×

X
Nic Asia
Marvel
Khukuri

चीन-ताइवान तनाव

युक्रेन बन्ने खतरामा ताइवान– युद्ध गर्न उक्साउँदै पश्चिम, एउटै भ्रमणले चर्काउन सक्छ द्वन्द्व

काठमाडाैं | साउन ५, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
ताइवानी हवाई क्षेत्रनजिक पुगेका चिनियाँ सैन्य विमान । Photo : Shao Jing/Xinhua via AP
British college
TVS INSIDE

ताइवानमाथि आक्रमण गर्नका लागि चीनलाई उक्साउने गतिविधि अमेरिकाले बढाउन थालेको छ । 

DHARA
LAxmi BAnk

त्यसै सिलसिलामा अमेरिकी संसद्को तल्लो सदन हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिभ्सकी सभामुख न्यान्सी पलोसी ताइवान जान खोजिरहेकी छन् । गत अप्रिल महिनामा नै उनी त्यहाँ जान खोजेको भए पनि त्यतिखेर कोभिड लागेको भन्दै यात्रा रद्द गरेकी थिइन् । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

पलोसी त्यहाँ गइन् भने सन् १९९७ पछि ताइवान पुग्ने उच्चतम अमेरिकी अधिकारी हुनेछिन् । त्यो वर्ष सभामुख न्युट गिनग्रिच ताइवान गएका थिए । 

चीनले पलोसीको सम्भावित भ्रमणको खबर सार्वजनिक भएपछि त्यसमा घोर आपत्ति जनाएको छ । मंगलवार (१९ जुलाईमा) चीनको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता चाओ लिच्यानले पलोसी ताइवान गएमा चीन–अमेरिका सम्बन्धमा गम्भीर असर पर्ने बताए । त्यस भ्रमणले अमेरिका स्वयंले अपनाएको एक चीन नीतिलाई उल्लंघन गर्ने तथा त्यो वाशिङटन र बेइजिङबीच भएका विभिन्न सहमतिको पनि विपरीत हुने उनको भनाइ छ ।


Advertisment
Bizbazar
Saurya island
घटनाहरूलाई नियाल्दा अमेरिकीहरू ताइवानमाथि चीनको आक्रमणका लागि उत्सुक भइरहेको जस्तो लाग्छ । चिनियाँ अधिकारीहरूको बयान र चिनियाँ सेनाको गतिविधिले पनि त्यसैको संकेत गरेका छन् । र अमेरिकीहरूले बिछ्याएको यस जालोमा चीन पर्छ कि पर्दैन भविष्यले बताउनेछ ।

चाओले यसभन्दा पनि कडा बयान दिँदै अमेरिका आफ्नो तरिकाले अघि बढेमा चीनले राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता तथा भौगोलिक अखण्डताको सुरक्षाका लागि दृढ उपाय अपनाउने बताए । यस भ्रमणको सबै परिणाम अमेरिकाले नै बेहोर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS

चिनियाँ अधिकारीहरूले विगतमा पनि यस्तै कठोर बयान दिने गरेका छन् । गत जुन महिनामा चीनका रक्षामन्त्री वे फङ्हले अमेरिकी समकक्षी लोयड अस्टिनसँग सिंगापुरमा भएको वार्ताका क्रममा ताइवान स्वतन्त्र बनाउने प्रयास गरिएमा चीनले युद्ध गर्न नहिचकिचाउने र पृथक्तावादी सबै प्रयासलाई धूलोपीठो बनाउने चेतावनी दिएका थिए ।

पढ्नुहोस् यो पनि :

अझ त्यसमाथि केही समययता चिनियाँ जनमुक्ति सेनाको वायुसेनाले ताइवानको हवाईक्षेत्र नजिक रहेको एयर डिफेन्स आइडेन्टिफिकेसन जोनमा व्यापक रूपमा लडाकू विमानहरू उडाउन थालेको छ । ताइवानमा पृथक्तावादी स्वरहरू उच्च हुन थालेको भन्दै चेतावनी दिनका लागि चीनले यो गतिविधि बढाएको बताइन्छ । 

वायुसेनासँगै चिनियाँ जलसेनाले पनि ताइवान नजिक आफ्नो सक्रियतामा वृद्धि गरेको छ । उसले त्यहाँ विभिन्न किसिमका सैन्य अभ्यासहरू गरिरहेको छ । 

यसैबीच चिनियाँ जलसेनाको उभयचर आक्रमण जहाज हाइनान सैन्य कारवाहीका लागि योग्य बनिसकेको चीनको सरकारी मुखपत्र ग्लोबल टाइम्सले खबर दिएको छ । ताइवानमाथि चीनको आक्रमण उभयचर किसिमको हुने पश्चिमको आकलन छ ।

