×

NMB BANK
Dabur

सफलता

सरकारी सेवा : शाखा अधिकृतमा ‘दृष्टिविहीन’ दम्पती

माघ २१, २०७९

NTC
Premier Steels
Marvel

सावित्रा काफ्लेको आँखामा ‘प्लस’ २४ ‘पावरवाला’ चश्मा छ । न्यून दृष्टियुक्त सावित्रालाई मेडिकलको भाषामा दृष्टिविहीन भनिन्छ ।

Sagarmatha Cement
Muktinath Bank

बिहान साढे ८ बजे काठमाडौंको चन्द्रागिरी नगरपालिका–७ स्थित सावित्राको घर अगाडि उच्च अदालत पाटनको गाडी उनलाई लिन टुप्लुक्क आइपुग्छ । शाखा अधिकृत सावित्रा त्यहीँ कार्यालयको गाडीमा चढेर कार्यालय जान्छिन् ।


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

शाखा अधिकृत सावित्राका पति नविन मैनाली पनि ‘अफिसर’ नै हुन् । सहकारी प्रशिक्षण तथा अनुसन्धान केन्द्र काठमाडौंका शाखा अधिकृत मैनाली बाबुनानीलाई स्कूल पठाएर कार्यालयतर्फ लाग्छन् । मैनाली पनि ‘लो भिजन’ अर्थात दृष्टिविहीन नै हुन् । ३५ वर्षीया काफ्ले उच्च अदालतको निवेदन प्रतिवेदन शाखामा कार्यरत छिन् भने मैनालीले अनुसन्धान केन्द्रको आन्तरिक प्रशासन शाखा सम्हालेका छन् ।
 
सम्भवतः निजामती सेवाको उच्च ओहोदा (अफिसर) तहमा पुग्ने अपाङ्गताको यो पहिलो जोडी हो । गुल्मीको छत्रकोट गाउँपालिका–३ हर्दिनेटाकी सावित्रा र पाँचथरको हिलिहाङ गाउँपालिका–५ का मैनालीले निजामती सेवामा प्रवेश गरेपछि दाम्पत्य जीवन शुरू गरेका हुन् ।


Advertisment
SBL

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तर तहमा अध्ययन गर्दा भेट भएका उनीहरूले लोक सेवा उत्तीर्णपछि २०६८ सालमा लगनगाँठो कसेका थिए । कुनै बेला समाजमा हेयको दृष्टिले हेरिएका सावित्रा र नविन लोक सेवामार्फत अफिसर तहमा पुगेर सावित्रा–नविनको जोडी उदाहरणीय बनेको छ । सेवामा दुवै परिपक्व छन् ।

Vianet communication
Laxmi Bank

‘अपाङ्गता भएकाहरू हरेक कुरामा सक्षम छन्,’ सावित्रा भन्छिन्, ‘कुनै पनि ओहोदामा पुग्न मेहनत र इच्छाशक्ति पहिलो शर्त हो ।’ गुल्मीको साविक हर्दिनेटामा जन्मिएकी सावित्रा ९ दिदीबहिनी मध्येकी छैठौं (ठाइली) हुन् । अन्य सबै दिदीबहिनीको दृष्टि राम्रो हुँदा उनी जन्मजात नै कमजोर भएर जन्मिइन् । गाउँकै स्कूलमा पढ्न थालिन् तर शिक्षकले कालोपार्टीमा अगाडि लेखेका अक्षर उनका आँखाले ठम्याउन्नथ्यो ।

दिदीबहिनीको मेहनत र सहयोगले काफ्लेले पढिन् । विक्रम संवत् २०५९ सालमा हर्दिनेटा मावि मैनडाँडाबाट तत्कालीन एसएलसी द्वितीय श्रेणीमा उत्तीर्ण गरेर उच्च शिक्षाको लागि काठमाडौंतिर लागिन् उनी । 

सावित्राकी दिदी लक्ष्मी काठमाडौं बस्ने भएकाले उनको साहार दिदी थिइन् । प्रगतिका लागि पढाइ नै सर्वस्व बुझिसकेकी उनले क्याम्पस पढ्दै गर्दा लोक सेवा पढेर सरकारी सेवामा लाग्नुपर्छ भन्ने साथीहरूले भनेको सुनिन् । त्यतिबेलासम्म उनलाई लोक सेवा के हो भन्नेसम्म पनि थाहा थिएन ।

पढाइसँगै उनले विक्रम संवत् २०६६ सालमा खरिदारको आवेदन भरेर परीक्षा दिए पनि सफल हुन सकिनन् । तयारीका लागि किनेका लोक सेवाका पुस्तकहरूका अक्षर उनका आँखाले देख्दैन्थे । साना अक्षर हुँदा पढ्न सक्दैन्थिन् । रेकर्ड गराएर सुन्थिन् । सुनेका कुराहरू उनले भुल्दैन्थिन् । त्यसपछि उनले लोक सेवा बुझाइसँगै पढाइलाई निखार्दै लगिन् ।

