×

X
Nic Asia
Khukuri

व्यञ्जन पस्कने सबैको आ–आफ्नै तरिका र स्टाइलहरू छन् । नेपालमा कसैले सालको पात प्रयोग गर्छन् त कसैले काँचका भाँडा त उपल्लो वर्गले चाँदीको । भारतमा पनि साउथ ईलाकामा केराको पातमा व्यञ्जन पस्कने परम्परा छ भने अन्य स्थानमा माटोका प्याला वा कसौडी प्रयोग गर्ने चलन छ ।

LAxmi BAnk
nabil BANK inside

चौरासी व्यञ्जन भनेर पछिल्लो समय निकै चर्चाको विषय बन्यो । धेरैले चासो दिएको यो विषय हाम्रै परम्परागत खाने शैली हो । कुनै चाडपर्व या विवाह भोजभतेरहरूमा यी परिकार तयार गर्ने गरिन्थ्यो । हुन त चौरासी व्यञ्जन धनीमानी या रहिसहरूको खाने शैली भनेर पनि चिनिन्छ । अधिकांश नेपालीले केको चौरासी व्यञ्जन चाख्न पाउनु ? बिहान–बेलुका हातमुख जोड्न धौंधौं पर्ने वर्ग, समुदाय अझै व्याप्त छ ।


Advertisment
RMC TANSEN
cg elex island
NIC ISLAND BOX

सामान्य अर्थमा बुझ्ने हो भने पनि चौरासी व्यञ्जन भन्नाले खानामा विविधता हो अर्थात् भेराइटी । धेरै भेराइटी घेरेर भान्सा गर्नु नै चौरासी व्यञ्जन हो । चौरासी व्यञ्जन मात्र नेपालमा चल्ने परिकार होइनन् । हिन्दू धर्मालम्बी देशहरू धेरैमा यसको बाहुल्यता छ । श्रीकृष्ण भगवान्लाई पनि ५६ भोग चढाउने हुँदा यही ५६ भोगमा अन्य बढाएर ८४ व्यञ्जन हुन पुगेको विज्ञहरूको भनाइ छ ।

५६ भोग भारतमा सेट गरिएको खानाका परिकार हुन् । जुन नेपाली समाजमा पनि मिल्दोजुल्दो छ र चलनचल्तीमा पनि छ । ५६ भोगमा शाकाहारी परिकारलाई मात्र समावेश गरिएको छ भने ८४ व्यञ्जनमा मांसाहारी र पादक पदार्थ पनि समावेश भएको पाइन्छ । भारतीय संस्कृतिको मिश्रण नेपाली ८४ व्यञ्जनमा पाइन्छ ।


Advertisment
Saurya island

राजसी, तामसी र सात्विक, गरी खाद्य परिकारलाई ३ भागमा विभाजन गरिएको पाइन्छ । राजा–महाराजाहरूको खानपान शैली शाही भोजन हो र यसलाई नै राजसी खाना भनेर चिनिन्छ र यस्ता परिकारमा मासुजन्य विविध परिकार र अलि महंगा परिकार समावेश गरिएको हुन्छ । राजसी खानामा विभिन्न मिठाइ र पेय पदार्थ पनि पर्दछन् । विलासिताका परिकारहरू खान र पिउन रुचाउने यो वर्गको खानाले अतिरिक्त तौल र बोसो सिर्जना गर्दछ । साँझको खानापछि लामो समयसम्म भारीपनको भावना उत्पन्न गर्दछ र जोशजगाउन पनि सहयोग पुर्‍याउँछ ।