यससँगै चीनले ताइवानलाई नै ध्यानमा राख्दै डेढ महिनाअघि अन्य मुलुकमा युद्धको अवस्थामा बाहेक पनि चिनियाँ सेनाको तैनाथीलाई वैधता दिने परीक्षण प्रारूप (ट्रायल आउटलाइन्स) जारी गरेको छ । यी प्रारूपहरूले चीनको राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा तथा विकास चासोका साथै विश्व शान्ति र क्षेत्रीय स्थिरताको संरक्षण समेत गर्ने लक्ष्य लिएका छन् । ताइवानको भूमि उपयोग गरी पश्चिमले चीनको स्थिरता खलबल्याउन कोशिश गर्ने आकलनका साथ यो आउटलाइन्स ल्याइएको हो ।

पढ्नुहोस् यो पनि :

यी सबै घटनाक्रम विकसित भइरहँदा कुनै पनि बेलामा ताइवानमाथि चीनको आक्रमण हुन सक्ने आकलन अमेरिकाले गरेको छ । अनि अमेरिकी अधिकारीहरूको भनाइ र क्रियाकलापले चीनलाई आक्रमणका लागि उत्तेजित बनाउन खोजेको आभास पनि पाइन्छ ।

अमेरिकाको ट्रम्प प्रशासनले चीनविरुद्ध व्यापारयुद्ध शुरू गरेपछि अनि चीनको घेराबन्दीका लागि हिन्द प्रशान्त रणनीति ल्याएपछि उक्त प्रशासनका अधिकारीहरू ताइवान जान थालेका थिए । बाइडन प्रशासनले त्यसैलाई निरन्तरता दिएको छ र यसै वर्ष मात्र पनि अमेरिकी सांसदहरू ताइवान पुगेका छन् । अब संसद्की सभामुख नै ताइवान जान खोजेर चीनलाई सन्देश दिन चाहेकी छन् ।

त्यसो त अमेरिकी सेनाले पलोसीको भ्रमण यस समयमा उपयुक्त नभएको सुझाव दिएको राष्ट्रपति बाइडनले पत्रकारहरूलाई बताएका छन् । मासाचुसेट्स राज्यबाट एयर फोर्स वन विमान चढी वाशिङटन आउने क्रममा पत्रकारहरूसँग कुराकानी गर्दै बाइडनले सेनाको अनिच्छाको जानकारी दिएका हुन् ।

तर तिनै बाइडनले क्वाड सम्मेलनमा भाग लिन जापान गएको बेलामा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ताइवानमाथि चीनको आक्रमण भएको खण्डमा अमेरिकी सेनाले हस्तक्षेप गर्ने बताए । ताइवानका विषयमा अमेरिकाले अपनाएको रणनीतिक दुविधाको नीति परित्याग गर्ने संकेत उनले दिएको भए पनि पछि अमेरिकी अधिकारीहरूले बाइडनको आशय त्यो नभएको भन्दै विवाद थामथुम पार्न खोजेका थिए ।

पढ्नुहोस् यो पनि :

चीनलाई उत्तेजित पार्नका लागि अमेरिकी जलसेनाको युद्धपोत विगत एक सातामा तीनपटक ताइवान जलसन्धिमा प्रवेश गरेको छ । स्वतन्त्र तथा खुला हिन्द प्रशान्तको प्रतिबद्धताका नाममा अमेरिकी सेनाले चालेको कदमलाई चीनले उत्तेजनात्मक कदम भनेको छ । 

रुसले युक्रेनमाथि चलाइरहेको विशेष सैन्य कारवाहीलाई चीनले निकै ध्यान दिएर नियालिरहेको र रुसले गरेको गल्ती नदोहोरिने गरी आक्रमण गर्न खोजेको अमेरिकाको भनाइ छ ।

अमेरिकी गुप्तचर निकाय सीआईएका प्रमुख विलियम बर्न्सले बुधवार (२० जुलाईमा) यसको विस्तृत वर्णन गरे । अमेरिकाको प्रभावशाली थिंकट्यांक एस्पन सिक्योरिटी फोरमले आयोजना गरेको कार्यक्रममा बोल्दै बर्न्सले ताइवानमाथि चीनको आक्रमण अवश्यम्भावी रहेको तर यो तत्कालै नहुने बताए । 

कतिपय विश्लेषकहरूले चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको राष्ट्रिय महाधिवेशनअघि राष्ट्रपति सी चिनपिङले ताइवानमाथि आक्रमण गरी पार्टीमा आफ्नो पकड थप बलियो बनाउने र तेस्रो कार्यकाल चलाउनका लागि माहोल तयार पार्ने योजना बनाएको बताएका छन् । तर बर्न्सले उक्त आकलनलाई अस्वीकार गरेका छन् । 

