×

Dabur
Nic Asia
Marvel

रुस-युक्रेन युद्ध

मरिउपोल जित्दा के–के हासिल गर्दैछन् पुटिन ?

काठमाडाैं | बैशाख १, २०७९

Photo : GETTY IMAGES
TVS INSIDE

युक्रेनमा रणनीतिक महत्त्व बोकेको तटीय शहर मरिउपोल लगभग रुसको नियन्त्रणमा आएको छ । 

morang Auto yamaha

शहरको प्रतिरक्षा गरिरहेका छत्तीसौं मरिन ब्रिगेडका एक हजारभन्दा युक्रेनी सैनिकहरूले आत्मसमर्पण गरिसकेका छन् । युक्रेनी सेनामा रहेका उग्रराष्ट्रवादी नवनाजीहरूको समूह आजोभ बटालियनका लगभग तीन हजार योद्धाहरू आजोभस्टालमा लुकेर बसेका छन् । तिनीहरूसँगै नेटो मुलुकका सयौं विदेशी सैनिकहरू पनि छन् । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
Saurya island

आजोभस्टाल अर्थात् स्टील कारखाना र औद्योगिक क्षेत्रका भूमिगत संरचनामा नवनाजीहरूले अनेकौं मानिसलाई बन्धक बनाएर राखेकाले रुसी सैनिकहरूले सतर्कतापूर्वक कारवाही चलाउनुपरेको छ । सकेसम्म कम सर्वसाधारण मारिऊन् भनी रुसी सैनिकहरूले व्यापक क्षति बेहोरेर भए पनि सुस्त गतिमा कारवाही गरिरहेका छन् । 

अहिले रुसी सैनिकहरू मरिउपोलको घरघरमा गएर ‘क्लीनिङ अपरेसन’ गरिरहेका छन् । सर्वसाधारणको जस्तो भेष बनाएर नवनाजीहरू लुक्ने गरेकाले उनीहरूलाई घरघरमा गएर खोजी गर्नुपरेको हो । त्यसबाहेक भूमिगत संरचनामा लुकेर बसेका नवनाजीहरूलाई बाहिर निकालेर मार्न वा आत्मसमर्पण गराउन पनि रुसीहरूले कारवाही चलाएका छन् । 

Vianet communication
Maruti inside

नर्भ ग्यास उपयोग गरेर आजोभका योद्धाहरूलाई भूमिगत संरचनाबाट बाहिर निकाल्ने योजना बनेको पनि कतिपयले बताएका छन् । 

रुसले यसरी ग्यास उपयोग गरेर सुरक्षा कारवाही पहिले पनि चलाइसकेको छ । सन् २००२ मा रुसको राजधानी मस्कोमा रहेको दुभ्रोव्का थिएटरमा चेचेन विद्रोहीहरूले दर्शकहरूलाई बन्दी बनाएर राखेका थिए । रुसी सुरक्षाकर्मीहरूले अज्ञात रासायनिक पदार्थलाई भवनको भेन्टिलेसन सिस्टमबाट पठाएर बेहोश बनाई उद्धारकार्य गरेका थिए । तर त्यसक्रममा ४० लडाकूसँगै १३० जना बन्दी पनि मारिएका थिए । 

मरिउपोलमा मानवढाल बनाइएका सर्वसाधारण नमारिऊन् भनी रुसी सेनाले अतिरिक्त सतर्कता अपनाउने बताइएको छ । 

मरिउपोल नियन्त्रणमा लिएपछि अब रुसलाई डोनबास क्षेत्रमा आक्रमण बढाउनका लागि सजिलो हुने भएको छ । अहिले मरिउपोलमा खटिएकामध्ये आधा जति सैनिकलाई अब उत्तरतर्फ डोनबासमा पठाएर त्यहाँ रहेका सैनिकलाई थप बलियो बनाउने (रिइन्फोर्स) रुसको योजना देखिन्छ । 

