×

NMB BANK
NIC ASIA

स्कूल कहिले खोल्ने ? कसरी सुरक्षित बनाउने ? पढ्नुहोस् डा. रवीन्द्र पाण्डेको राय

पुस २४, २०७७

NTC
Premier Steels

कोरोना महामारीका कारण विगत चैत्रदेखि बन्द भएका अधिकांश क्षेत्र खुलिसकेका छन् । सिनेमा हल, नाइट क्लब, बजारदेखि दशौं हजारका जुलुस निर्वाध रूपमा चलिरहेका छन् ।

Muktinath Bank

काठमाडौं महानगरपालिका लगायत केही स्थानमा विद्यालय अझै खुलेका छैनन् । स्कूलहरू सरकारले छिटो खोल्न अनुमति दिए हुन्थ्यो भन्ने मानसिकतामा छन् भने आमअभिभावक आफ्ना बालबालिकालाई विद्यालय पठाउन ढुक्क छैनन् ।


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

भारत, चीन, कोरिया, युरोपियन केही देशहरू तथा अमेरिकाका केही राज्यमा स्कूल खोलेको २ हप्तामा अधिकांश बालबालिका संक्रमित भएकाले पटक–पटक खोल्दै, बन्द गर्दै गरेको तथ्य सबैलाई थाहा छ । हुम्ला, डडेल्धुरा र ललितपुरका केही स्कूलमा पनि बालबालिकामा संक्रमण देखिएको हुँदा बन्द गर्नुपरेको घटना आमसञ्चारमाध्यममा आएका थिए ।


Advertisment
Nabil box
Kumari

कस्तो छ त अहिलेको अवस्था ?

Vianet communication

नेपालमा कोरोना महामारी अहिले घटिरहेको छ । पहिले परीक्षण गरेका ३०–३३ प्रतिशतमा संक्रमण देखिएकोमा हाल १०–१२% को हाराहारीमा संक्रमण देखिएको छ । अहिले परीक्षणको दायरा निकै साँघुरो भएको, कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ नभएको, वडामार्फत परीक्षण बन्द भएको, निःशुल्क परीक्षणको व्यवस्था नभएको तथा सरकार र आमनागरिक परीक्षणमा उदासिन देखिएका कारण पनि वास्तविक तथ्यांक हामीसँग छैन ।

एन्टिजेन टेस्ट, एन्टीबडी टेस्ट तथा पुल मेथडबाट पीसीआर टेस्ट व्यापक बनाएर सुरक्षित क्षेत्र पहिचान गर्ने हो भने महामारी नियन्त्रण गर्न तथा गतिविधिहरू सञ्चालन गर्न सजिलो हुने थियो । देशको प्राथमिकता राजनीतितर्फ भएको हुँदा धेरै गर्न सकिने काम गह्रौं भएका छन् ।

युरोपका अधिकांश देश, अमेरिका, अफ्रिका, जापान, कोरिया लगायतका धेरै देशले दोस्रो र तेस्रो वेभको सामना गरिरहेका छन् । बेलायत, दक्षिण अफ्रिका, नाइजेरिया लगायतका देशमा भाइरस म्युटेसन भएर व्यापक रूपमा महामारीको लहर सिर्जना भएको छ । नयाँ प्रजातिका कारण बेलायत लकडाउनमा छ भने यो प्रजातिको भाइरस विश्वका अधिकांश देशमा पुगिसकेको छ । पुरानो प्रजातिको भाइरसभन्दा नयाँ प्रजातिको भाइरसको फैलिने दर तीव्र भएकाले नेपालमा पनि अर्को लहर नआउला भन्न सकिँदैन ।

बेलायतबाट फर्किएकामध्ये ५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको हप्तौं हुँदा हालसम्म जिनोम सिक्वेन्सको परिणाम नआउनु हाम्रो स्वास्थ्य सेवाको चरम ढिलासुस्ती हो । सरकार जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गराउन बेपर्वाह बनेको छ भने आमनागरिक पनि उस्तै बेपर्वाह बनेका छन् । यो परिप्रेक्ष्यमा स्कूल सञ्चालन गर्नका लागि ‘वेट, सी एण्ड गो’को नीति अवलम्बन गर्नु व्यावहारिक हुन्छ ।

अहिले स्कूल खोल्दा के जोखिम हुन्छ ?

