×

माधव नेपालको अस्थिर चाल

विपक्षीको बैठकमा गएर के सन्देश दिन खोज्दैछन् माधव नेपाल ?

काठमाडाैं | जेठ १७, २०८१

पटक–पटक बार्गेनिङ गर्दै आएका नेकपा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल बुधवार विपक्षी मोर्चाको बैठकमा गएपछि सत्तापक्षमा तरंग आएको छ । 

नेपाल प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेस, जसपा नेपाल र लोसपाका शीर्ष नेतासँग छलफलमा जुटेपछि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’देखि मन्त्रीसम्मले अनेक सन्देह व्यक्त गरेका छन् ।


Advertisment

बिहीबार विराटनगर पुगेका प्रधानमन्त्री प्रचण्डले माधव नेपालप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरे । ‘माधवजी अलि अगाडिदेखि नै उता पनि, यता पनि दुवैतिर जोडिनेजस्तो गर्दै आउनुभएको छ । तर, पनि अहिले उहाँ हामीभन्दा बाहिर जानुहुन्न,’ प्रचण्डले भने, ‘आज बिहान मात्रै पनि उहाँसँग कुराकानी भयो । यस क्रममा उहाँले सत्ता समीकरणभन्दा बाहिर नजाने भनेर स्पष्ट पार्नुभएको छ ।’ 


Advertisment

नाटकीय रूपमा कांग्रेस सहकारी प्रकरणको छानबिन समितिमा रवि लामिछानेको नाम राख्नबाट ‘ब्याक’ भएलगत्तै नेपालले विपक्षी मोर्चाको बैठक ज्वाइन गर्नुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । 

नेपालको यो मुभपछि प्रचण्ड मात्रै बोलेनन्, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री दामोदर भण्डारीले त आपत्ति नै जनाए ।

प्रेस चौतरीले बिहीबार कैलालीको धनगढीमा गरेको कार्यक्रममा भण्डारीले नेपालको सत्ता र विपक्ष दुवैतिरको भूमिकाले उनैलाई क्षति पुर्‍याउने चेतावनी दिए ।

‘सत्तामा बसेर प्रतिपक्षी र विपक्षीसँग छलफल गरेर दोहोरो भूमिका देखाउँदाको क्षति उहाँलाई हुन्छ । यस्तो प्रवृत्ति भएका पार्टी, विचार र अस्थिरताले निम्त्याउने संकट लामो समय रहँदैनन्,’ भण्डारीले भने, ‘सत्तामा बस्ने तर प्रतिपक्षसँगको पनि सिरानी थापिराख्ने कुरा माधव नेपालकै स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ ।’

प्रधानमन्त्री र जिम्मेवार मन्त्रीको यो भनाइले पनि नेपालको विपक्षीसँगको उठबसले केही न केही तरंग ल्याएको बुझ्न सकिन्छ । समाजवादीकै एक केन्द्रीय सदस्य पार्टीको संस्थागत निर्णय अहिलेकै समीकरणबाट दायाँबायाँ नगर्ने भए पनि सत्तामा दबाब र घुर्कीलाई स्वभाविक मान्नुपर्ने बताउँछन् । 

यसअघि नेपालले केन्द्र सरकारमा २ मन्त्री पठाए पनि आफूसहितको सहमति नगरे विश्वासको मत नदिने अडान लिएका थिए । पछि पुनः एमाले, माओवादी, रास्वपा र समाजवादीबीच ७ बुँदे सहमति भएको थियो । 

‘अहिलेसम्म पार्टीको संस्थागत निर्णय यही समीकरणको पक्षमा छौं भन्ने छ । तर, अध्यक्ष किन विपक्षीको बैठकमा जानुभयो उहाँकै तर्क होला । केन्द्र र प्रदेशमा पेलिनुपरेको, एमालेका अध्यक्ष नेताबाट अपमानित हुनुपरेको नोँकझोक पनि होला,’ ती केन्द्रीय सदस्य भन्छन्, ‘सत्ता राजनीतिमा दबाब दिने, घुर्क्याउनेजस्ता काम नियमित भइरहन्छन् । यसलाई धेरै अस्वाभाविक रूपमा लिनु हुँदैन ।’

