षाका लागि खडा भएका छन् । तर, केही व्यक्तिहरू आधुनिक जमानाको काल...

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

बैशाख १८, २०७९

‘इधम जिवेत सुखम जिवेत ऋण कृत्वा घ्रितम पिवेत’ सुन्नमा मजा आउँछ तर सुनदेखि नूनसम्म विदेशबाट आयात गर्ने देशका नागरिक हामी वर्तमानमा रमाउँछौं । संसारमा खुशी मानिसमध्ये हामी पनि पर्छाैं अर्थात् भौतिक...

ad
x