×

NIC ASIA

दशैंमा चिउरा

चिउराको दशैं बजार : जंकफूडले घटायो उपभोग, हरायो मिल धाउने चलन

असोज १६, २०७९

Prabhu Bank
NTC
Premier Steels

हरायो गाउँबाट चिउरा कुट्न जाने चलन, मशिनमा उत्पादन बढेपनि दशैंमा चिउराको कम खपत 

Muktinath Bank

एक समय यस्तो थियो, मध्यनेपालमा दशैं भन्ने बित्तिकै गाउँघरमा चिउरा कुटाउन जानेहरूको ताँती लाग्ने गरेको थियो । 


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

हरेक घरपरिवारले केही घण्टा लाग्ने बाटो हुँदै चिउरा मिलसम्म पुग्ने र दशैंका लागि चिउरा कुटाएर ल्याउने विशेष मेला नै लाग्थ्यो । 


Advertisment
Nabil box
Kumari

मासु खान रुचाउनेहरूले चिउरा र मासु खाने र दशैं मनाउने पुरानो प्रचलन हो । 

Vianet communication

तर विगतका केही वर्षयता दशैंमा चिउरा संस्कृति विस्तारै हराउँदै जान थालेको छ  । 

केही स्थान विशेष वा समुदाय विशेषले दशैंमा न्यून मात्रामा चिउरा प्रयोग गर्ने भएपनि पछिल्लो समय दशैंमा चिउरा संस्कृति हराउँदै गएको हो । 

कति हुन्छ उपत्यकामा चिउराको माग ?

दशैंको समयमा भक्तपुरमा दैनिक करीब ३० टन चिउरा उत्पादन भइरहेको छ । 

सामान्य अवस्थामा १५ टनदेखि २० टनसम्म उत्पादन हुने गरेको भएपनि दशैंमा भने करीब ३० टन चिउरा उत्पादन भएको भक्तपुरका चिउरा उद्योगी वीरेन्द्र जती बताउँछन् । 

उनका अनुसार, काठमाडौं उपत्यकामा चिउराको माग अन्य समयमा पनि रहन्छ । तर दशैंको समयमा भने विगतको तुलनामा माग घटेको उनले सुनाए । 

यद्यपि बजारमा चिउरा भने आवश्यकता अनुसार उपलब्ध गराइएको उनको भनाइ छ । 

उनले भक्तपुर तथा काठमाडौंका लागि भक्तपुरमा करीब ३० देखि ४० टन चिउरा तराईका जिल्लाहरूबाट ल्याइने गरिएको सुनाए । 

काठमाडौंका होलसेल तथा किराना बजारहरूमा भक्तपुर हुँदै चिउरा आउने गरेका छन् ।

कतिपय व्यवसायीले भने तराईका उद्योगहरूबाट सिधै चिउरा ल्याउने गरेका छन् 

उद्योगी जतीले अहिले मुलुकको अर्थतन्त्रमा समस्या देखिँदा चिउराको बजार पनि प्रभावित भएको बताए । 

उनले धानको मूल्य बढ्दै गएको अवस्थामा चिउराको मूल्य पनि बढेको र उपभोगमा कम खपत गर्ने गरिएको सुनाए ।

मशिन आयो, पुरानो चलन हरायो 

विगतमा गाउँ–गाउँमा स–साना चिउरा मिलहरू हुन्थे । गाउँबाट चिउरा कुट्नका लागि ताँती लाग्ने गथ्र्यो । 

तर पछिल्ला वर्षहरूमा त्यस्तो नदेखिएको उद्योग वाणिज्य संघ नवलपरासीका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ओमप्रकाश अग्रहरीले बताए । 

उनले भने, ‘विगतमा हामीले देखे सुनेकै हौँ, चिउराका लागि गाउँ–गाउँबाट अन्य कतै मिलमा चिउरा कुटाउन जान्थे, तर अहिले त्यस्तो देखिन छाड्यो ।’

यसो किन भयो त ? 

उनले भने, ‘पछिल्ला वर्षहरूमा धेरैजसो चिउरा मिलले मशिन जडान गरेको र व्यवस्थित बजारमा प्रवेश गरेको अवस्था छ, जसले गर्दा पनि गाउँ–गाउँमा चिउरा कुटाउने चलन हराउँदै गएको हो भन्ने लाग्छ ।’

चिउराका लागि विशेष गरी नवलपरासी, रुपन्देही पकड क्षेत्रका रूपमा चिनिन्छ । 

यी क्षेत्रमा एउटै पालिकामा दर्जनभन्दा बढी उच्च क्षमतामा चल्ने चिउरा मिलहरू सञ्चालनमा रहेका छन् । 

कस्तो छ दशैंको चिउरा बजार ?

