×

Nic Asia
Marvel

बेइजिङ ओलम्पिकको कूटनीतिक बहिष्कार, के हासिल गर्न खोज्दैछ पश्चिम ?

काठमाडाैं | मंसिर २६, २०७८

NTC
तस्वीर स्रोत : Getty Images
TVS INSIDE

चीनको राजधानी बेइजिङमा सन् २०२२ को फेब्रुअरी ४ मा शुरू हुन लागेको शीतकालीन ओलम्पिकलाई पश्चिमका केही शक्तिराष्ट्रहरूले कूटनीतिक बहिष्कार गर्ने घोषणा गरेका छन् । 

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

अमेरिका, बेलायत, क्यानडा र अस्ट्रेलियाले चीनविरोधी अडान कायम राख्दै ओलम्पिकको कूटनीतिक बहिष्कार गर्ने निर्णय लिएका हुन् । 


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

कूटनीतिक बहिष्कार भन्नाले बेइजिङ ओलम्पिकमा माथि उल्लेख गरिएका मुलुकका खेलाडीहरूले भाग लिने तर ती देशका सरकारी अधिकारीहरूले चाहिँ नलिने भनेको हो । 

चीनले सिन्च्याङ प्रान्तमा नरसंहार तथा मानवताविरुद्धको अपराध तथा मानवअधिकारका अन्य उल्लंघन गरिरहेको आरोप अमेरिका तथा पश्चिमी मुलुकहरूले लगाउँदै आएका छन् । 

Vianet communication
Maruti inside

त्यसैलाई आधार बनाएर बेइजिङ ओलम्पिकमा बाइडन प्रशासनले कुनै पनि कूटनीतिक वा आधिकारिक प्रतिनिधि नपठाउने निर्णय लिएको जानकारी ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी जेन पिसाकीले दिइन् । अमेरिकाकै जस्तो भाषा अन्य बहिष्कारवादी मुलुकहरूले पनि उपयोग गरेका छन् । 

बहिष्कार गर्ने मुलुकहरूको नाम हेर्दा उनीहरू पाँच आँखे साझेदार (फाइभ आइज अलायन्स) हुन् भन्ने स्पष्ट हुन्छ । उक्त समूहको एक मुलुक न्युजील्यान्डले पनि ओलम्पिकमा आफ्नो प्रतिनिधि नपठाउने बताएको छ तर त्यसका लागि कोभिड महामारीको बहाना बनाएको छ । अन्य सदस्य जस्तो गरी चीनको चर्को विरोध नगर्ने न्युजील्यान्डले अमेरिका र चीनसँगको कूटनीतिक सन्तुलन कायम गर्न कोभिडको राम्रो बहाना पाएको देखिन्छ । 

अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियाले आणविक ऊर्जाबाट चल्ने पनडुब्बीको बिक्रीका विषयमा पिठ्युँमा चक्कु हानेपछि आहत भएका फ्रान्सका राष्ट्रपति इम्मानुएल म्याक्रोंले चाहिँ यस्तो किसिमको बहिष्कार महत्त्वहीन तथा प्रतीकात्मक मात्र भएको बयान दिएका छन् । 

हुन पनि ओलम्पिक खेल समारोहमा कूटनीतिकर्मीहरू नजाँदा कसैले पनि मतलब गर्दैन । ओलम्पिक हेर्न जाने दर्शकहरूले खेलाडीलाई ध्यान दिन्छन्, को कूटनीतिकर्मी आयो, को आएनतिर उनीहरूको ध्यान जाँदैन । 

अनि अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटीका प्रमुख टमस बाखले पनि कूटनीतिक बहिष्कार व्यर्थ भएको बताएका छन् । ओलम्पिक खेललाई राजनीतीकरण गरिने हो भने भविष्यमा खेल नै नहुने उनको जिकिर छ ।

अनि ओलम्पिकको विगत हेर्दा बहिष्कारले आयोजक मुलुकलाई तात्त्विक फरक नपारेको देखिन्छ । 

सन् १९८० मा रुस (तत्कालीन सोभियत संघ) को राजधानी मस्कोले आयोजना गरेको ओलम्पिकलाई अमेरिका र अन्य मुलुकले बहिष्कार गरेका थिए । सन् १९७९ मा सोभियतहरूले अफगानिस्तानमा आक्रमण गरेको विरोधमा उक्त बहिष्कार गरिएको थियो । 