दोस्रो वर्गको खानामा खानामा मासु, माछा, प्याज, लसुन, च्याउ, फलफूल र तरकारीहरू पर्छन् । यसबाहेक केही किण्वित खानाहरू जस्तै सिरका, रोटी, मिठाइ, केक, रक्सी र बासी खानालाई तामसी मानिन्छ । यी खानेकुराले मोटोपना, गठिया, हृदयरोग आदि जस्ता दीर्घकालीन रोगहरू निम्त्याउन सक्ने विषाक्त पदार्थहरू जम्मा हुन्छ, न जसले व्यक्तिलाई अल्छी, सुस्त, निद्रा लाग्ने, बिरामी बनाउँछ र मनमा क्रोध र लोभ जस्ता नकारात्मक भावनाहरू भर्ने कार्य गर्दछ ।
साबितक खाना भन्नाले हामी सर्वसाधारणले नियमित रूपमा खाइने परिकारलाई मानिन्छ र यो वर्गको खानामा स्वास्थ्यलाई हानि पुर्‍याउने तत्वहरू भेटिन्न । यो वर्गमा पर्ने खानाहरू ताजा, आकर्षक र पौष्टिक छ र सरल तरिकाले पकाइएको हुन्छ । सात्विक खानाहरू प्रेम, कृतज्ञता र चेतनाका साथ पकाएर खाने गरिन्छ र पूर्ण शाकाहारी हुने गर्छ । ताजा तरकारी, फलफूल, दूध र दुग्धजन्य पदार्थ अन्न, दाल र अंकुर मात्र समावेश गरिएको हुँदै निकै स्वास्थ्यवद्र्धक मानिन्छ ।

Vianet communication
IME BANK INNEWS

के–के छन् ८४ व्यञ्जनमा परिकारहरू ?

८४ व्यञ्जन परिकारको खोज गर्नु अगाडि हामीले ५६ भोगमा समावेश गरिएका परिकार जान्नु अनिवार्य हुन्छ । ५६ भोगमा चन्द्रकला, कुराउनी, शूली, दधी, भात, दाल, चटनी, करी, सागलेदो, कोणिका, पूरी, खजुरी, अवलेह, वाटी, सिखरिणी, मुरब्बा, मधुर, कषाय, तिक्त, कटु पदार्थ, अम्लखट्टा पदार्थ, शक्करपारा, बिलाउनी, कटामरी, मालपुआ, जरीस्वारी, मेसूब, पापड़, सीरा, मोहनथाल, लौंगपूरी, खुरमा, गहूंदलिया, पारिखा, लड़्ड़ू, दुधीरूप, खीर, घ्यू, मक्खन, मलाई, सख्खर, मोहनभोग, अचार, सूबत, मंड़का चिया, फल, लस्सी, मठ्ठा, पान, सुपारी, इलायची लगायतका परिकारहरू ५६ भोगमा समावेश छन् र यिनै खानाका परिकारमा थप गरी ८४ व्यञ्जनको सेट खडा गरिएको कुरा प्रस्ट छ ।

नुनिलो स्वादले खानाको स्वाद सुधार्ने र पाचनलाई प्रक्रियालाई बढावा दिने काम गर्दछ । सुक्खा र हल्का प्रकृतिको भुटेको मकै, दलहन, कोसेबाली, कच्चाफल, कच्चा तरकारीहरू, जडीबुटीहरू नियमित व्यञ्जन समावेश गर्नु उत्तम मानिन्छ र ८४ व्यञ्जनमा पनि यी परिकार अनिवार्य छन् । जौ, चामल, तिल, मुङ, कालोदाल, सख्खर, घ्यू, लड्डु, बेल वा बेलपत्र मिसिएको जुस, तुलसी वा पुदिना, दूध, दही, मह, पञ्चामृत, नरिवल पानी वा दूध वा अचार, रायोको गेडा (सर्स्युँ) रहेको अचार वा तरकारी या कुनै एक चिज, अमला अनिवार्य हुनुपर्छ । सकिन्छ भने दुबोको पेय, केराको बीचको गुबोको पेय राम्रो हुन्छ । हर्रोबर्रो र अमलाको झोल मिलेर बनेको टर्रोलाई नून आदिसँग मिसाएर मिठो पेय पदार्थ बनाएको हुन्छ । मिठापान, सुकेको तितेपातीको चिया (बुद्धचिया), मह, तितेपाती र चिराइतो मिसाएर बनेको रक्सी परिकार पनि समावेश गरिएको हुन्छ । ५६ भोगमा अरु थप २८ व्यञ्जन थपेर ८४ व्यञ्जन बनेको विज्ञहरूको भनाइ छ ।

यी लगायत हाँस–कुखुरा या खसी–बोकाका पनि व्यापक परिकार समावेश गरेर आधुनिक ८४ व्यञ्जनमा समावेश गरेको पाइन्छ । सबै समुदाय र संस्कृतिमा चल्ने खानाहरू पनि ८४ व्यञ्जनमा छन् । चाहे सेलरोटी होस् या नेवारी छोइला नै किन नहोस्, थालीमा समावेश गरिएको पाइन्छ । सिलमको अचार होस् या मुस्ताङको टिमुरको छोप नै किन नहोस्, सबै थालीमा अटाउने प्रयास गरिएको छ ।

