×

NMB BANK
NIC ASIA

समानुपातिक सांसद चयन

आफ्नालाई सांसद बनाउन समानुपातिक सूचीमा छेडछाड– आयोगले रोक्ला दलहरूको मनोमानी ?

मंसिर २५, २०७९

NTC
Sarbottam
Premier Steels
Marvel

समानुपातिकतर्फको सांसद छान्दा राजनीतिक दलहरूले आफैंले तय गरेको प्राथमिकता क्रम मिचेका छन् ।

Muktinath Bank

दलहरूले असोज १ र २ गते समानुपातिक प्रणालीतर्फका उम्मेदवारको बन्द सूची निर्वाचन आयोगमा बुझाएका थिए । दलहरूले समानुपातिक उम्मेदवारको सूची निर्धारण गरेको ३ महिना पनि नपुग्दै आफैंले बनाएको सूचीमा मनलाग्दी हेरफेर गरेका हुन् । 


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

हुन त राजनीतिक दलका शीर्ष नेताले समानुपातिकतर्फका सांसदको प्रारम्भिक सूची बनाउने बेलामा नै प्रभाव र प्रलोभनका आधारमा व्यक्तिको नाम छनोट गरेको भन्दै सबैजसो दलभित्र असन्तुष्टि पोखिएको थियो । 


Advertisment
Nabil box
Kumari

अघिल्ला चुनावका बेला पनि समानुपातिक सांसदको पद पैसामा किनबेच भएको तथ्य बाहिर आएको थियो । ठूला भनिएका दलहरूले नै व्यापारिक, व्यावसायिक पृष्ठभूमिका व्यक्तिसँग पैसा लिएर समानुपातिक सांसद बनाएको आरोप लाग्ने गरेको थियो । 

Vianet communication
Laxmi Bank

यसपटक पनि राजनीतिक दलले सिफारिश गरेको समानुपातिक सांसदको अन्तिम सूचीमा व्यावसायिक पृष्ठभूमिका प्रशस्त व्यक्तिहरूको नाम समावेश भएको छ । कतिपय व्यक्तिलाई सांसद बनाउन दलहरू करीब साढे २ महिनाअघि आफैंले निर्धारण गरेको समानुपातिकको सूचीमा सन्तुष्ट रहन सकेनन् । 

निर्वाचन आयोगले तोकेअनुसार शनिवार दिउँसो ४ बजेसम्म थ्रेसहोल्ड कटाएका ७ वटै दलले समानुपातिकतर्फका सांसदको नाम छनोट गरेर निर्वाचन आयोगमा बुझाएका छन् । 

मंसिर ४ मा भएको मतदानको मतपरिणामका आधारमा समानुपातिकतर्फ सांसद छनोट गर्दा बन्दीसूचीमा राखिएको प्राथमिकताक्रमलाई दलहरूले बेवास्ता गर्दै आफ्नालाई प्राथमिकता दिएका हुन् । त्यसो हुँदा अवसर पाउने आशामा रहेका समानुपातिक उम्मेदवार अन्यायमा परेका छन् । 

दलहरूले विशेषगरी अल्पसंख्यकको कोटामा माथिल्लो क्रमबाट सांसद छनोट नगरी नेताअनुकूल व्यक्तिको नाम छनोट गरेर सांसदको अन्तिम सूची आयोगमा बुझाएका छन् । 

नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र, जनता समाजवादी पार्टी र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले प्रदेश सभामा समानुपातिक सांसद टुंगो लगाउँदा प्राथमिकताक्रम मिचेका हुन् ।

कांग्रेसले मधेश प्रदेशको समानुपातिक सांसदमा अल्पसंख्यकतर्फ २ जना सांसद छनोट गर्नुपर्ने थियो । तर, कांग्रेस क्रमसंख्या मिचेर ३ जनाको नाम छनोट गरेको छ । जसमा नीलमकुमारी रजक, इन्दुकुमारी साह र अञ्जना पण्डितको नाम अल्पसंख्यकमा पेश गरेको छ ।

कांग्रेसले प्राथमिकताक्रम मिचेर सांसद छनोट गरेको मात्रै होइन, चेक बाउन्स प्रकरणमा कालोसूचीमा रहेका व्यक्तिलाई पनि प्रदेश सभा सांसदको सूचीमा समावेश गरेको छ । चितवनको भरतपुर महानगरपालिका– १० की विनु रायमाझीलाई कांग्रेसले बागमती प्रदेशको सांसद छनोट गरेको छ । उनी बीएमआर कन्स्ट्रक्सन एण्ड सप्लायर्सको साझेदार छिन् । उनले दिएको ६१ लाख रूपैयाँको चेक बाउन्स भएपछि कर्जा सूचना केन्द्रले उनलाई कालोसूचीमा राखेको थियो । 

