३० जेठ २०८३, शनिबार
'कल्पना गर्नुहोस् त– ट्राफिक कारबाहीमा परेपछि न कुनै अफिस धाउनुपर्ने, न घाममा लाइन बस्नुपर्ने । आफ्नै घरको सोफामा बसेर, चिया पिउँदै आफ्नो मोबाइलबाटै सचेतना कक्षा लिन पाए कस्तो होला ?
हो, अब यो डिजिटल नेपालको यथार्थ बनिसकेको छ !
प्रविधिको युगमा नेपाल प्रहरी र ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणालीले एउटा यस्तो छलाङ मारेको छ, जसले लाखौँ चालकलाई ठूलो राहत दिएको छ ।
'डिजिटल नेपाल'को अवधारणालाई व्यवहारमा उतार्दै अब तपाईं आफ्नै मोबाइलबाट 'अनलाइन ट्राफिक सचेतना कक्षा' लिन सक्नुहुन्छ । आउनुहोस्, यसले कसरी काम गर्छ र यसका नियमहरू के-के हुन्, विस्तृतमा बुझौं ।
नागरिक एपमार्फत ट्राफिक सचेतना कक्षा सञ्चालन गर्ने यो व्यवस्थाको शुभारम्भ २०८२ साल असार २९ गते तत्कालीन गृहमन्त्री रमेश लेखकले गरेका थिए ।
शुरूआती चरणमा केही प्राविधिक कठिनाइ भए पनि, अहिले यसलाई थप परिमार्जनसहित निकै चुस्त र प्रभावकारी बनाइएको छ ।
सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ को दफा १६४ अनुसार— मादक पदार्थ सेवन (मापसे) गरी सवारी चलाउने, तीव्र गतिमा हाँक्ने, लेन अनुशासन नमान्ने वा रातो बत्ती उल्लङ्घन गर्ने लगायतका कसुरमा कारबाही भोगेका चालकहरूले यो डिजिटल सुविधा प्रयोग गर्न पाउँछन् ।
तर, यो सुविधा लिनका लागि केही महत्त्वपूर्ण पूर्वसर्तहरू छन् । सबैभन्दा पहिलो र अनिवार्य सर्त हो— तपाईंले प्रयोग गर्ने मोबाइल नम्बर (नेपाल टेलिकम होस् वा एनसेल) आफ्नै नाममा दर्ता भएको हुनुपर्छ ।
नम्बर आफ्नै नाममा भएपछि मोबाइलमा नागरिक एप इन्स्टल गरी प्रमाणीकरण गर्नुपर्छ । र, एपभित्र आफ्नो 'ड्राइभिङ लाइसेन्स' अनिवार्य रूपमा एड गरिएको हुनुपर्छ ।
जब ट्राफिक प्रहरीले तपाईंलाई २४ घण्टे पुर्जी दिन्छन् वा अनलाइन ई-चलानमार्फत चिट काट्छन्, त्यसको सम्पूर्ण विवरण सिधै तपाईंको नागरिक एपमा पुग्छ ।
एपको एकातर्फ क्यूआर कोडसहितको डिजिटल लाइसेन्स देखिन्छ भने अर्कोतर्फ भायोलेसन डिटेल । जहाँ चिट नम्बर, कसुरको प्रकृति, जरिवाना रकम र मिति प्रस्ट लेखिएको हुन्छ । कक्षा शुरू गर्नुअघि तपाईंले एपमै रहेको 'पे नाउ' विकल्प प्रयोग गरी जरिवाना भुक्तानी गर्नुपर्छ । पैसा तिरेपछि मात्र अनलाइन कक्षाको ढोका खुल्छ ।
नेपाल प्रहरी, नागरिक एप र ज्ञान बजार प्रालिको सहकार्यमा सञ्चालित यो प्रणाली निकै स्मार्ट छ ।
जरिवाना तिरेपछि एपमा 'ट्राफिक अनलाइन क्लास' मा गई 'जोइन क्लास' गर्नुपर्छ । नियम तथा सर्तहरू पढेर आफ्ना दुवै कान स्पष्ट देखिने गरी अनुहारको फोटो अपलोड गरेपछि भिडियो कक्षा शुरू हुन्छ ।
तर, सावधान ! तपाईंले भिडियो प्ले गरेर मोबाइल छाडेर हिँड्न पाउनुहुन्न ।
कक्षा अवधिभर एआई (AI) प्रणालीले तपाईंको अनुहार निगरानी गरिरहेको हुन्छ । यदि एक मिनेटसम्म क्यामेरामा तपाईंको अनुहार देखिएन वा क्यामेरा बन्द भयो भने, प्रणालीले पहिलो चेतावनी दिन्छ ।
यस्तो गल्ती तीन पटकसम्म दोहोरिएमा तपाईंको कक्षा स्वतः रद्द हुन्छ ! एकपटक कक्षा रद्द भएपछि तपाईंले अर्को १२ घण्टासम्म फेरि कक्षा लिन पाउनुहुन्न ।
भिडियो कक्षा सकिएपछि तपाईंको ज्ञान परीक्षणका लागि ५ वटा प्रश्न सोधिन्छन् । तीमध्ये कम्तीमा ३ वटा प्रश्नको सही उत्तर दिनु अनिवार्य छ ।
यदि तपाईंले ३ वटा प्रश्न मिलाउनुभयो भने, तपाईं उत्तीर्ण हुनुहुन्छ र यो रेकर्ड ट्राफिक भ्वाइलेसन रेकर्ड सिस्टम (टीभीआरएस) मा स्वतः अपडेट हुन्छ ।
नागरिक एपमै कक्षा पूरा भएको प्रमाणपत्र पनि देखिन्छ ।
तर, यदि तपाईं फेल हुनुभयो भने चाहिँ... तपाईंले फेरि पुरानै झन्झट बेहोर्नुपर्छ । अर्थात्, सम्बन्धित ट्राफिक प्रहरी कार्यालयमै भौतिक रूपमा उपस्थित भएर पुनः सचेतना कक्षा लिनुपर्ने हुन्छ ।
प्रविधिको यो उच्चतम प्रयोगले सेवा प्रवाहलाई छरितो, पारदर्शी र नागरिकमैत्री बनाएको छ । अनलाइन सचेतना कक्षाको यो व्यवस्था केवल एउटा सुविधा मात्र होइन, समयको बचत र डिजिटल प्रणालीको सफल अभ्यास हो ।
कार्यालय धाएर लाइन बस्नुपर्ने बाध्यताको अन्त्यसँगै, जिम्मेवार चालक र सुरक्षित सडक निर्माणतर्फ नेपाल प्रहरीले चालेको यो कदम निस्सन्देह एक महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो ।
हेर्नुहोस्, भिडियो:
