चिनियाँ जनमुक्ति सेना (पीएलए)को गुप्तचर जहाज जापानको दक्षिण-पश्चिमी टापुको बीचबाट अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्र हुँदै गएको देखेपछि जापान झस्किएको छ ।

गत मंगलवार भएको यो घटनापछि जापानले पनि आफ्नो युद्धपोत पठाएर त्यसको निगरानी गरेको हो । पूर्वी एसियामा चीन र अन्य देशबीच बढिरहेको तनावलाई यो घटनाले थप मलजल गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

पूर्वी एसियामा जापान र चीनबीचको तनाव निकै पहिलादेखिको हो ।

जापानको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार चिनियाँ डोङदियाओ-श्रेणीको इलेक्ट्रोनिक निगरानी जहाज 'तियानलाङसिन' मंगलबार बिहान ६ बजे ओकिनावा प्रान्तको मियाको टापुबाट करिब ८० माइल टाढा पश्चिमतर्फ गइरहेको पुष्टि भएको थियो ।

उक्त जहाज मियाको स्ट्रेट हुँदै उत्तर-पश्चिम दिशातर्फ पूर्वी चीन सागरतर्फ अघि बढेको थियो । 'मियाको स्ट्रेट'ले ओकिनावाको मुख्य टापु र मियाको टापुलाई छुट्याउने भएकाले यसलाई रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।

चिनियाँ गतिविधिको जवाफमा जापानको म्यारिटाइम सेल्फ-डिफेन्स फोर्सले फुबुकी-श्रेणीको डिस्ट्रोयर 'अमागिरी' पठाएर चिनियाँ जहाजको गतिविधिको निगरानी र जानकारी सङ्कलन गरेको न्यूजवीकले जनाएको छ ।

उक्त चिनियाँ जहाज यसअघि गत जुन १० मा पनि जापान नजिकैको ओसुमी स्ट्रेट हुँदै फिलिपिन सागरतर्फ गएको देखिएको थियो ।

यसैबीच, जापानले ताइवानको पूर्वी तटमा दुई पटक चिनियाँ मानवरहित हवाई साधन(यूएभी) र एक पीएलए वायुसेनाको वाई-९ विमान मियाको स्ट्रेट हुँदै उडेको पाइएको जनाएको छ ।

यी गतिविधिहरूको निगरानी गर्न जापानले लडाकु विमानहरू तैनाथ गरेको थियो ।

जापान 'फर्स्ट आइलन्ड चेन'को हिस्सा हो, जुन अमेरिकाले सम्भावित द्वन्द्वमा चिनियाँ सेनालाई नियन्त्रण गर्न रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मान्ने गरेको छ ।

यो क्षेत्रमा फिलिपिन्स र इन्डोनेसियाका केही भागहरू पनि समावेश छन् । चिनियाँ जहाज अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्रमा सञ्चालित भए पनि ओकिनावा प्रान्तको नजिकैको यसको उपस्थितिले जापान र चीनबीचको तनावलाई थप सघन बनाएको छ ।

सेन्काकु टापुहरूको क्षेत्रीय विवाद, चीनको सैन्य विस्तार र ताइवानप्रति उसको नीतिले यो तनावलाई थप जटिल बनाएको हो ।

जापानले हालै जारी गरेको डिफेन्स व्हाइटपेपर (श्वेतपत्र)ले सन् २०२१ देखि २०२४ सम्ममा ओकिनावा नजिकै चिनियाँ युद्धपोतहरूको गतिविधि तेब्बर भएको उल्लेख गरेको छ ।

यो श्वेतपत्रले क्षेत्रमा चीनको बढ्दो सैन्य उपस्थितिप्रति चिन्ता पनि व्यक्त गरेको छ । यद्यपि, बेइजिङले यो दस्तावेजले भ्रम फैल्याएको, गलत तथ्यलाई बढावा दिएको भन्दै आफ्नो रक्षा नीति रक्षात्मक प्रकृतिको भएको दाबी गरेको छ ।

जापानले अमेरिकालाई आफ्नो जलक्षेत्र र हवाई क्षेत्र नजिकैको चिनियाँ सैन्य गतिविधिहरूको निगरानी र सार्वजनिक जानकारी प्रदान गर्ने कार्यलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ ।

उक्त क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलन परिवर्तन हुने चिन्ताकै कारण अमेरिकाले जापानलाई अन्य क्षेत्रीय साझेदारहरूसँगको सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउन र सन् २०२७ सम्ममा आफ्नो रक्षा खर्चलाई जीडीपीको २ प्रतिशतसम्म पुर्‍याउन आग्रह गर्दै आएको छ ।

यो घटनाले पूर्वी एसियामा रणनीतिक प्रतिस्पर्धा र सैन्य गतिविधिहरूको निरन्तर निगरानीको आवश्यकतालाई थप महत्त्व दिएको छ । दुवै पक्षले आफ्ना गतिविधिहरूलाई वैधानिक र रक्षात्मक भएको दाबी गरेपनि यस्ता घटनाहरूले क्षेत्रीय स्थिरतामा थप चुनौतीहरू थपिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।