एमालेले पनि मधेस प्रदेशमा अल्पसंख्यकको नाम क्रमसंख्या मिचेर पेश गरेको छ । एमालेले यसअघि बुझाएको बन्दसूचीअनुसार मधेश प्रदेशमा  अल्पसंख्यकतर्फ जैनब खातुन पहिलो प्राथमिकतामा थिइन् तर क्रम संख्यामा धेरै तल रहेकी नाजिमा खातुनलाई एमालेले सांसद बनाउने निर्णय गर्‍यो । 

जैनब खातुन एमालेको प्राथमिकतामा नपर्नुमा निर्वाचनमा अहसहयोग गरेको तर्क एमालेको सचिवालय बैठकमा पेश भएको थियो । बैठकमा सहभागी एक नेताले दिएको जानकारी अनुसार, उनी प्रभु साहनिकट नेत्री हुन् । प्रभु साहले रौतहट– ३ बाट चुनाव लड्नका लागि एमालेबाट टिकट पाए पनि मनोनयन गर्दा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा मनोनयन दर्ता गरेका थिए ।

साहलाई एमालेले पार्टीबाट निष्कासन गरिसकेको छ । जैनब खातुन पनि उनै साह निकट भएको कारण सांसद नबनाइएको एमाले स्रोतले बताएको छ ।

‘दलहरूले बुझाएको पूर्णसूची अध्ययन भइरहेको छ । बन्दसूचीको प्राथमिकताक्रमलाई मिच्न पाइँदैन । त्यसरी मिचेको पाइएमा सच्याउनका पत्राचार गर्छौं,’ निर्वाचन आयोगका प्रवक्ता (समानुपातिकतर्फ) गुरूप्रसाद वाग्लेले भने ।

नेकपा एमालेले देवी प्रकाश भट्टचनलाई आदीवासी जनजातितर्फ पहिलो नम्बरमा राखेर सांसद सिफारिश गरेको छ । उनी प्रभु बैंक सञ्चालक समितिका अध्यक्ष हुन् । त्यसैगरी, खस आर्यतर्फ एकनाथ ढकाललाई एमालेले सांसद बनाएको छ । उनी नेपालमा क्रिश्चियन धर्म प्रचारक भएको भन्दै विवादमा आउने गरेका छन् । 

उता, प्रदेश–१ को समानुपातिक बन्द सूचीको पहिलो नम्बरमा नाम भएका श्रीप्रसाद जबेगुलाई एमालेले सांसद बनाएन । उनको ठाउँमा नम्बरलाल धिमाललाई एमालेले सांसदमा छनोट गरेको छ ।

बन्दसूचीको पहिलो नम्बरमा र जनजाति पनि भएकाले जबेगु सांसद बन्नेमा निश्चिन्त थिए । तर, अन्तिम सूचीमा उनी अटाएनन् । जबेगु २०७७ चैतमा माओवादी केन्द्र छाडेर एमाले प्रवेश गरेका थिए । माओवादी केन्द्रले आफूलाई उपेक्षा गरेको भन्दै एमालेमा आएका उनलाई प्रदेश– १ को समानुपातिकतर्फको बन्दसूचीमा पहिलो नम्बरमा समेटिएको थियो । एमाले प्रवेश गर्नुअघि उनी माओवादी केन्द्रको पोलिटब्यूरो सदस्य थिए । 

प्रदेशसभामा महिला र अल्पसंख्यकको कोटा पूरा गर्दा आफ्नो नाम काटिएको हुन सक्ने उनले बताए । ‘पार्टीले महिला र अल्पसंख्यकको कोटा पूरा गर्दा मलाई समेट्न नसकेको होला । यसमा मेरो कुनै गुनासो छैन’, जबेगुले लोकान्तरसँग भने । 

दोस्रो संविधानसभामा माओवादी केन्द्रबाट समानुपातिक सांसद बनेका उनी राज्यमन्त्री भएका थिए । 

माओवादी केन्द्रले प्रतिनिधिसभामा आदिवासीतर्फ पहिलो प्राथमिकता सूचीमा राखेका अजम्बर राई काङबाङलाई प्राथमिकताबाट हटाएर अर्को व्यक्तिको नाम पठाएको छ ।

माओवादी केन्द्रले आफूलाई प्राथमिकतामा नराखेको भनेर काङबाङले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । उनले फेसबूक अकाउन्टमा लामो स्टेटस लेखेर पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले प्राथमिकतामा नराख्दा आफू सांसद हुन नपाएको गुनासो गरेका छन् । 