२०६८ सालमा खरिदारमा नाम निकालिन् । ‘आँखाले पढ्न सक्दैन्थ्यो, रेकर्ड गरेर राख्थें, त्यही सुन्दै पढ्थें,’ सावित्रा भन्छिन्, ‘अफिसरले मात्रै निजामतीको धित मरेको छैन । अब उपसचिव हुने धोको छ ।’

लोक सेवा पास भएपछि उनको पहिलो पदस्थापन रसुवाको जिल्ला हुलाक कार्यालयमा भयो । त्यहाँ ६ महिना काम गरेर ईलाका हुलाक कार्यालय बेत्रावती काज सरुवा भइन् । २०६९ सालमा नायव सुब्बा (नासु) मा नाम निकालिन् । समावेशी (अपाङ्गता) कोटामा नाम निकालेर उनले काभ्रे जिल्ला अदालतमा सेवा शुरू गरिन् । २ वर्ष त्यहाँ काम गर्दैगर्दा उनी गर्भवती भइन् । त्यसछि उनी सरुवा लिएर काठमाडौं जिल्ला अदालत आइन् । सावित्राका २ जुम्ल्याहा छोराछोरी छन् ।

‘हामी अपाङ्गता भए पनि ‘ट्वीन्स’ छोराछोरी जन्मिए, उनीहरू स्वस्थ छन् । उनीहरूका आँखा कमजोर छैनन्, यसैमा धेरै खुशी छौं,’ नविनले भने ।

उनीहरू लोक सेवामा प्रवेश गर्नुअघि निजामती सेवामा आरक्षणको व्यवस्था गरिएको थियो । राज्यका हरेक निकायमा सबै क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गराउन व्यवस्था गरिएको समावेशीकरणले अपाङ्गता भएकाहरू पनि हरेक क्षेत्रमा पुगेका छन् । ‘आरक्षणको व्यवस्था नभएको भए हामीजस्ता कैयौ नेपालीहरू क्षमता हुँदाहुँदै पनि पछाडि परिन्थ्यो,’ सावित्रा भन्छिन्, ‘यो व्यवस्थाका कारण हामीहरूलाई पनि प्रवेश गर्न सहज भयो । अपाङ्गता भएका दृष्टिविहीनहरू पनि निजामती सेवा, शिक्षक सेवा लगायतबाट सरकारी तहमा पुग्ने संख्या बढेको छ ।’ 

पछिल्ला वर्षमा सामान्य समस्या भएकाहरूले पनि अपाङ्गताको परिचयपत्र बनाएर कोटा नै दुरुपयोग गरेको यो दम्पतीको गुनासो छ । ‘आरक्षण कोटाका नाममा सामान्य केही बिरामी भएकाहरूले पनि अपाङ्गताको कार्ड बनाएका छन्,’ सावित्रा भन्छिन्, ‘परिचयपत्र वितरण प्रणालीमा सुधार आवश्यक छ । सामान्य घाइतेहरूले पनि अपाङ्गताबाट सरकारी सेवामा भिँड्दा वास्तविक व्यक्ति पछाडि पर्न थालेका छन् । जसले गर्दा प्रतिस्पर्धाको दायरा कठिन हुँदै गएको छ ।’

अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू सरकारी सेवामा प्रवेश गरे पनि सबै संरचनाहरू अपाङ्गतामैत्री नहुँदा समस्या छ । नियुक्ति लिएर गए पनि कार्यकक्षमा उपयुक्त काम नपाइने समस्या छ । सरकारी सेवा सेवाग्राहीसँग प्रत्यक्ष जोडिने सेवा हो । यो सेवामा नागरिकको नजिक रहेर उनीहरूको माग र आवश्यकताका आधारमा सेवा गर्नुपर्ने मैनाली बताउँछन् । 

अपाङ्गता भएका व्यक्तिको दायित्व बढी हुने तर विश्वास कम गर्ने आमप्रवृत्ति छ । सामान्यतया निजामती सेवामा कार्यरत कर्मचारी सबै पद शृंखला पार गर्दै उपल्लो तहमा पुगेका हुन्छन् । नेपाली समाजको चेतनामा अझै पनि परिवर्तन आउन सकेको छैन । ‘जुनसुकै क्षेत्रमा पनि फरक क्षमता भएकाहरूलाई संवेदनशील क्षेत्रको जिम्मेवारी दिन संकोच मान्ने गरेको देखिन्छ । त्यसैले जिम्मेवारीकै बीच कार्यसम्पादन गरी आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्न सक्नुपर्छ,’ शाखा अधिकृत काफ्ले भन्छिन् । यो जोडीका लागि निजामती सेवा बरदान जस्तै भएको छ । विपन्न र मध्यम वर्गीय परिवारबाट संघर्ष गरेर आउनेहरूका लागि आफ्नो योग्यता प्रमाणित गरी स्थायी पेशा अँगाल्न खोज्नेका लागि लोक सेवा सारथि रहेको काफ्ले बताउँछिन् । 

‘निजामती सेवामा अवसरसँगै चुनौती पनि उत्तिकै छन् । कर्मचारीले गर्ने हरेक काम सामूहिक मेहनत र उत्तरदायित्वका साथ गरेका हुन्छन्,’ उनी भन्छिन् ।

hAMROPATRO BELOW NEWS
NLIC
TATA Below
पुस २८, २०८०

बुटवलका कृष्ण चौहान क्षेत्रीले आफ्नो सफलता पैसासँग कहिल्यै तौलिएनन् । बरु हुँदा खाँदाको प्राध्यापन पेशाबाट हात झिकेर २४सै घण्टा मानव सेवामा लागेका छन् । उनको आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नै रक्तदान क्षेत्रमा बिताउने प्रण गर...

फागुन ५, २०८०

श्रीमान्–श्रीमती नैं शाखा अधिकृत, त्यो पनि एकसाथ । यस्तो सुखद संयोग सरकारी सेवामा प्रवेश गर्न चाहनेमध्ये कमैलाई मात्र जुर्ने गर्छ । तर, गुल्मीको धुर्कोट गाउँपालिका वडा नम्बर–६ का सुरेन्द्र पाण्डे र रमित...

माघ २०, २०८०

नृत्यका पारखीहरूका लागि लुम्बिनी प्रदेशमा लोकप्रिय नाम हो किशोर थापा । रुपन्देहीका किशोरको परिचय खाली नृत्यकार (डान्सर)मा मात्र सीमित छैन । उनी नृत्य निर्देशक, गायक, मोडल र फूटबल खेलाडीको रूपमा समेत उत्तिकै च...

मंसिर १४, २०८०

प्रगतिशील राजनीतिको 'फ्रन्टलाइन'मा देखिने नेताहरू जति कठोर हुन्छन्, त्यो भन्दा बढी ‘इमोसनल र सेन्टिमेन्टल’ पनि हुन्छन् । त्यस्तै ‘इमोसनल फिलिङ्स’का बाबजुद परिस्थितिले कठोर बन्दै गएक...

कात्तिक २५, २०८०

बुटवलका कुलचन्द्र पाण्डे सफल पर्यटन व्यवसायी हुन् । कुनै समय भारतको एउटा कम्पनीमा काम गरेका पाण्डे अहिले रूपन्देहीमा ‘एसियन ब्राण्ड’ चम्काउने ‘टुरिजम’ उद्यमीका रूपमा चिनिन्छन् । तीन दशकअघि...

माघ १३, २०८०

रोल्पाका देवराज बुढामगर गाउँकै साधारण किसान हुन् । परिवर्तन गाउँपालिका–४ पाथावाङ निवासी देवराजका ६ छोरी र एक छोरा सरकारी जागिरे छन् । छोराको आसमा ६ छोरी जन्माए देवराज र उनकी श्रीमती नन्दाले । हुन पन...

‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

फागुन १७, २०८०

हामीले सुन्दै आएको शब्द ‘कुशासन’को दुई फरक अर्थ हुन्छ । धेरैले राज्य शासनसँग जोडिएको घिनलाग्दो शब्द 'कुशासन' सुन्नुभएकै छ। पूजापाठ वा पवित्र कार्यमा बिछ्याइने कुशबाट बनेको चकटी वा आसनलाई प...

गल्ती दर्शनको सन्देश

गल्ती दर्शनको सन्देश

फागुन १२, २०८०

हामी प्रायः गल्ती गर्नु हुँदैन भन्छौँ, गल्ती हुन्छ कि भनेर डराउँछौँ । आफ्ना नानीहरूलाई पनि यस्तै शिक्षा दिन्छौँ । गल्ती गर्नु राम्रो होइन भन्छौँ, गल्ती गरे दण्ड पाइन्छ भन्ने गर्छौँ, तर गल्ती भन्ने कुरा नै त्यस्तै । नगरौँ...

प्रशासनिक सुधारको पाटो– ४ : नैतिकता, सदाचार र अनुशासन

प्रशासनिक सुधारको पाटो– ४ : नैतिकता, सदाचार र अनुशासन

फागुन ८, २०८०

भनिन्छ, राज्यलाई सधैँ इमान्दार मानिसहरूको खाँचो हुन्छ । सबैभन्दा इमान्दार मानिस राज्यलाई नै खाँचो हुन्छ, किनकि नागरिक हकहितका लागि गरिने काम, प्रयोग गरिने साधन र अभ्यास गरिने अधिकारमा इमान्दारिता देखिनुपर्दछ, ...

x