त्यसो त मरिउपोलमाथिको विजय मात्रले पनि रुसलाई ठूलै रणनीतिक लाभ प्राप्त हुनेछ । रुसले सन् २०१४ मा हात पारेको क्राइमिया प्रायद्वीपलाई युक्रेनको डोनबास क्षेत्रसँग स्थलमार्गमार्फत जोड्ने कडी मरिउपोल नै हो । अब रुसले क्राइमियामा पहुँच पाउन जलमार्ग मात्र नभई स्थलमार्ग समेत प्राप्त गरेको छ । 

सन् २०१४ मै रुसले केही समयका लागि मरिउपोल नियन्त्रणमा लिएको थियो तर युक्रेनीहरूले प्रतिकार गरेपछि शहरलाई छोडिदिएको थियो । 

मरिउपोल युक्रेनको डोनेत्स्क क्षेत्र (ओब्लास्ट) मा पर्छ । रुसले मान्यता दिएको स्वतन्त्र राष्ट्र डोनेत्स्क जनगणतन्त्रकै एक भूभागका रूपमा रुसले मरिउपोललाई लिने गरेको छ । 

माथि उल्लेख गरिएको कुख्यात आजोभ बटालियनको मुख्य केन्द्र मरिउपोल नै हो । मरिउपोल नियन्त्रणमा लिएर आजोभ बटालियनलाई आत्मसमर्पण गराएमा रुसले आफ्नो विशेष सैन्य कारवाही सफल भएको भन्न पाउँछ । 

रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनलाई नाजीविहीनीकरण गर्नका लागि सैन्य कारवाही चलाएको भन्दै आएका छन् । फासिवादी तथा नवनाजी समूह आजोभ बटालियनले वर्षौंदेखि पूर्वी युक्रेनमा रुसीभाषीहरूमाथि चरम दमन गरिरहेकाले त्यसका विरुद्ध कारवाही चलाउन आफू बाध्य बनेको पुटिनको भनाइ छ । 

यस शहरको आर्थिक महत्त्व पनि उच्च छ किनकि यहाँ विशाल फलाम र स्टील उद्योगहरू छन् । यस औद्योगिक क्षेत्रमा भारी यन्त्रहरू निर्माण गरिन्छन् तथा जहाजको मर्मतसम्भार पनि हुने गरेको छ । युक्रेनको सबभन्दा ठूलो स्टील कम्पनी मेटइन्भेस्टको केन्द्रीय कार्यालय पनि मरिउपोलमै छ । 

कब्जामा आएका आजोभ योद्धाहरूलाई रुसी टेलिभिजनहरूमा दयनीय अवस्थामा देखाएमा रुसका लागि सूचनायुद्धमा ठूलो विजय मिल्नेछ । रुसी जनतालाई युक्रेनमाथि सैन्य कारवाही चलाउनुको औचित्य साबित गर्न रुसलाई यसले राम्रो मसला दिनेछ । 

त्यसपछि आजोभ योद्धाहरूका विरुद्ध रुसले दोस्रो विश्वयुद्धपछिको नुरेम्बर्ग ट्रायल जस्तै न्यायाधिकरण गठन गरेर मृत्युदण्डको सजाय दिन सक्ने सम्भावना पनि छ । 

नियमित युक्रेनी सैनिकलाई युद्धबन्दीको व्यवहार गर्दै रुसले खानेकुरा तथा औषधि उपलब्ध गराएको छ । तर आजोभ बटालियनका नवनाजीहरूले यस्तो सुविधा नपाउन सक्छन् । 

आजोभलाई यसरी कब्जा गरेर मरिउपोल पनि नियन्त्रणमा लिँदा रुसी सैनिकहरूलाई निकै ठूलो मनोवैज्ञानिक लाभ प्राप्त भएको छ । यसबाट उत्साहित भएर उनीहरू डोनबास क्षेत्रमा सैन्य कारवाही बढाउन उत्साहित हुनेछन् । 