बर्न्सका अनुसार, चीनले युक्रेनमा रुसको संघर्ष देखेर अहिल्यै ताइवानमाथि आक्रमण गर्नु उचित नहुने निष्कर्ष निकालेको छ । भविष्यमा आफूले द्रुत गतिमा निर्णायक विजय हासिल गर्ने सामर्थ्य प्राप्त भएको अनुभव गरेपछि चाहिँ चीनले आक्रमण गर्ने सम्भावना रहेको उनी बताउँछन् ।

उनको भनाइलाई पुष्टि गर्ने गरी अमेरिकी गुप्तचर निकाय नेसनल इन्टेलिजेन्सकी निर्देशक एभ्रिल हाइन्सले पनि सन् २०३० सम्ममा चीनले ताइवानमाथि आक्रमण गरिसक्ने बताएकी छन् । राष्ट्रपति सीले सैन्यशक्ति प्रयोग गरी ताइवानलाई चीनमा मिसाउन खोजेको हाइन्सको भनाइ छ ।

तर अमेरिकी अधिकारीहरूको यो आकलनलाई सोलोडोलो पत्याउनुपर्ने कुनै कारण छैन । चीनले ताइवानलाई मुख्यभूमिमा मिसाउने भनी आकांक्षा व्यक्त गरेको भए पनि त्यस्तो पुनरेकीकरणका लागि युद्ध नै आवश्यक छ भन्ने अर्थ निकाल्न मिल्दैन । चिनियाँ पत्रकार मु चुनशानका अनुसार, चिनियाँ जनता र चिनियाँ समाज नै युद्धको पक्षमा छैनन् ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले चर्को कुरा गरे पनि चिनियाँ जनता युद्धमा इच्छुक नरहेको द डिप्लोम्याटमा मु लेख्छन् । तर चीनले ताइवानलाई पृथक्तावादी सोच त्याग्नका लागि र पश्चिमबाट ताइवानले पाउने समर्थन रोक्नका लागि चर्को कुरा गर्ने अनि आफ्ना हातहतियार देखाउने गरेको मुको भनाइ छ । अमेरिका र इजरायलले इरानलाई आणविक हतियार बनाउनबाट रोक्ने उद्देश्यले अपनाएको अधिकतम दबाबको रणनीति चीनले ताइवानमा लागू गर्न खोजेको उनी लेख्छन् ।

तर रुस युक्रेनमा फसे जस्तो गरी चीन ताइवानमा फसोस् र उसको आर्थिक विकासको गति रोकियोस् भन्ने उद्देश्य अमेरिकीहरूले लिएको चाहिँ देखिन्छ । ताइवानलाई करोडौं डलर बराबरको हातहतियार उपलब्ध गराउनका लागि उनीहरूले जोड दिएको देख्दा ताइवानको युक्रेनीकरण रणनीतिको आभास पाइन्छ । 

चीनले ताइवानमाथि आक्रमण गरी त्यसलाई आफ्नो अधीनमा ल्याउने परिदृश्यको आकलन गर्दै अमेरिकाको थिंकट्यांक सेन्टर फर ए न्यु अमेरिकन सिक्योरिटीले अक्टोबर २०२१ मा एउटा द पोइजन फ्रग स्ट्राटेनी शीर्षकको दस्तावेज सार्वजनिक गरेको छ । क्रिस डोगर्टी, जेनी माटुस्चाक र रिप्ली हन्टरले तयार पारेको उक्त दस्तावेजमा चीनलाई आक्रमणबाट विमुख बनाउने रणनीतिका बारेमा विशद चर्चा गरिएको छ । 

चीनले ताइवानमाथि आक्रमण गरी त्यसलाई आफ्नो अधीनमा ल्याउने परिदृश्यको आकलन गर्दै अमेरिकाको थिंकट्यांक सेन्टर फर ए न्यु अमेरिकन सिक्योरिटीले अक्टोबर २०२१ मा एउटा द पोइजन फ्रग स्ट्राटेनी शीर्षकको दस्तावेज सार्वजनिक गरेको छ । क्रिस डोगर्टी, जेनी माटुस्चाक र रिप्ली हन्टरले तयार पारेको उक्त दस्तावेजमा चीनलाई आक्रमणबाट विमुख बनाउने रणनीतिका बारेमा विशद चर्चा गरिएको छ । 

यो थिंकट्यांकको दस्तावेजलाई गम्भीरतापूर्वक लिनु जरूरी छ किनकि बाइडन प्रशासनका एसियाली प्रमुख कर्ट क्याम्बेलले मिशेल फ्लोर्नोयसँग मिलेर यो थिंकट्यांक खोलेका हुन् । यस संस्थाको दस्तावेजले बाइडन प्रशासनको सोचको थोरबहुत संकेत दिन्छ । 