देउवाको निवासको छलफलमा नेपालसँग मेटमणि चौधरीबाहेकका अरू नेता भने देखिएका थिएनन् । ​

null

माधव नेपाल बूढानीलकण्ठ पसेकै भोलिपल्ट सोही पार्टीका नेता झलनाथ खनाल भने बिहीबार बालुवाटारमा पुगेका थिए । नेपालले विपक्षीसँग वार्ता गरेलगत्तै पार्टीमा नेपालविरोधी खेमामा रहेको खनाल बूढानीलकण्ठमा पुग्नुलाई पनि अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । 

भन्नलाई मधेश प्रदेशको सम्भावित समीकरणबारे छलफल भनिए पनि केन्द्रदेखि प्रदेशसम्मका धेरै कुरा भएको नेताहरू बताउँछन् ।

‘बैठकमा बजेट र सहकारीको छानबिनका लागि बनेको विशेष संसदीय समितिबारे पनि छलफल भयो । हामीले विपक्षी गठबन्धनलाई बलियो बनाएर अगाडि बढ्ने सहमति पनि गरेका छौं,’ लोसपाका नेता शरतसिंह भण्डारीले लोकान्तरलाई प्रतिक्रिया दिँदै भनेका थिए, ‘हाम्रो छलफलमा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल पनि सहभागी हुनुहुन्थ्यो । उहाँसँगको मुख्य छलफल मधेश सरकारमा केन्द्रित रहेर भएको थियो । उहाँले मधेश सरकारको बारेमा पार्टीमा निर्णय गरेर टुङ्गो दिन्छु भन्नुभएको छ ।’ 

मधेशमा जसपाको विभाजनपछि यही पार्टीका सरोजकुमार यादवले विश्वासको मत पाउँछन् कि पाउँदैनन् भन्ने संशय देखिएको छ । यस्तोमा नेपालको समाजवादीको ७ सिट पनि निर्णायक देखिन्छ ।

जसपाको १९ सीट नै मुख्यमन्त्री यादवको पक्षमा रहे कांग्रेसका कांग्रेसका २२, लोसपाका ९ र समाजवादीका ७ सांसद उभिँदा ५७ सिट पुग्छ, जुन १०७ सिटको प्रदेशसभामा ५४ को बहुमतभन्दा ३ सिटले बढी हो । विभाजनपछि जसपाका १९ सांसद एक ठाउँमा नउभिए जनमत पार्टी निर्णायक बन्ने देखिन्छ । बूढानीलकण्ठको छलफलपछि नेपालको पार्टीबाट साथ पाइनेमा विपक्षी दल आशावादी देखिएका छन् । 

हेपिनुपरेको नेपालको बुझाइ

यसअघि गठबन्धन बन्दादेखि अहिलेसम्मै आफू सत्ता समीकरणका एमाले, माओवादी र रास्वपाबाट निरन्तर हेपिँदै आएको गुनासो नेपालले राख्ने गरेका छन् । 

‘सुदुरपश्चिममा पेल्न खोजियो । भागबण्डामा हामीले पाउँदा पनि मुख्यमन्त्री नदिने ठूलो प्रपञ्च थियो, तर हामीले चिर्न सक्यौं । तर एमाले हामीलाई मुख्यमन्त्री बनाएकोमा बेखुसी छ । एमालेले मन्त्री पठाउन पनि आनाकानी गरेको छ,’ समाजवादीका एक नेता भन्छन्, ‘पछिल्लो केही समययता प्रचण्ड, ओली र रवि लामिछाने बस्नुहुन्छ, तर हामीलाई बेवास्ता गरिरहनुभएको छ । यसैले हाम्रो अध्यक्षले बेलाबेलामा यस्तै तरंग ल्याइदिनुहुन्छ ।’

केन्द्रमा सरकारलाई साथ दिए पनि सुदूरपश्चिम र अन्य प्रदेशमा बेवास्ता गरिए मधेशमा पनि एमाले र माओवादी प्रतिकूल निर्णय गरेर जाने गरी नेपालले दबाब बढाउन खोजेका छन् । 

नेपालले सत्ताको संशय बढाएपछि खनालले प्रचण्डसँग भेटेर केन्द्र र प्रदेशको सत्ता सहकार्यलाई निरन्तरता दिने पक्षमा आफू रहेको बताएका थिए । 

खनालले यस्तो प्रतिबद्धता व्यक्त गरे पनि नेपालले अघिल्लो दिन विपक्षी दलसँग मधेश प्रदेशको सरकारबारे छिट्टै टुंगो दिने सकारात्मक जवाफ दिएका थिए । 