हुन त मरिउपोल ऐतिहासिक महत्त्वको शहर भएकाले पनि पुटिनले त्यसको नियन्त्रणलाई बढी जोड दिएका हुन् । अठारौं शताब्दीमा मरिउपोल नोभोरोसिया अर्थात् नयाँ रुसको एक हिस्सा थियो । दक्षिणपूर्वी युक्रेनमा ठूलो संख्यामा रहेका रुसीभाषीहरू बस्ने क्षेत्रलाई रुसले नोभोरोसिया भन्ने गरेको छ । 

पुटिनले रुसमा जारहरूको शासन चलेको बेलामा मरिउपोल, ओडेसा, खार्किभ, खेर्सन, डोनेत्स्क र लुहान्स्क लगायतका शहर रुसी भूभागमै पर्ने गरेको बताएका छन् । त्यसलाई पुनः रुसको नियन्त्रणमा ल्याउनु पुटिनको लक्ष्य हो । 

मरिउपोल आजोभ सागरकै सबभन्दा ठूलो बन्दरगाह हो । अनि मरिउपोल रुसको नियन्त्रणमा पुगेसँगै आजोभ सागरमा पूर्णतया रुसको कब्जा हुने भएको छ । यसबाट युक्रेन अर्धभूपरिवेष्ठित राज्य बन्नेछ किनकि रुसले युक्रेनको जलक्षेत्रीय व्यापारलाई पूरै बन्द गराउने क्षमता हासिल गरेको छ । 

यस शहरको आर्थिक महत्त्व पनि उच्च छ किनकि यहाँ विशाल फलाम र स्टील उद्योगहरू छन् । यस औद्योगिक क्षेत्रमा भारी यन्त्रहरू निर्माण गरिन्छन् तथा जहाजको मर्मतसम्भार पनि हुने गरेको छ । युक्रेनको सबभन्दा ठूलो स्टील कम्पनी मेटइन्भेस्टको केन्द्रीय कार्यालय पनि मरिउपोलमै छ । 

मरिउपोल रुसको नियन्त्रणमा पुगेपछि युक्रेनको अर्थतन्त्रमा निकै ठूलो झड्का लागेको छ । युक्रेनको निर्यातमुखी अर्थतन्त्रमा बन्दरगाहहरूको उच्च महत्त्व छ त्यसैले मरिउपोल युक्रेनको हातबाट फुत्किनु उसका लागि धेरै ठूलो क्षति हो । मरिउपोल हात परेसँगै रुसले युक्रेनको घाँटी अँठ्याउन सक्नेछ किनकि आफ्ना सामान निर्यात गर्नका लागि युक्रेनले रुसको सदिच्छामा निर्भर रहनुपर्ने हुन्छ । 

मरिउपोल रुसको नियन्त्रणमा पुगेसँगै युक्रेनमा रुसले चलाएको सैन्य कारवाहीको पहिलो चरण सफल भएको देखिन्छ । अब रुसले डोनबास क्षेत्रमा पूर्ण ध्यान दिने विश्लेषण गरिएको छ । युक्रेनका एक लाखभन्दा बढी सैनिकहरू डोनबासमा छन् र उल्लेख्य संख्यामा विदेशी सैनिकहरू पनि त्यहाँ छन् । 

दोस्रो चरणको युद्धमा रुसले डोनबास नियन्त्रणमा लिने र नोभोरोसियालाई युक्रेनको नियन्त्रणबाट पूर्ण मुक्त गराउने लक्ष्य राखेको देखिन्छ । तर यसका लागि गरिने सैन्य कारवाही सहज हुने छैन र उल्लेख्य मात्रामा धनजनको क्षति हुने निश्चित छ । 


Mega
TATA Below
NLIC
असार ९, २०७९

कांग्रेसको १४ औं महाधिवेशन सकिएलगत्तै गत पुस ९ मैले महामन्त्री निर्वाचित गगन थापासँग अन्तवार्ता लिने अवसर पाएको थिएँ । महामन्त्री निर्वाचित भइसकेपछि अब उनको ध्यान देशको कार्यकारी कि पार्टीको सभापति हुनेछ ? ...

असार १४, २०७९

केही साता अघिसम्म पार्टीभित्रै अल्पमतमा परेका जनता समाजवादी पार्टीका केन्द्रीय कार्यकारिणी समिति अध्यक्ष उपेन्द्र यादव फेरि पार्टीमा पकड जमाउन सफल भएका छन् । संसदीय दल र केन्द्रीय समिति दुवैतिर बहुमत जुटाएर पार्...

असार ८, २०७९

बाल्टिक सागरको तटमा रहेको युरोपेली मुलुक लिथुएनियाले कालिनिनग्राड क्षेत्रमा रुसी सामान लैजानबाट रोकेपछि रुसले लिथुएनियालाई गम्भीर परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएको छ ।  लिथुएनिया र पोल्यान्डको बीचमा ...

असार १५, २०७९

स्पेनको राधजानी मड्रिडमा मंगलवार (२८ जुन) बाट पश्चिमी सैन्य गठबन्धन नेटोको शिखर सम्मेलन शुरू भएको छ ।  बिहीवारसम्म चल्ने यस सम्मेलनमा नयाँ रणनीतिक अवधारणाका विषयमा चर्चा गरिने नेटोको वेबसाइटमा उल्लेख ...

असार १२, २०७९

शनिवार (जुन २५) मा रुसी सैनिक तथा डोनबास क्षेत्रका दुई जनगणतन्त्रका मिलिसियाले सेभेरोडोनेत्स्क शहर नियन्त्रणमा लिएका छन् ।  उक्त क्षेत्रबाट पछि हट्नका लागि युक्रेन सरकारले आफ्ना सैनिकहरूलाई शुक्रवार नै आदे...

असार १३, २०७९

जर्मनीको श्लोस एल्माउमा आइतवारदेखि शुरू भएको विश्वका शक्तिशाली मुलुक जी७को बैठकले रुसविरुद्ध एकजुट हुने तथा चीनको प्रभाव घटाउन पूर्वाधार विकास योजना अघि बढाउने संकल्प लिएका छन् ।  जी७ क्यानडा, फ्रान्स, ...

भात खाए मोटाइन्छ ?

भात खाए मोटाइन्छ ?

असार १५, २०७९

धान दिवसका बेला तत्कालीन मन्त्रीहरूले कसैले गमलामा धान रोप्ने, कसैले उपद्रव तथा उच्छृंखल गरी धान दिवस मनाउँदै गर्दा मन्त्री पद समेत गुमाए । असार १५ गते सरकारले धान दिवस मनाएर औपचारिकता निभाउँछ । तथापि सरकार...

राज्य र राजनीति केका लागि ?

राज्य र राजनीति केका लागि ?

असार १२, २०७९

विश्वविख्यात कूटनीतिज्ञ तथा राजनीतिज्ञ विष्णु गुप्त "चाणक्य"ले राजनीतिलाई परिभाषित गर्दै भनेका छन्- "आफ्नो टार्गेट अर्थात् निशानालाई निर्धारण गरी तदनुसार तयारी गर्नु र लक्ष्य हासिल गर्नु राजनीति हो।&q...

सामाजिक सञ्जालको सदाचारी प्रयोगबारे प्रशिक्षण किन ?

सामाजिक सञ्जालको सदाचारी प्रयोगबारे प्रशिक्षण किन ?

असार ११, २०७९

भर्खरै मात्र राष्ट्रिय सुरक्षा नीति २०७५ ले समेत नेपाली मूल्य–मान्यता, संस्कृति, परम्परा, धर्म, भाषा, जाति, क्षेत्र र सम्प्रदाय बीचको सद्भाव भड्काउने संकीर्ण गतिविधि तथा विभिन्न प्रकृतिका अतिक्रमण र सामाजिक सञ्जा...

ad
x