सांसदको सूचीमा आफ्नो नाम नपरेपछि आइतबार बिहान माओवादी केन्द्रका अध्यक्षलाई भेट्न गएका काङबाङले प्रचण्ड निवासको बैठक कक्षबाट फर्किँदा आँखा ओभानो राख्न नसकेको बताएका छन् । 

‘बिदाइका कसिलो हात मिलाएर बैठक कक्षको ठेला नाघेर मूल गेटमा कुन लयमा फर्किसकेछु थाहा भएन’, उनले भनेका छन्, ‘...अजम्बरेका तपश्वीजस्ता जोर आँखा पनि कहाँ ओभानो रहेछ त ?’

अनेकौं प्रयत्नका बाबजुद पनि सांसद बनाउन नसकिएको भन्दै सानो मन नगर्न प्रचण्डले भनेको काङबाङले बताए । 

‘तपाईंलाई यसपटक सांसद बनाउन सकिएन । सानो मन नगर्नु होला भन्नुभयो । नाङ्गो पैँतालाले आगोको कोइला कुल्चँदै हिँड्न अभ्यस्त मैले भनें– म पनि बन्छु भन्नेमा विश्वस्तै थिएँ । तपाईंले एक प्रतिशत मात्रै मेरो पक्षपोषण गरिदिनुभएको भए एकाउन्न प्रतिशत हुनेमा म परिहाल्थें । उहाँले सविस्तार गणित र प्रतिशतका सरल हिसाब सुनाउनुभयो । मनमनै उहाँलाई हान्न भनेर नाङ्गो हत्केलामा मुठ्याएर लगेको झर्झराउँदो आगोको कोइला तत्कालै भुइँमा खसालिदिएँ । हत्केला पनि सुरक्षित अनि मेरो मन पनि शान्त र स्थिर भयो’, काङबाङले लेखेका छन् ।

जनता समाजवादी पार्टीले मधेशमा ७ जना छनोट गर्नुपर्नेमा १० जनाको नाम सिफारिश गरेको छ । मधेशी ४ जना हुनुपर्नेमा ५ जना, दलित १ हुनुपर्नेमा २ जना र पुरुष १ जना मात्रै हुनुपर्नेमा मनीषकुमार सुमन र चन्द्रेश्वर सदा गरी २ जनाको नाम निर्वाचन आयोगमा सिफारिश गरेको छ । 

नेपाल संघीय समाजवादी पार्टीले पनि प्राथमिकताक्रम मिचेर तलतिरबाट नाम छानेर सांसद सिफारिश गरेको छ ।

निर्वाचन आयोगले भने दलहरू आफैंले निर्धारण गरेको प्राथमिकताक्रम मिच्न नमिल्ने बताएको छ । निर्वाचन आयोगका प्रवक्ता (समानुपातिकतर्फ) गुरूप्रसाद वाग्लेले दलहरूले बुझाएको पूर्ण सूची अध्ययन भइरहेको र कानूनअनुसार नमिलेको पाइएमा दलहरूलाई सच्याउन पत्राचार गरिने बताए ।

‘दलहरूले बुझाएको पूर्णसूची अध्ययन भइरहेको छ । बन्दसूचीको प्राथमिकताक्रमलाई मिच्न पाइँदैन । त्यसरी मिचेको पाइएमा सच्याउनका पत्राचार गर्छौं,’ वाग्लेले भने ।

निर्वाचन आयोगले तयार गरेको प्रतिनिधिसभा सदस्य समानुपातिक निर्वाचन निर्देशिकाअनुसार दलहरूले बन्दसूची तयार पार्दा नै समावेशी प्रतिनिधित्वको सिद्धान्त अनुसार गर्नुपर्छ । 

समानुपातिक प्रतिनिधित्व मिलाउँदा जातजातिका आधारमा खस–आर्य समूहको सबैभन्दा धेरै ३१.२ प्रतिशत प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नुपर्छ । 

त्यसैगरी, आदिवासी जनजाति २८.७ प्रतिशत, मधेशी १५.३ प्रतिशत, दलित १३.८ प्रतिशत, थारू ६.६ प्रतिशत र मुस्लिम ४.४ प्रतिशत हुने गरी सांसदहरूको समानुपातिक प्रतिनिधित्वको व्यवस्था निर्देशिकामा गरिएको छ । समावेशी समूहमा कम्तीमा ५० प्रतिशत महिलाको नाम समावेश हुनुपर्ने व्यवस्था पनि निर्देशिकामा गरिएको छ ।

संविधानले तोकेको ३३ प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व सुनिश्चित प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट हुन सकेको छैन भने दलहरूले समानुपातिकबाट त्यो संख्या पुर्‍याउनुपर्ने हुन्छ ।

दलहरूले बुझाएको नाम सच्याउनुपर्ने भएमा सच्याएपछि निर्वाचन आयोगले समानुपातिक सांसद निर्वाचित भएको घोषणा गर्छ । 

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
माघ १५, २०८०

अन्तिम समयमा आएर कुनै फेरबदल नभएको खण्डमा सम्भवत: आज एनसेलको शेयर खरिद बिक्री सम्बन्धमा छानबिन गर्न सरकारले गठन गरेको समितिले आफ्नो अध्ययन प्रतिवेदन बुझाउने छ । बहस चरम उत्कर्षमा पुगेका कारण एक निजी कम्पनीको अप्...

पुस १८, २०८०

देशका विभिन्न शहरमा गरिब–मजदूरहरूले छाक काटेर सहकारीमा जम्मा गरेको पैसा बदनियतपूर्ण ढंगले हिनामिना गरेर टेलिभिजनमा लगानी गरेको विषयले बजार तातिरहेको छ, जसमा जोडिएका छन् रास्वपा सभापति रवि लामिछाने...

मंसिर २६, २०८०

दुई–दुईपटक मिर्गौला फेरेको शरीर । मध्यजाडो नजिकिँदै गरेका मंसिरका चिसा दिन । त्यसमाथि वृद्धावस्था । यस्तो बेला ७० नाघेकाहरूको अधिकांश समय ओछ्यानमै बित्छ । नभए पनि घरको चार दिबारभित्र आराम गरेर अनि तात...

मंसिर १०, २०८०

सरकारमा सहभागी मन्त्रीको कार्यक्षमतालाई लिएर प्रश्न उठेपछि अहिले सरकारमा रहेका मन्त्रीलाई फिर्ता बोलाएर मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्न सत्तारुढ दलहरूभित्र दबाब बढ्न थालेको छ । अपवादबाहेक सरकारमा सहभागी मन्त्रीले जनअपे...

माघ १८, २०८०

सत्ता र शक्तिको आडमा गैरकानूनी ढंगले सरकारी जग्गा हडप्ने नेपालको शक्तिशाली व्यापारिक घराना चौधरी ग्रुपमाथि राज्यको निकायले पहिलोपटक छानबिन थालेको छ । काठमाडौंको बाँसबारीमा ठूलो परिमाणमा सरकारी जग्गा...

पुस ६, २०८०

एकाधबाहेक अधिकांश मन्त्रीले प्रभावकारी कार्यसम्पादन गर्न नसकेपछि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ स्वयंले मन्त्रीहरूलाई प्रस्ट चेतावनी दिएका छन् । नेपालीलाई नक्कली भुटानी शरणार्थी बनाएर अमेरिका ला...

'एमाले यो सरकारको धरौटीमा छ, बजेट सहमतिमै बन्छ'

'एमाले यो सरकारको धरौटीमा छ, बजेट सहमतिमै बन्छ'

बैशाख ७, २०८१

हामी १५औं अन्त्य गरेर १६औं योजनाको तयारीमा जाँदै छौं । दलका शीर्ष नेताबीच १६औं योजनाको विषयमा छलफल भएको छ । १५औं योजनाको असफलता र नमिलेका कुरालाई १६औं मा सुधार्छौं । हाम्रो गन्तव्य कहाँ हो भन्ने संविधानले ...

उल्लासविहीन नयाँ वर्ष, चंगुलमा परेको लोकतन्त्र

उल्लासविहीन नयाँ वर्ष, चंगुलमा परेको लोकतन्त्र

बैशाख ६, २०८१

सच्चा लोकतन्त्रमा सिमान्तमा रहेको नागरिकले पनि यो देश मेरो हो भन्ने अनुभूति गर्न सक्नेछ- माहात्मा गान्धी । माथि गान्धीको भनाइ किन उद्धृत गरिएको हो भने नयाँ वर्षको आगमन भैसकेको छ र २०८० को बिदाइ बडो हर्षपूर्वक...

ज्ञान र विज्ञानको भण्डार

ज्ञान र विज्ञानको भण्डार

बैशाख १, २०८१

एक दिन काम विशेषले नयाँ सडकतिर गएको थिएँ, मोबाइल टिङटिङ गर्‍यो । हेरेँ पुराना मित्र जयदेव भट्टराई, सम्पादक मधुपर्क (हाल अवकाश प्राप्त) ले सम्झेका रहेछन् । हामी दुई लामो समयसम्म सँगै रह्यौँ, कहिले गोरखापत्र...

x