यसबाट पनि नेपालको पार्टी कुनै पनि विषयमा एक ढिक्का छैन भन्ने देखाउँछ । 

null

गणितको गठजोड र संशय

केन्द्र सरकारमा उपेन्द्र यादवको जसपा नेपाल र नेपालको समाजवादी सत्ताका लागि निर्णायक थिए । यी दुवैले एकैपटक कांग्रेससँग छलफल गरेपछि सशंकित भएका प्रधानमन्त्री प्रचण्ड र एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले जसपा नेपाललाई विभाजनसम्म पुर्‍याइदिएका थिए । विभाजनपछि १२ सिटमा उपेन्द्रसँग ५ हुँदा अशोक राईसँग ७ सांसद छन् । 

जसपा मात्रै होइन, धेरै निहुँ खोजे जतिखेर पनि माधव नेपालको पार्टी पनि फुटाइदिने चेतावनी एमालेले दिँदै आएको बताइन्छ । तर, एमालेबाटै विभाजन भएर बनेको ५ वर्ष नभएकाले राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनले तत्काल समाजवादी पार्टी फुट्ने बाटो दिएको छैन । यसै कानूनी व्यवस्थापछि ढुक्क देखिएका माधव नेपालले सत्तामा भए पनि नझुक्ने नीति लिएको नेताहरू बताउँछन् । 

यद्यपि सत्ता पक्षबाट पार्टी फुटाइन सक्ने जोखिम भने नेपालले निरन्तर देखिरहेको नेताहरू बताउँछन् । अध्यादेश ल्याएर आफ्नो पार्टी फुटाइदिहाल्ने भन्दै नेपालको आग्रहमा कांग्रेस संसद् खोल्न र सहकारी छानबिन समिति गठनका लागि लचिलो बनेको पनि नेताहरू बताउँछन् । 

फुटेको पार्टी ५ वर्षसम्म पुन फुट्न नपाउने व्यवस्था राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनमा छ । अध्यादेश ल्याएरै मात्रै यो व्यवस्थाको विकल्प हुन सक्छ । अध्यादेश नल्याउँदासम्म नेपालले पार्टी फुटिहाल्ने जोखिम देखेका छैनन् । तर, उनमा संशय भने उत्तिकै छ । छानबिन समितिमा आफ्नो नाम नराखी नछाड्ने अडानमा रहेको कांग्रेसलाई रवि आफैंले नरम भइदिन प्रस्ताव पठाएका थिए । 

भविष्यमा लोकतान्त्रिक गठबन्धन बनाउन सक्ने बाटो राखिदिने गरी प्रस्तुत भइदिन रविले कांग्रेस सभापति र अरू नेतालाई म्यासेज पठाउन नेता नै खटाएको एक नेता दाबी गर्छन् । 

रविको यो प्रस्तावपछि पनि कांग्रेसले उनको नाम राखेरै मात्रै सहकारी सम्बन्धमा संसदीय छानबिन समिति गठन गर्नुपर्ने अडान राखिरहेको थियो । तर, प्रचण्डले आफैं गएर कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई भेटेपछि भने कांग्रेस विस्तारै रविको नामबाट ब्याक भएको थियो । 

गगन थापा, विश्वप्रकाश शर्माहरू समितिमा रविको नाम नै उल्लेख गरेर जानुपर्नेमा थिए । तर, प्रधानमन्त्री र माधवको पनि पटक–पटकको आग्रह आग्रहपछि देउवा आफैंले रविको नाम नराखी संसदीय समितिमा सहमति जुटाउने लाइन पार्टीबाट पास गराएका थिए ।

सम्भावित लोकतान्त्रिक गठबन्धनको पनि प्रयास हुन सक्ने आकलन नेताहरू गर्छन् । यस्तो हिसाबमा कांग्रेसको ८८, रास्वपाको २१, राप्रपाको १४, जनमतको ६, उपेन्द्रको ५, लोसपा र नागरिक उन्मुक्तिको ४/४ सिट जोड्दा १४३ मत सिट पुग्छ । तर, उपेन्द्र र जनमत सँगै सत्तामा बस्न नसक्ने दुस्मनी छ ।

जुन नेताहरूले भन्दै आएको लोकतान्त्रिक गठबन्धनको लागि मत हो । यो मतमा माधव नेपाल पनि १० सिट लिए मिसिए १५३ सिट पुग्छ । यसैले सत्ता गठबन्धनभित्र खेल्न पनि माधव नेपाललाई नचिढ्याउने, उनको कुरा सुन्ने र आफूप्रति नरम बनाइराख्ने रणनीतिमा देउवा रहेको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । 

मंसिर १०, २०८०

सरकारमा सहभागी मन्त्रीको कार्यक्षमतालाई लिएर प्रश्न उठेपछि अहिले सरकारमा रहेका मन्त्रीलाई फिर्ता बोलाएर मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्न सत्तारुढ दलहरूभित्र दबाब बढ्न थालेको छ । अपवादबाहेक सरकारमा सहभागी मन्त्रीले जनअपे...