तर त्यसको लगभग एक दशकसम्म सोभियत संघ अफगानिस्तानमा बसेकाले ओलम्पिक बहिष्कारले कुनै परिणाम दिएको पाइँदैन । व्यर्थैमा अमेरिकी खेलाडीहरूले पदक जित्ने अवसर गुमाए अनि रुसी खेलाडीहरूले धेरै पदक प्राप्त गरे । 

त्यस्तै सन् २०१४ मा रुसको सोची शहरले आयोजना गरेको शीतकालीन ओलम्पिकलाई अमेरिकाका राष्ट्रपति बाराक ओबामा र उपराष्ट्रपति जो बाइडनले बहिष्कार गरेका थिए । रुसले युक्रेनको क्राइमियामा आक्रमण गरेर आफूसँग मिसाएको अनि समलिंगीहरूलाई मानवअधिकारबाट वञ्चित गरेको आरोप लगाउँदै उक्त बहिष्कार गरिएको थियो । तर त्यस बहिष्कारको कुनै अर्थ रहेन किनकि क्राइमिया अझै पनि रुससँगै छ ।

बेइजिङ ओलम्पिकको कूटनीतिक बहिष्कारको पनि कुनै प्रभाव पर्ने देखिँदैन । बहिष्कारवादी शक्तिहरूले सिन्च्याङका उइगुर र हङकङका प्रदर्शनकारीका सम्बन्धमा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको अडानलाई परिवर्तन गर्ने हैसियत राख्दैनन् । 

उइगुर र हङकङवासीको मानवअधिकार उल्लंघन गरिएको भन्ने पश्चिमी भाष्यलाई नै चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले अस्वीकार गरिरहेको छ । अझ, उइगुरको नरसंहार गरिएको भए उनीहरूको जनसंख्या वर्षैपिच्छे कसरी बढिरहेको छ भनी चिनियाँहरू प्रतिप्रश्न गर्छन् । 

यस बहिष्कारमार्फत आफूहरू मानवअधिकारको पक्षपाती भएको र चीनका अल्पसंख्यकहरूको हितचिन्तक भएको पश्चिमले देखाउन खोजेको हो । तर आफ्नै मुलुकमा मानवअधिकार पालन नगर्ने पश्चिम (विशेषगरी अमेरिका) ले चीनमा मानवअधिकार उल्लंघनको कुरा गर्नु वाशिङटनमा रहेको चिनियाँ दूतावासले भने झैं ढोङसिवाय केही हैन । 

यस बहिष्कारमा अश्वेतहरूविरुद्ध श्वेत सर्वोच्चतावादी पश्चिमको रंगभेदी सोचले पनि काम गरेको देखिन्छ । अश्वेत चीनले ओलम्पिक जस्तो प्रतिष्ठित आयोजन गर्दा त्यसमा खोट निकाल्न पश्चिमले निरन्तर प्रयास गरिरहेको हो । 

ठ्याक्कै त्यही कुरा कतारले आयोजना गर्न लागेको फूटबल विश्वकपमा पनि देखिन्छ । कतारले श्रमिकहरूको शोषण गरी विश्वकपका लागि रंगशालाहरू बनाएको भाष्य स्थापना गरी त्यस आयोजनलाई धूमिल बनाउन पश्चिमले रातोदिन प्रचारबाजी गरिरहेको छ ।

पश्चिमाहरू चीनका अल्पसंख्यकको मानवअधिकारका विषयमा साँच्चै गम्भीर हुन्थे भने ओलम्पिकका पश्चिमी प्रायोजक कम्पनीहरूलाई पछि हट्न दबाब दिन्थे होलान् । त्यसो त अमेरिकाका रिपब्लिकन सिनेटर मार्को रुबियोले यस विषयमा कुरा उठाएका पनि हुन् । 

पश्चिमका शक्तिराष्ट्रले गरेको कूटनीतिक बहिष्कारलाई केही समययता विकसित शीतयुद्ध मानसिकताको उपज भन्न सकिन्छ । हिन्द प्रशान्त रणनीतिदेखि अकस साझेदारीसम्म अनि जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी कोप२६ सम्मेलनमा चीननिन्दादेखि लोकतन्त्र सम्मेलनमा चीन (र रुस) लाई आमन्त्रण नगरिएकोसम्म आइपुग्दा पश्चिमले चीनका विरुद्ध संसारभरि जनमत निर्माणको प्रयास गरेको स्पष्ट देखिन्छ ।

तर प्रायोजकहरू पछि नहटेकाले कूटनीतिक बहिष्कार थप अर्थहीन बनेको देखिन्छ । ओलम्पिकमा प्रायोजन गर्दा राम्रो मुनाफा कमाइने भएकाले कर्पोरेट प्रायोजकहरूलाई राजनीतिप्रेरित बहिष्कारको कुनै मतलब छैन ।

चीन सरकारले यस्ता बहिष्कारहरूका विरुद्ध लगातार बयान जारी गरेको छ । बहिष्कार गर्नेहरूलाई कठोर जवाफ फर्काइने चीनले बताएको छ तर कस्तो जवाफ भनी खुलाएको चाहिँ छैन । त्यसबाहेक बोलाउँदै नबोलाएको मानिसले बहिष्कार गर्नुको कुनै तुक छैन भनी चिनियाँ अधिकारीहरूले बहिष्कारवादीहरूको गिल्ला गरेका छन् । 

पश्चिमका शक्तिराष्ट्रले गरेको कूटनीतिक बहिष्कारलाई केही समययता विकसित शीतयुद्ध मानसिकताको उपज भन्न सकिन्छ । हिन्द प्रशान्त रणनीतिदेखि अकस साझेदारीसम्म अनि जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी कोप२६ सम्मेलनमा चीननिन्दादेखि लोकतन्त्र सम्मेलनमा चीन (र रुस) लाई आमन्त्रण नगरिएकोसम्म आइपुग्दा पश्चिमले चीनका विरुद्ध संसारभरि जनमत निर्माणको प्रयास गरेको स्पष्ट देखिन्छ ।

माथि शीतयुद्ध मानसिकता भन्ने शब्दावली उपयोग गरिएको यही विभाजनकारी गतिविधिलाई इंगित गर्नका लागि हो । विश्व समुदायले एक्यबद्धता जाहेर गर्ने अवसर ओलम्पिक आयोजनले दिने भए पनि विभाजनकारी पश्चिम चीनविरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय घृणा उत्पन्न गराउन खोजिरहेको छ । आफूलाई न्यायाधीश मानेर पश्चिमले चीनलाई दोषी करार दिइरहेको यसबाट देखिन्छ ।

यसरी ओलम्पिकको कूटनीतिक बहिष्कार गरिँदा अमेरिका र चीनले सहकार्य गर्नुपर्ने कतिपय क्षेत्रलाई समेत नकारात्मक प्रभाव पार्ने देखिन्छ । जलवायु परिवर्तन, उत्तर कोरियाको आणविक निःशस्त्रीकरण, इरानको आणविक सम्झौता लगायतका जल्दाबल्दा अन्तर्राष्ट्रिय समस्यामा विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रहरूको सहकार्य जरूरी छ । तर कूटनीतिक बहिष्कारमार्फत चीनलाई थप चिढ्याउने र एक्ल्याउने प्रयास गरी अमेरिकाले ती समस्या समाधानका लागि ऊ गम्भीर नरहेको सन्देश विश्व समुदायलाई दिएको छ । 

माथि उल्लेख भएअनुसार पश्चिमले जसका लागि भनी कूटनीतिक बहिष्कार गरेको हो, तिनलाई यस बहिष्कारले कुनै लाभ दिने देखिँदैन । उल्टो यस बहिष्कारले चीनमा पश्चिमविरोधी भावनालाई थप मलजल गर्नेछ र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको राष्ट्रवादी भाष्यलाई बलियो बनाउनेछ । सिन्च्याङदेखि हङकङसम्म आफ्नो अडानमा कायम रहन यसले चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीलाई थप अभिप्रेरित गर्ने देखिन्छ । 

मुख्य कुरो, यस बहिष्कारले पश्चिम र चीनबीचको तनाव थप चर्काउने सिवाय अरू केही पनि गर्दैन । विश्वव्यापी चुनौतीहरू दिनदिनै बढिरहेको सन्दर्भमा दुई महाशक्तिबीचको यस्तो तनाव दुर्भाग्यपूर्ण छ ।

NLIC
TATA Below
बैशाख २८, २०७९

श्रीलंकामा अभूतपूर्व आर्थिक संकट आएपछि सरकार गहिरो समस्यामा परेको छ ।  घट्दो विदेशी मुद्रा सञ्चिति तथा बढ्दो ऋणका कारण श्रीलंकाले अत्यावश्यक वस्तु समेत आयात गर्न सकेको छैन । सरकारविरुद्ध हप्तौंदेखि प्रदर्शन...