Maruti inside
Mega
NLIC
TATA Below
ncc inside
कात्तिक ५, २०७९

जापानबाट लोकप्रिय हुन शुरू भएको सेतो मसला अर्थात् अजिनोमोटो अहिले विश्वभर प्रचलित छ । यो मसला एक प्रकारको रसायन अर्थात् प्रशोधन गरिएको वस्तु हो, जसले जिब्रोमा बस्ने खालको पृथक स्वाद प्रदान गर्दछ । यो चिनी जस्तो दे...

भदौ २५, २०७९

नेपालमा रेस्टुरेन्ट खोल्ने र डाइनिङ गर्नेको ट्रेन्ड ह्वात्तै बढेको छ । जहाँ त्यही रेस्टुरेन्ट खुलेका छन् र कुनै चलेका छन् त कुनै नचलेका पनि छन् । रेस्टुरेन्ट चल्नु/नच्नुका धेरै कारण हुन्छन् । तीमध्ये एक कारण हो मेनु पन...

असोज १९, २०७९

दशैंलाई स्वास्थ्यमैत्री बनाउन कस्ता परिकार खाने भन्ने विषयमा धेरैलाई चासो हुन्छ । हिन्दूको महान् चाड दशैं सबैको घरदैलोमा आइसकेको छ । मिठो खाने र राम्रो लगाउने चाडको रूपमा चिनिएको दशैंमा अन्जानका कारण धेरैले र...

असोज ८, २०७९

समाजमा विभिन्न किसिमका मानिसहरू भेटिन्छन्, सबैले आफ्नै कुरालाई ध्यान दिइरहेका हुन्छन् । जहाँकहीँ होस्, चाहे पार्टी, पिकनिक, समारोह, गोष्ठी, भेटघाट सबैतिर आफ्नै बखान गर्छन् आफ्नै नाम, काम, धाम, पेशा र व्यवसायको । ...

कात्तिक १९, २०७९

काम, काम, काम ! परिवारलाई त समय नै छैन !! श्रीमतीजीको सदासर्वदा सिकायत  छ  तर ‘नो मनी नो टाइम’ कसरी हुन्छ यस्तो ! कि त खाली बस्नुपर्‍यो, कि त त पैसा आउनुपर्‍यो । हेर्दा सधै...

भदौ २५, २०७९

रबी भुषण साह   सरकारले मंसिर ४ गते प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मिति तोकिसकेको छ । राजनीतिक दलहरूले चुनावलक्षित गतिविधिलाई तीव्रता दिँदै दलीय संगठनभित्र भेला, प्रशिक्षण र उम्मेदवारी चयन ...

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मंसिर ९, २०७९

मधेश आन्दोलनबाट उदाएका राजनीतिक दलहरूको अहिले भएको हार स्वाभाविक नै हो । केही दिनपछि मान्छेमा वितृष्णा आउनु स्वाभाविक नै हो । मधेश आन्दोलनको आक्रोश मत्थर भएको छ । सबै आ-आफ्नै कामधन्दामा लागेका छन् । नुन, तेल,...

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

मंसिर १, २०७९

परशुराम बस्नेत प्रदेशसभा सदस्य उम्मेदवार, मोरङ, क्षेत्र नम्बर ६ (ख) म निर्वाचनमा उम्मेदवारी दर्तापछि विभिन्न अभियानमा सहभागी हुनका लागि बिहान ५ बजे उठ्छु । व्यस्तता बढी हुने भएकाले प्रायःजसो राति १ बजे सुत्छु ...

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

कात्तिक ३०, २०७९

डी.आर. घिमिरे पुराना बेठीक नयाँ ठीक भन्ने भाष्य अहिले नेपाली राजनीतिमा खडा गरिएको छ । निर्वाचनका सन्दर्भमा यो कति ठीक हो भन्ने समीक्षा गर्न पाँच वर्ष कुर्नुपर्ने अवस्था छ । तथापि फोहोर बनेको राजनीतिलाई...

ad
x