०७ असार २०८३, आइतबार
हरेक विमानमा एक वा एक भन्दा बढी आपतकालीन निकास ढोका हुन्छन् । उडान परिचारकले यात्रुलाई उडानअघि आफ्नो विमानको आपतकालीन निकास ढोका कहाँ अवस्थित छ भनेर जानकारी दिने गर्छन् ।
बुद्ध एयरको एटीआर-७२ मा पंखाहरूको माथि र विमानको पछाडि आपतकालीन ढोकाहरू हुन्छन् ।
यी ढोकाहरू उडानको क्रममा कसिलो गरी बन्द रहन्छन् र विशेष बल प्रयोग गर्दा मात्र खुल्ने गरी डिजाइन गरिएका हुन्छन् ।
आपतकालीन अवस्थामा, चाहे विमान जमिनमा होस् वा कुनै समस्या वा दुर्घटनाका कारण आकस्मिक अवतरण गरेको होस्, आपतकालीन निकास ढोकाले विमानबाट छिटो र सुरक्षित रूपमा बाहिर निस्कने सुविधा प्रदान गरेको हुन्छ ।
आपतकालीन ढोका नजिकैको सीटमा बसेका यात्रुले के गर्ने ?
विमान उड्नुअघि आपतकालीन अवस्थामा ढोका कसरी खोल्ने भनेर यात्रुहरूलाई छोटो प्रशिक्षण दिइन्छ । त्यसैले यो सीटमा बस्ने यात्रुलाई यसबारे केही थाहा हुन जरुरी छ ।
यसका लागि यात्रुहरू स्वतन्त्र रूपमा यात्रा गर्न सक्षम हुनुपर्छ । यात्राका क्रममा कसैको सहयोग आवश्यक नभएको यात्रुले सहजै निर्देशन बुझेर यस आपतकालीन ढोका खोल्न र लगाउन सक्ने मानिन्छ ।
आपतकालीन अवस्थामा यात्रुले आफ्नो सानो तर महत्त्वपूर्ण भूमिकालाई स्वीकार गर्न एयरलाइन्सको अनुमति माग्नुपर्छ ।
यस ढोका नजिकै बस्ने यात्रुले ढोका खोल्न आवश्यक पर्ने बल लगाउन सक्षम हुनुपर्छ । यात्रु निकास प्रक्रियाहरूको बारेमा चालक दलको निर्देशन बुझ्न सक्षम हुनुपर्छ र अन्य यात्रुहरूलाई बाहिर निस्कन निर्देशन दिन सक्षम हुनुपर्छ ।
कुनै यात्रुले यी मापदण्ड पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा उनीहरूलाई सीट परिवर्तन गर्न अनुरोध गरिन्छ र अर्को योग्य यात्रुलाई जिम्मेवारी लिन अनुरोध गरिन्छ ।
त्यस्तै आपतकालीन ढोकानजिकै बसेका यात्रुहरूलाई आफ्नो सामान काखमा वा भुइँमा नराख्न अनुरोध गरिन्छ, किनकि यसले बाहिर निस्कने प्रक्रियामा अवरोध पुर्याउन सक्छ ।
यस्तो जिम्मेवारी लिनु चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ । तर यात्रुको शारीरिक क्षमता छ, चालक दलका सदस्यको निर्देशन मान्न सक्छ, ढोका खोल्न सक्छ भने त्यस्तो यात्रु आपतकालीन ढोकानजिकैको सीटमा बस्न सक्छ ।
आपतकालीन अवस्थामा यस्तो सीटमा बसेको यात्रुलाई ढोका खोल्न समय लाग्न सक्छ । निकास प्रक्रिया छिटो र सुरक्षित बनाउन सहयोग गर्न सक्षम कसैलाई पनि सीटमा बसाल्नु उपयुक्त हुन्छ ।
केबिन क्रू सदस्यहरूले यात्रुलाई ढोका खोल्न निर्देशन र सहायता प्रदान गर्छन् । यात्रुहरूको भीड नहोस् भनेर क्रू सदस्यहरूले यात्रुहरूलाई यस स्थानमा राख्न र सहज तरिकाले बाहिर निस्कन मदत गर्ने गर्छन् ।
यदि जहाजबाहिर सुरक्षाको प्रत्याभूति छ भने मात्र आपतकालीन ढोका खोल्न निर्देशन दिइन्छ । एकपटक ढोका खुलेपछि, क्रू सदस्यहरूले सबै निकास विन्दुहरूबाट यात्रुहरूको छिटो निकासको व्यवस्था गर्छन् ।
उनीहरूले प्रत्येक यात्रुलाई एक-एक गरेर निस्कन मद्दत गर्छन् । यात्रुहरू बाहिर निस्किएपछि उनीहरूलाई जहाजबाट टाढा जान निर्देशन दिइन्छ, जसले कुनै पनि थप जोखिमबाट बच्न सहयोग पुर्याउँछ ।
आपतकालीन ढोका खोल्ने नियम
आपतकालीन ढोका केवल आपतकालीन अवस्थामा मात्र खोल्ने गरिन्छ । जब यात्रुहरू जोखिममा हुन्छन् र उनीहरूलाई सुरक्षित ठाउँमा सार्नु आवश्यक हुन्छ, तबमात्र यी ढोकाहरू खोलिन्छन् ।
यी ढोकाहरू जहाज जमिनमा हुँदा मात्र खोल्न सकिने गरी डिजाइन गरिएका हुन्छन् । यदि यो हावामा वा गैर-आपतकालीन अवस्थाहरूमा खोलियो भने अत्यन्तै खतरनाक हुन सक्छ ।
आपतकालीन ढोका अनावश्यक रूपमा खोल्दा के सजाय हुन्छ ?
नेपाल सरकार र नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले आपतकालीन ढोका खोल्ने सम्बन्धमा निर्देशन जारी गरेको छ ।
नागरिक उड्डयन सुरक्षा ऐन २०१५ को धारा ९ ए (३) (ख) अनुसार, आपतकालीन ढोकालाई हानी पुर्याउने, गैर-आपतकालीन अवस्थामा खोल्ने, वा खराबी गराउने कुनै पनि कार्य गरेमा सजायको भागीदार हुनुपर्ने छ उल्लेख छ, जसमा कैद, जरिवाना, वा दुवै हुन सक्छ ।
विमान र सञ्चालन प्रक्रियामा कुनै पनि सम्भावित जोखिम वा खतरा रोक्न डिजाइन गरिएका हुन्छन् । उडानका क्रममा आपतकालीन अवस्थाको सम्भावना अत्यन्त कम हुन्छ ।
कुनै आपतकालीन अवस्थाको सम्भावना देखिएमा, विमानले जोखिमलाई न्यूनतम पार्न आवश्यक सबै सुरक्षात्मक उपायहरू अपनाएको हुन्छ ।