बैशाख ८, २०७९

सत्ता गठबन्धनबीच चुनावी तालमेलको भागबण्डा हुँदा कांग्रेस एक्लैले ३ महानगर र ७ उपमहानगरको प्रमुख पदमा उम्मेदवारी दिनेगरी सहमति जुटेको छ । बाँकी ३ महानगर र ४ उपमहानगर गठबन्धन सहयात्री दलहरूले पाएका छन् । गठ...

बैशाख ७, २०७९

देशभर चुनावी तालमेल गर्ने सैद्धान्तिक सहमति गरेका पाँच राजनीतिक दलमा जहाँतहीँ भागबण्डाको किचलो छ । महानगर र उपमहानगरको सीट बाँडफाँड गठबन्धन दलका शीर्ष नेताहरूले टुंग्याउने भने पनि उनीहरूलाई निर्णयमा पुग्...

बैशाख ९, २०७९

रुसले युक्रेनविरुद्ध चलाइरहेको सैन्य कारवाही दोस्रो चरणमा प्रवेश गरेसँगै डोनबास नियन्त्रणमा लिनका लागि भयानक लडाइँ चलिरहेको छ ।  डोनबासमा युक्रेनले रुसीभाषीहरूमाथि विगत आठ वर्षदेखि दमन गरेको भन्दै उन...

बैशाख ३०, २०७९

तमाम अन्योल र आशंकाबीच शुक्रवार स्थानीय तह निर्वाचनको मतदान सम्पन्न भएको छ । एकाध ठाउँमा भएका झडपबाहेक प्रायः मतदान शान्तिपूर्ण भएको छ ।  प्रचण्ड गर्मी र झरीको पर्वाह नगरी मतदाताले आफ्नो विवेकको मत बाकसम...

बैशाख १३, २०७९

केन्द्रीय गठबन्धनले गरेको सहमतिविपरीत बाराको जीतपुर सिमरा उपमहानगरपालिकामा जनता समाजवादी पार्टीले प्रमुख/उपप्रमुख दुवै पदमा उम्मेदवारी मनोनयन दर्ता गराएको छ । सहमतिविपरीत जसपाले प्रमुखमा सोहन शर्मा र उपप्र...

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

निर्वाचनको मैदानमा निरीह ‘रेफ्री’

बैशाख २३, २०७९

स्थानीय तह निर्वाचनको मतदान मितिभन्दा ठीक ११ दिनअघि, सोमवार (१९ वैशाखमा) निर्वाचन आयोगले एउटा चेतावनीयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्‍यो । विज्ञप्ति चेतावनीयुक्त यसकारण पनि थियो कि त्यसमार्फत आयोगले निर्वाचन आचारसंह...

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

'गिरिजाबाबुले प्रचण्डलाई सुम्पिएको त्यो जिम्मेवारी'

बैशाख २१, २०७९

जसरी सौता-सौताका छोराछोरी मिलेर आमाको अस्तित्व रक्षाका लागि खडा हुन्छन्, त्यसरी नै नेपाली कांग्रेस र नेकपा (माओवादी केन्द्र) आमासरहकै संविधानको रक्षाका लागि खडा भएका छन् । तर, केही व्यक्तिहरू आधुनिक जमानाको काल...

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

नेता मात्र खराब कि हामी पनि ?

बैशाख १८, २०७९

‘इधम जिवेत सुखम जिवेत ऋण कृत्वा घ्रितम पिवेत’ सुन्नमा मजा आउँछ तर सुनदेखि नूनसम्म विदेशबाट आयात गर्ने देशका नागरिक हामी वर्तमानमा रमाउँछौं । संसारमा खुशी मानिसमध्ये हामी पनि पर्छाैं अर्थात् भौतिक...

ad
x