ठूला शहरका अधिकांश स्कूलमा विद्यार्थीको संख्या उच्च छ । विद्यार्थी संख्याको तुलनामा खुला स्थान निकै कम छ । विभिन्न स्थान र अवस्थाका विद्यार्थीहरू एकै ठाउँ घण्टौं बस्दा संक्रमण सर्ने सम्भावना बढी हुन्छ । बस, कक्षा कोठा, स्कूलका गल्ली, क्यान्टिन, शौचालय आदिमा दूरी कायम गराउन निकै गाह्रो छ । विद्यार्थीलाई हात धुने, मास्क लगाइरहने तथा दूरी कायम गर्ने कुरा निकै गाह्रो भएको खुलेका स्कूलको अनुभव छ । २–४ जना संक्रमित बालबालिकाबाट सयौं विद्यार्थीलाई संक्रमण सर्ने, शिक्षक तथा कर्मचारीलाई सर्ने अनि दीर्घ बिरामी शिक्षक तथा कर्मचारीलाई जोखिम हुने सम्भावना नकार्न सकिँदैन ।

विद्यार्थीहरूले संक्रमण बोकेर घरघरमा जाँदा घरका ज्येष्ठ नागरिक तथा दीर्घ बिरामीलाई संक्रमण सर्‍यो भने जोखिम हुनसक्छ । कथंकदाचित कुनै विद्यार्थी वा अभिभावकलाई जोखिम भएमा समुदाय र विद्यालयबीच द्वन्द्व हुने अप्रिय अवस्था आउन सक्छ ।

– जनस्वास्थ्यका मापदण्ड अनिवार्य गर्ने 
– शिक्षक तथा विद्यार्थीले अनिवार्य रूपमा फेस शिल्ड लगाउने
– मास्क अनिवार्य र सही तरिकाले लगाउने 
– घटीमा १ मिटरको दूरी कायम गर्ने 
– भीड हुन नदिने 
– हरेक कक्षा कोठामा झ्याल, ढोका खोलेर अधिकतम भेन्टिलेसनको व्यवस्था मिलाउने 
– कक्षा कोठामा पानी नखाने, प्यास लागेमा कोठा बाहिर गएर पानी पिउने (समूहमा मास्क खोल्दा संक्रमण सर्ने जोखिम रहन्छ)
– जन्मजात दीर्घरोग भएका विद्यार्थी तथा दीर्घरोग भएका शिक्षक र कर्मचारीलाई खोप लगाउनु पूर्व विशेष ख्याल गर्ने 
– हात धुने, स्यानिटाइजर प्रयोग गर्ने कुरालाई निकै ध्यान दिने 
– खाजा शेयर गरेर तथा समूहमा बसेर नखाने 
– साँघुरो कोठामा ट्युसन वा कोचिङ नपढाउने 
– यी मापदण्डको अनुगमन प्रभावकारी बनाउन प्रत्येक १० जना विद्यार्थीको ग्रूप मनिटर बनाउने र मनिटरले अनुगमन तथा कडाइ गर्ने 

सुरक्षित रूपमा स्कूल सञ्चालन कसरी गर्ने ?  

कोरोना महामारी कहिलेसम्म रहने हो, त्यो अनिश्चित छ । अनिश्चितकालसम्म विद्यालय बन्द गर्नु असम्भव हुन्छ । तसर्थ महामारीको अवस्था बुझेर तदनुरूप सञ्चालन गर्नुपर्ने हुन्छ । कोरोनाको खोप १४ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई दिने नीति हाललाई नभएको हुँदा र बालबालिका जोखिम वर्गमा पनि नपर्ने भएको हुँदा धेरै डराउनुपर्ने अवस्था हुँदैन । बालबालिकाले जोखिम वर्गलाई सार्ने सम्भावनाको हरदम ख्याल गर्नुपर्ने हुन्छ । तलका बुँदाहरूमा ध्यान दिने हो भने स्कूल सञ्चालन सुरक्षित हुनेछ ।

– स्कूल बसलाई डिसइन्फेक्टेन्ट दैनिक दिनको २ पटक संक्रमणरहित बनाउने 
– प्रत्येक १५ दिनमा ड्राइभर र हेल्परको पीसीआर टेस्ट गर्ने ।
– बसमा एउटा सिटमा १ जना विद्यार्थी कुनोमा र अर्को सिटमा १ जना विद्यार्थी छेउमा बस्ने गरी सिट प्लान गर्ने
– बसमा मास्क, स्यानिटाइजर तथा भेन्टिलेसनको व्यवस्था गर्ने 
– बस चढ्दा तथा ओर्लिंदा पालो गरेर दूरी कायम गराउने
– विद्यालयको गेटमा थर्मल गनले हरेक विद्यार्थीको तापक्रम नाप्ने
– प्रार्थना, खेलकुद तथा अतिरिक्त क्रियाकलाप नगर्ने 
– हरेक विद्यार्थीलाई २–३ वटा मास्क तथा १–१ वटा स्यानिटाइजर ल्याउन अनिवार्य गर्ने । कुनै विद्यार्थीको मास्क भिजेमा वा नभएमा स्कूलले उपलब्ध गराउने 
– स्कूलको गल्लीमा भीड हुन नदिन पालैपालो कक्षा कोठामा जाने व्यवस्था मिलाउने
– दूरी कायम गरेर पढाइ गर्दा ३० जना पढ्ने कोठामा १५ जना विद्यार्थी मात्र राख्ने । यसो गर्नको लागि २ शिफ्ट वा १ दिन बिराएर कक्षा सञ्चालन गर्ने 
– विद्यार्थी–विद्यार्थी बीचको दूरी मात्र होइन, विद्यार्थी र शिक्षक बीचको दूरी पनि कायम गर्ने 
– शौचालयको संख्या थप्ने । शौचालय नजिक साबुनपानीको पर्याप्त व्यवस्था गर्ने । शौचालय जाँदा स्यानिटाइजर वा स्प्रिट कपासले ह्यान्डिल, चुकुल सफा गर्ने अनि शौचालय प्रयोग गरिसकेपछि साबुनपानीले सफा गर्ने व्यवस्था मिलाउने
– साबुनको लागि लिक्कुइड साबुन राख्ने
– क्यान्टिनमा काम गर्नेले अनिवार्य रूपमा गाउन तथा मास्क लगाउने । खाना वा खाजाको प्याकेट बनाएर विद्यार्थीलाई चौरमा दूरी कायम गरेर खाने व्यवस्था मिलाउने वा विद्यार्थी आफैंले खाजा ल्याएर खुला ठाउँमा बसेर खाने व्यवस्था मिलाउने 
– कुनै शिक्षक, कर्मचारी वा विद्यार्थीलाई रुघाखोकी र ज्वरो आएमा घरमै बस्न लगाउने
– स्कूलमा दिउँसो ज्वरो आए वा रुघा लागेमा अभिभावक आउने बेलासम्म राख्नको लागि आइसोलेसन कक्ष बनाउने
– पारासिटामोल, जीवनजलजस्ता प्राथमिक उपचारका सामग्री राख्ने
– जाडो मौसममा रुघाखोकी लाग्ने तथा श्वासप्रश्वासका बिरामीलाई गाह्रो हुने हुँदा सकभर फागुनबाट स्कूल सञ्चालन गर्ने
– प्रत्येक विद्यालयले १ जना नर्सलाई अनिवार्य रूपमा राख्ने । १ जना चिकित्सक तथा एउटा अस्पतालसँग सम्बन्ध स्थापित गर्ने 
– समय–समयमा अभिभावक, शिक्षक तथा विद्यार्थीलाई जनस्वास्थ्यविद् तथा मनोपरामर्शदातासँग अन्तरक्रिया गराउने
– विद्यालय र अभिभावक बीचको सम्बन्ध अत्यन्तै सुमधुर र पारदर्शी राख्ने
– स्थानीय तहसँग समन्वय राखेर स्कूललाई सुरक्षित स्थल बनाउनको लागि सहयोग आदानप्रदान गर्ने

महामारीको समय पहिलेभन्दा निकै फरक तथा झन्झटिलो हुन्छ । अभिभावक, शिक्षक तथा कर्मचारीले खोप लगाएपछि यो झन्झटबाट मुक्ति मिल्नेछ । त्यो बेलासम्मको लागि जनस्वास्थ्यका मापदण्ड कडाइका साथ पालना गर्ने र गराउने हो भने संक्रमण रोकथाम गर्न सकिन्छ । अहिलेको अवस्थामा शिक्षाभन्दा स्वास्थ्य ठूलो हो । सुरक्षित स्कूल सञ्चालनको लागि स्कूल, अभिभावक तथा विद्यार्थी तिनै पक्षको उत्तिकै जिम्मेवारी हुन्छ । यो विषम परिस्थितिमा एकले अर्कोलाई साथ दिएर हातेमालो गर्दै अघि बढ्नुको विकल्प छैन ।

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
मंसिर १४, २०८०

काठमाडौं- खान–पिनमा शौकीन व्यक्तिलाई कुनै विशेष खाद्य पदार्थको लाभ तथा हानीबारे जानकारी हुँदैन । उनीहरुलाई त्यो कुराले फरक पनि पर्दैन । किनकी त्यस्ता व्यक्तिलाई जुन खानेकुराको स्वाद मनपर्यो, त्यसलाई नखाइ ...

मंसिर १७, २०८०

मुख शरीरको महत्वपूर्ण अंग हो । खान, बोल्न र हाँस्नमा मुखको विशेष भूमिका हुन्छ । त्यसैले मुखको सरसफाइमा कुनै लापरबाही गर्नुहुँदैन । मुखको सफाइ नगर्दा गन्ध आउने मात्रै होइन, दाँत र गिजामा विभिन्न रोग निम्तिन पनि...

कात्तिक २२, २०८०

 मुखबाट –याल निस्कनु राम्रो कुरा हो किनकि –यालले नै मुखलाई गिलो राख्छ । तर कतिपय मानिसको सामान्यभन्दा बढी नै –याल आउँछ । उठेको बेलामा भन्दा सुतेका बेलामा मुखभित्र धेर –याल ...

कात्तिक १६, २०८०

स्वस्थ फ्याट, भिटामिन र मिनरलले भरिएको ओखर खाँदा मस्तिष्कको स्वास्थ्य राम्रो हुन्छ र स्मरणशक्ति पनि बढ्छ । त्यसबाहेक शरीरको समग्र स्वास्थ्यका लागि पनि यो लाभदायक छ । ओखरमा प्रोटीन, क्याल्सियम, म्याग्नेसियम, आइरन, फस्फो...

कात्तिक १९, २०८०

धेरै मानिसको मुटुरोगका कारण मृत्यु हुन्छ । आजकल त युवा अवस्थामै मुटुरोग वा हृदयघात भएर मर्ने व्यक्तिको संख्या बढ्दो छ । तर हृदयघात हुँदैछ भनी सचेत गराउने संकेतहरू शरीरले पहिल्यै दिन्छ । हुन त सबैलाई यस्त...

कात्तिक २१, २०८०

काठमाडौं- आलु भान्सामा अनिवार्य रुपमा पाइने परिकार हो । आलु, अन्य सागसव्जी, तरकारीमा मिसाएर मात्र नभइ तरकारी बनाएर उसीनेर तारेर आदी विभिन्न तरिकारले पकाउन सकिन्छ ।  विश्वभर नै आलुको बढी प्रयोग हुने ...

कांग्रेस राजनीतिमा नयाँ घुम्ती

कांग्रेस राजनीतिमा नयाँ घुम्ती

बैशाख २५, २०८१

निरन्तर १८ वर्ष लामो कन्जरभेटिभ पार्टीको सरकारलाई विस्थापित गर्दै लेबर पार्टीका नेता टोनी ब्लेयर सन् १९९७ को मे २ मा बेलायतको प्रधानमन्त्री बन्न सफल भएका थिए । लेबर पार्टीका नेता जोन स्मिथको निधनपश्चात पार्टीको ...

जसपा विभाजन र अन्य दलको सन्निकट संकट

जसपा विभाजन र अन्य दलको सन्निकट संकट

बैशाख २५, २०८१

जनता समाजवादी पार्टीमा आएको विभाजन पहिलो पनि होइन र अन्तिम पनि होइन । राजनीतिक दलमा आएको विभाजनको लामो शृङ्खला हेर्ने हो भने पनि यो न पहिलो हो, न अन्तिम । दुःखद् कुरा के भने राजनीतिक दल विभाजनको नयाँ कोर्...

आफैँ हराएको सूचना !

आफैँ हराएको सूचना !

बैशाख २२, २०८१

मानव स्वभाव प्रायः म र मेरो भन्ने हुन्छ । जस्तोसुकै आदर्शको कुरा गरे पनि, जतिसुकै महान देखिन खोजे पनि यी म र मेरोमा अलिकति धक्का लाग्नेबित्तिकै, ढेस पुग्नेबित्तिकै त्यस्ता आदर्श र महानता कुन सड्को ‘फू&rsquo...

x