परासीमा अग्रहरीको आफ्नै चिउरा उद्योग छ । 

उनको उद्योगले दैनिक ५ सय बोरा चिउरा काठमाडौं लगायत अन्य मुख्य शहरहरूमा पठाउँदै आएको छ । 

सामान्य अवस्था दिनको ३/४ बोरा मात्रै काठमाडौंका लागि पठाइने गरेकोमा अहिले दैनिक ५ सय बोरा पठाइएको उनी बताउँछन् । 

विगतमा सामान्य अवस्थामा भन्दा दशैंमा दोब्बर बढी परिमाणमा चिउरा बिक्री हुने गरेको थियो । 

तर दशैंमा चिउरा खाने चलन क्रमशः घट्दै जाँदा चिउरा उत्पादन तथा बिक्री पनि घट्न पुगेको उद्योगी अग्रहरीले बताए । 

‘विगतको दशैंमा सामान्य अवस्थामा भन्दा डबल परिणाममा चिउरा बिक्री हुने गरेको थियो,’ लोकान्तरसँग अग्रहरीले भने, ‘कोरोना महामारीपछि त झनै चिउराको बिक्री घटेको छ ।’

परासीका व्यवसायी मात्र हैन अन्य क्षेत्रका व्यवसायीले पनि चिउराको खपत घटेको बताएका छन् । 

काठमाडौं, भक्तपुर, चितवन लगायतका व्यवसायीहरूले चिउराको माग घट्दै गएको सुनाएका हुन् । 

अर्का व्यवसायी गुणनिधि तिवारीले यसपटक बजार निकै नै कमजोर बनाएको सुनाए ।

दशैंको समयमा विगतमा जस्तो माहोल यसपटक नदेखिएको उनको बुझाइ छ । 

‘अर्थतन्त्रको अवस्था खस्किँदा समग्र बजारमा समस्या परेको छ,’ उनले भने, ‘अहिले बजारमा किनमेल पनि घटेको अवस्था छ ।’

उनका अनुसार अहिले परासीबाट मुलुकभरका लागि दिनको ८ देखि १० वटा गाडीले चिउरा ढुवानी गरिरहेका हुन्छन् । 

प्रति एउटा गाडीमा करीब २१ टन चिउरा हुने व्यवसायी तिवारीले जानकारी दिए । 

उनले भने चिउरा कल्चर घटेको भन्न नमिल्ने बताए । उनी भन्छन्, ‘यसपटक अर्थतन्त्रमा समस्या आएर मात्रै हो नत्र चिउरा कल्चर घटेको छैन, बरू बढेको नै छ ।’

दशैंका लागि कति चाहिन्छ चिउरा ? 

सामान्य अवस्थामा चिउरा विशेष गरी नेवारी समुदायमा बढी बिक्री हुने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन् । 

उनीहरूको हरेक पर्व वा उत्सवमा चिउरा अनिवार्य जस्तै हुने गरेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ । 

यसरी हेर्दा विशेष गरी नेवारी समुदायको बाक्लो उपस्थिति रहेको काठमाडौं, ललितपुर, भक्तपुर, पाल्पा लगायतका जिल्लामा चिउरा बढी खपत हुने गरेको छ । 

यस्तै धादिङ, काभ्रे, नुवाकोटलगायत क्षेत्रमा पनि चिउराको माग बढी हुने गरेको छ । 

व्यवसायीहरूका अनुसार, सामान्य अवस्थामा एक महिनामा मुलुकभर करीब ३२ हजार क्विन्टल चिउरा खपत हुने गरेको छ । 

यसरी हेर्दा दशैंका लागि करीब ३५ हजार क्विन्टलदेखि ४० हजार क्विन्टलसम्म चिउरा आवश्यक हुने व्यवसायीहरूले बताए । 

चिउराबारे आधिकारिक तथ्यांक भने कुनै पनि निकायले राखेका छैनन् । 

एक वर्षमा करीब ४ लाख क्विन्टल चिउरा मुलुकभर आवश्यक हुने अनुमान समेत व्यवसायीको छ । 

अर्का एक व्यवसायीले भने दशैंमा करीब डेढ लाखदेखि २ लाख बोरासम्म चिउरा खपत हुने गरेको बताए ।

जंकफूडमा बानी पार्दा चिउरा पछि पर्‍यो 

व्यवसायीहरूका अनुसार, नेपाल चिउरामा आत्मनिर्भर छ ।

चिउरा उत्पादनका लागि अहिले क्षमतावान मिलहरू प्रशस्त सञ्चालनमा रहेका छन् भने जंकफूडको तुलनामा स्वस्थकर समेत छ । 

तर पनि दशैंमा मात्रै नभई अन्य समयमा पनि चिउरालाई खाजाको रूपमा स्वीकार्ने क्रम घटेको पशुपतिनाथ राइस एण्ड चिउरा मिल नवलपरासीका सञ्चालक जितेन्द्र अग्रहरी बताउँछन् ।

उनले दशैंमा करीब २५ प्रतिशत चिउराको कारोबार घटेको अनुमान गरिएको बताए । यसबाहेक सामान्य अवस्थामा पनि समाजले जंकफूडलाई प्राथमिकता दिँदै जाँदा चिउरा पछि परेको गुनासो गरे । 

उनले भने, ‘नयाँ जेनेरेसनका पुस्ताले चिउरालाई भन्दा जंकफूडलाई प्राथमिकता दिन थाले । जसले गर्दा चिउराको प्रचलन घट्दै गएको छ ।’

उनले नयाँ पुस्ताले ममः चाउमिन, पिज्जाजस्ता बजारका खानेकुरा बढी रुचाउँदा चिउरातर्फ आकर्षण घट्दै गएको सुनाए । 

उनले मार्सी चामललाई सबैले प्रोत्साहन तथा ब्रान्डिङ गरेजस्तै चिउरालाई पनि प्रोत्साहन गर्नुपर्ने बताए ।

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
फागुन २९, २०८०

एक वर्षको बीचमा भएको १३८ किलो सुन तस्करीका नाइके जीवनकुमार गुरुङ हाल अर्थ मन्त्रालय मातहत रहेको भन्सार विभागको हिरासतमा छन् । लामो समय फरार रहेका गुरुङलाई यही फागुन १४ गते काठमाडौंको सामाखुशी क्षेत्रबाट ...

चैत २७, २०८०

यामाहाको एमटी १५ को करसहितको वास्तविक मूल्य करिब ३ लाख ६८ हजार मात्र हो, तर यसलाई यामाहाको आधिकारिक बिक्रेता एमएडब्ल्यू इन्टरप्राइजेजले ५ लाख २५ हजारमा बेचिरहेको छ । यसको शो-रूम मूल्य वास्तविक मूल्यभन्दा डे...

मंसिर ४, २०८०

कर्मचारीलाई तलब खुवाउन समेत नसक्ने अवस्थाबाट गुज्रेको नेपाल वायु सेवा निगम (एनएसी)ले आर्थिक अवस्था सुधारेर अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि विमान खरिद गर्दा लिएको ऋणको किस्ता तिर्न शुरू गरेको छ । लामो समय घाटामा रहे...

बैशाख १६, २०८१

महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री भगवती चौधरीले ढुक्क भएर लगानी गर्न आग्रह गरेकी छिन् । आजदेखि शुरू भएको लगानी सम्मेलन २०२४ का अवसरमा सञ्चारकर्मीसँग कुराकानी गर्दै उनले यस्तो बताएकी हुन् । ...

जेठ ४, २०८१

बैंकमा निक्षेप थुप्रिएको भए पनि कर्जा विस्तार हुन नसकेको अवस्थालाई सम्बोधन गर्ने गरी राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिको तेस्रो त्रैमासिक समीक्षा गरेको छ । शुक्रबार तेस्रो समीक्षा सार्वजनिक गर्दै राष्ट्र बैंकले ब्याजदर कर...

माघ ८, २०८०

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने र सोही पार्टीका नेता समेत रहेका पूर्व बैंकर अनिल केशरी शाहले 'चेक क्लियरिङ'का सम्बन्धमा गरेको दाबीमा गम्भीर प्रश्न उठेको छ । सहकारी ठगी प्रकरणमा प्रस्टीकर...

मधेशमा चीनको उपस्थिति र सुरक्षा संवेदनशीलताका नाममा नेपालीले भोग्नुपर्ने सम्भावित सास्ती

मधेशमा चीनको उपस्थिति र सुरक्षा संवेदनशीलताका नाममा नेपालीले भोग्नुपर्ने सम्भावित सास्ती

जेठ १६, २०८१

जेठ ६ गते नेपाल–चीनमैत्री मञ्चद्वारा आयोजित एक कार्यक्रममा नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत छन सोङले नेपाल एक चीन नीतिमा प्रतिबद्ध रहेको बताउनुका साथै नेपालले कुनै पनि तत्त्वलाई चीनविरुद्धको गतिविधिमा लाग्न ...

समानुपातिक, समावेशिताः सिद्धान्त र व्यवहार

समानुपातिक, समावेशिताः सिद्धान्त र व्यवहार

जेठ १२, २०८१

नेपालमा भएका जनयुद्ध, जनआन्दोलन, मधेश आन्दोलन लगायतका आन्दोलनहरूको मूल आशय एकल जातीय एकात्मक राज्य संरचनालाई पुनर्संरचना गरी बहुलतामा आधारित समावेशी राज्य निर्माण गर्ने रहेको थियो । अर्थात्, जातीय उत्पीडन र आन्त...

काग र सुगाको सन्देश

काग र सुगाको सन्देश

जेठ १२, २०८१

एक दिन प्रातः भ्रमणमा गएको बेला कुनै एक सज्जनले सोधे– ‘कागहरू किन स्वतन्त्र हुन्छन् र सुगाहरू किन बन्धनमा पर्छन् थाहा छ ?’ मैले भनेँ– अहँ, थाहा छैन, भन्नुस् न किन त्यस्तो हुन्छ ?’ उत्त...

x