माघ १८, २०८०

चरम आर्थिक संकटबाट गुज्रिएको श्रीलंकाले सन् २०२२ को अन्त्यतिर औषधि किन्ने क्षमता पनि गुमाएको थियो । ५० अर्ब डलरभन्दा बढीको विदेशी ऋण 'डिफल्ट' भएको थियो भने लाखौंले रोजगारी गुमाएका थिए । दशौं लाख मान्छे...

माघ २, २०८०

आफ्नो तेस्रो कार्यकालको दोस्रो वर्षलाई प्रभावकारी बनाउने भनी दाबी गरेका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले कांग्रेस महामन्त्री गगन थापालगायत केही नेतासँग नियमित सल्लाह सुझाव लिन थालेका छन् । रा...

माघ १८, २०८०

सत्ता र शक्तिको आडमा गैरकानूनी ढंगले सरकारी जग्गा हडप्ने नेपालको शक्तिशाली व्यापारिक घराना चौधरी ग्रुपमाथि राज्यको निकायले पहिलोपटक छानबिन थालेको छ । काठमाडौंको बाँसबारीमा ठूलो परिमाणमा सरकारी जग्गा...

चैत १, २०८०

सर्वोच्च अदालतको परमादेशले प्रधानमन्त्रीबाट पदमुक्त भएपछि नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली बालुवाटारबाट रित्तो हात फर्केका थिए, २०७८ असार ३० गते । संसद् विघटनको अवगाल छँदै थियो, लामो समय सँगै राजनीति गर...

बैशाख ११, २०८१

फागुन २१ मा नाटकीय ढंगले सत्ता समीकरण बदलिएको दुई महिना पनि नबित्दै नयाँ समीकरणका लागि कसरत भइरहेको संकेत देखिएको छ । नेपाली राजनीति तथा सत्ताका खेलाडीसँग निकट विश्वसनीय स्रोतले भित्रभित्रै अर्को नयाँ स...

बीपीको स्मृतिमा कांग्रेसले गर्नुपर्ने एउटा संकल्प

बीपीको स्मृतिमा कांग्रेसले गर्नुपर्ने एउटा संकल्प

साउन ६, २०८१

'आग्रहले भरिएको मस्तिष्कभन्दा खाली मस्तिष्क सत्यको नजिक हुन्छ' - थोमस जेफर्सन (तेस्रो अमेरिकी राष्ट्रपति) । हाम्रा प्रात: स्मरणीय नेता, विचार, सिद्धान्त र प्रथम जनक्रान्तिका प्रणेता बीपीको ४२ औं स्मृति दिवसको...

दृष्टिकोण

दृष्टिकोण

साउन ५, २०८१

गीतामा कृष्णले भनेका छन्– ‘जे भएको छ राम्रै भएको छ, जे हुनेछ राम्रै हुनेछ ।’ सुन्दा आश्चर्य लाग्न सक्छ, यस्तो कसरी हुन्छ ?  हुन सक्छ, कसैको विवाह हुँदैछ राम्रै भयो । घरगृहस्थी बन्नेछ राम्...

कांग्रेस–एमाले समीकरण : संकटमा एकसाथ, नीति–एजेन्डका आधारमा प्रतिस्पर्धा

कांग्रेस–एमाले समीकरण : संकटमा एकसाथ, नीति–एजेन्डका आधारमा प्रतिस्पर्धा

साउन २, २०८१

जनमतप्राप्त पहिलो र दोस्रो दलबीचको सत्ता समीकरण सोमबारदेखि औपचारिकरूपमा अघि बढेको छ । पहिलो दलले सरकार चलाउने र दोस्रो दल प्रमुख प्रतिपक्षमा रहने सामान्य संसदीय अभ्यास हो । संसदीय इतिहासमा पहिलो र दोस्रो...

x