सोसाइटी अफ नेपालिज आर्किटेक्ट्स (सोना)   सन् १९९) मा सरकारी, निजी क्षेत्र र प्राज्ञिक क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने उत्साही वास्तुकारहरूको समूहद्वारा स्थापना गरिएको थियो।

सोनाले  स्थापना नौ देखि विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएको छ ।

यसै क्रममा सोनाले बुधवार ललितपुर पाटन ढोका मा सार्बजनिक शौचालय (युनिभर्सल पब्लिक ट्वाइलेट) उद्घाटन तथा हस्तान्तरण गरेको छ ।

एक कार्यक्रमको आयोजना गर्दै सोनाले सो शौचालयको उद्घाटन गरेको हो ।

ललितपुर महानगरपालिकाका प्रमुख चिरिबाबू महर्जनको प्रमुख आतिथ्यमा शौचालय उद्घाटन गरिएको थियो ।

कार्यक्रममा कनमणि दिक्क्षित, ललितपुर महानगरपालिका वडा १० का अध्यक्ष नरसिंह ब्यान्जन्कार लगायतको उपस्थिति रहेको थियो  ।

युनिभर्सल पब्लिक ट्वाइलेट एउटा सम्मानित सामाजिक उत्तर्दाइत्वको परियोजना हो जसको परिकल्पना आर्किटेक्ट एसिया क्षेत्रीय परिषद् (आर्केसिया) र सोसाइटी अफ नेपाल आर्किटेक्ट्सले गरेको थियो भने, आर्केसियाको आर्थिक सहयोग र ललितपुर महानगरपालिकाको भूमि ब्यबस्थापनमा पाटनढोका बसपार्कमा निर्माण भएको हो।

आर्केसियाका निवर्तमान अध्यक्ष मलेशिया कि आर्किटेक्ट तान पेइङ र तत्कालीन ए.सि.एस.आर  अध्यक्ष आर्किटेक्ट जोसेफ क्वानले सोनाको १०औं कार्यकारी समितिका अध्यक्ष स्वरूप गुरुङ कोनेको अध्यक्षतामा काठमाडौंमा भएको १७औं आर्केसिया फोरम २०१३ मा परिकल्पना गरेका थिए। आर्केसियाले उपत्यकाको दरबार स्क्वायरमा विश्वव्यापी सार्वजनिक शौचालय डिजाइन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय डिजाइन प्रतियोगिता सुरु गरेको थियो जसमा सोना सदस्य आर्किटेक्ट नीरज महर्जनले डिजाइन प्रतियोगिता जितेका थिए।

सोनाको ११औं कार्यसमिति अन्तर्गत आर्किटेक्ट किशोर थापा र एस.सी.एस.आर अध्यक्षले उपयुक्त साइटको खोजी गरे । १२औं कार्यकारिणी समिति अध्यक्ष आर्किटेक्ट सुमन नन्द वैद्यले पाटनढोकामा ११औं कार्यसमिति देखि आर्किटेक्ट राजेश थापा नेतृत्वको सामाजिक उत्तरदायित्वको लागि सोना उप-समिति (एस.सी.एस.आर) लाई परियोजना हस्तान्तरण गरेको थियो जसका संयोजक आर्किटेक्ट सुरज खनाल थिए।

एस.सी.एस.आर द्वारा विभिन्न स्थानीय सरकारहरू र आर्केसियासँग गरिएको धेरै छलफल पछि, पाटनढोकाको साइट परियोजनाको लागि उपयुक्त भएको ठहर भयो। सोनाको औपचारिक अनुरोधमा वरिष्ठ इन्जिनियरहरू, नागरिक समाजका अगुवाहरू र ज्यापु समाजको सहयोगमा, सोनाले भवन निर्माण सम्पन्न भएपछि ललितपुर महानगरपालिकालाई सम्पूर्ण स्वामित्व लिने, ब्यबस्थापन गर्ने गरि हस्तान्तरण गर्ने सर्तमा ललितपुर महानगरपालिकाले उदारतापूर्वक जग्गा उपलब्ध गराएको थियो ।

आर्किटेक्ट अन्जु मल्ल प्रधानको नेतृत्वमा रहेको सोनाको १३औँ कार्यकारी समितिको कार्यकालमा आयोजनाको निर्माण सुरु भएको थियो। डिजाइन प्रतियोगिताको विजेता आर्किटेक्ट महर्जनलाई परियोजना परामर्शदाता र शितल निर्माण प्रा. लिमिटेड QCBS अन्तर्गत ठेकेदारको रूपमा छनोट भएका थिए।

आर्केसिया र सोनाले परियोजनाको ९०% रकम उपलब्ध गराएका थिए भने  बाँकी बजेट फेरि ललितपुर महानगरपालिकाले एरोसान समूहमार्फत सहजीकरण गरेको थियो। आयोजनामा दिगो पक्ष थप्दै शौचालयबाटै उत्पादन हुने बायोग्यास प्लान्टबाट निस्कने ग्यासलाई शौचालय परिसर भित्र रहेको क्याफेटेरियामा पकाउनका लागि प्रयोग गरिने छ।

सार्वजनिक शौचालयमा शारीरिक रूपमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू र ज्येष्ठ नागरिकहरूका लागि पनि सुविधा समावेश गरिएको छ। स्यानिटरी प्याड भेन्डिङ र डिस्पोजल मेसिन, स्तनपान कुर्सी, र शिशु डायपर चेन्जिङ काउन्टर व्यवस्थापन गरिएको छ ।

निर्माण कार्य र जग्गा स्वीकृतिका सबै समस्याहरू पार गर्दै र सबै सरोकारवालाहरूको उदार सहयोगमा यो परियोजना अक्टोबर २०२१ मा सम्पन्न भएको छ।  यस युनिभर्सल पब्लिक ट्वाइलेट बुधवार  ललितपुर महानगरपालिका लाई हस्तान्तरण भएको छ।