हुन त ताइवानमाथि चीनको सम्भावित आक्रमणको हौवा पिटाएर अमेरिकी हतियार उद्योगलाई मालामाल बनाउने योजनाको संकेत जुलाई १ मा सीएनएनकी काइली एटवूडले तयार पारेको रिपोर्टबाट पनि पाइन्छ । त्यसमा उल्लेख भएअनुसार, अमेरिकी सांसदहरूले ताइवानलाई व्यापक संख्यामा छिटो हतियार उपलब्ध गराउन बाइडन प्रशासनलाई जोड दिइरहेका छन् । 

यी घटनाहरूलाई नियाल्दा अमेरिकीहरू ताइवानमाथि चीनको आक्रमणका लागि उत्सुक भइरहेको जस्तो लाग्छ । चिनियाँ अधिकारीहरूको बयान र चिनियाँ सेनाको गतिविधिले पनि त्यसैको संकेत गरेका छन् । र अमेरिकीहरूले बिछ्याएको यस जालोमा चीन पर्छ कि पर्दैन भविष्यले बताउनेछ ।

Maruti inside
TATA Below
NLIC
ncc inside
भदौ ३१, २०७९

उतारचढाव व्यहोरेको नेपालको सातौं संसद् (प्रतिनिधिसभा २०७४/२०७९)ले आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेको छ ।  कार्यकालबारे स्पष्ट व्यवस्था नभएकाले नयाँ चुनावका लागि समानुपातिक तर्फको बन्दसूची पेश गर्ने अघिल्लो दिन अर्...

असोज २, २०७९

उज्बेकिस्तानको समरकन्दमा शुक्रवार सम्पन्न शांघाई कोअपरेसन अर्गनाइजेसन (एससीओ) शिखरबैठकको साइडलाइनमा रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच भएको वार्ताको एक अंशलाई पश्चिमी सञ्चारमाध्य...

असोज ५, २०७९

युक्रेनको पूर्वी भागमा रुसी नियन्त्रणमा रहेका डोनबासका दुई क्षेत्र र दक्षिणी भागमा रहेका खर्सन तथा जापोरिजा क्षेत्रका रुससमर्थक अधिकारीहरूले जनमतसंग्रह गराउने निर्णय सार्वजनिक गरेपछि पश्चिमविरुद्ध रुसको प्रत्याक्रमण ...

असोज ७, २०७९

केही विश्लेषकहरूले युक्रेनका विषयमा बेइजिङले मस्कोसँग सम्बन्ध तोड्न खोजेको दाबी गरिरहेका छन् ।  गत जुन महिनामा चीन सरकारले रुससँगको उत्तरपूर्वी सीमामा सैन्य अभ्यास गरेको थियो । त्यतिखेर मस्को युक्रेनमा च...

असोज ९, २०७९

भोलिदेखि बहुसंख्यक नेपालीहरूको मुख्य चाड दशैं शुरू हुँदैछ । दशैंको घटस्थापनासँगै फेस्टिभ मुड शुरू हुन्छ । देशको खस्किँदो अर्थतन्त्र र त्यसले पारेको प्रभावका कारण दशैंको समयमा पनि बजार चलायमान छैनन् । मान...

असोज ७, २०७९

लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) नेपाल र नेकपा एमालेबीच गठबन्धनका लागि दुई साताअघि प्रयास भएपनि त्यसमा खासै प्रगति हुन सकेको छैन । गठबन्धनका लागि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र लोसपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुरबी...

कता हरायो दशैं ?

कता हरायो दशैं ?

असोज १८, २०७९

दशैं नेपाली समाजको पोयो हो । दशैंलाई धार्मिक, आर्थिक र अरू धेरै आयामबाट हेरिए पनि यसको सामाजिक–सांस्कृतिक आयाम चाहिँ फराकिलो छ । सामाजिक सहभाव, सम्बन्ध सौहार्द्धताका कारण दशैं नेपालीको जीवनसंस्कृति ब...

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

असोज १८, २०७९

सूर्यबहादुर थापा प्रधानमन्त्री थिए । राप्रपा विभाजन गरेर बनेको जनशक्ति पार्टीको कार्यालय कमलपोखरीमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरिएको थियो । ठ्याक्कै मिति यकिन नभएपनि २०६१ सालको शुरूतिर हुनुपर्छ । म भर्खर पत्रकारिताम...

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

असोज १५, २०७९

गाउँको दशैं र शहरको दशैं एउटै भए पनि मनाउने ढंग अलग–अलग छ । शहरमा दशैंमा न पिङ हुन्छ, न आत्मियता । गाउँमा परदेशबाट फर्कनेको लर्को, बोका, खसी र च्यांग्राको आवाज, धानका बाला लहलह झुलेका शितल हावा चले...

ad
x