×

X
Nic Asia
Marvel
Khukuri

मारमा किसान

रोपाइँको सिजनमा छैन मल : ठेकदारले नल्याउने, लिमिटेड जिम्मा नलिने, मन्त्रालय सोच्ने मात्रै !

काठमाडाैं | असार १०, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
British college
TVS INSIDE

रासायनिक मल ल्याउनुपर्ने जिम्मेवारी पाएका निकायहरूको खेलबाडका कारण किसान मर्कामा परेका छन् । 

DHARA
LAxmi BAnk

मल ल्याउनका लागि नीति बनाउने कृषि मन्त्रालय, मल ल्याउन व्यवस्थापन मिलाउने कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र मल ल्याउने आपूर्तिकर्ताहरूले समयमै मल ल्याउन नसक्दा किसानहरू समस्यामा परेका हुन् ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

मल ल्याउनका लागि सरकारले कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र साल्ट ट्रेडिङ लिमिटेडलाई विगतदेखि नै जिम्मेवारी दिँदैआएको छ । 

तर यी दुई कम्पनीले समयमै मलको व्यवस्थापन गर्न नसक्दा फल्न लागेको मकै र रोपिन लागेको धानलाई मल अभाव भएको छ । 


Advertisment
Bizbazar
Saurya island

विशेष गरी यो सिजन मकै बालीका लागि फल लाग्ने समय हो । यस समयमा युरिया मल राख्नुपर्नेमा मुलुकभर आवश्यक मलको अभाव रहेको छ । 

यो सिजन धान रोप्ने सिजन पनि हो । असार १५ (धान दिवस)को आसपास पारेर प्रायः क्षेत्रमा धान रोपिन्छ । धान रोप्नुपूर्व खेतमा डिएपी मल हाल्नुपर्नेमा यसपटक मलविनै किसानले धान रोपाईं गर्नुपर्ने बाध्यता देखिएको छ । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS

सरकारले कृषिमा आत्मनिर्भर हुने घोषणा पटक–पटक गर्दै आए पनि समयमै रासायनिक मलको आवश्यक व्यवस्था मिलाउन नसक्नु लगायतको कारणले कृषिमा आत्मनिर्भर बन्ने सपना केबल बजेटको पानामा मात्रै सीमित हुँदै आएको छ ।

मल नल्याउने ठेकेदारका अनेक बहाना 

कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनले समयसमयमा रासायनिक मल खरिद तथा ढुवानीका लागि टेण्डर आह्वान गर्दै आएका छन्  ।

टेण्डर आह्वान गर्दा ठेकेदारहरूले टेण्डर हाल्छन्, तर समयमै मल ल्याउँदैनन् ।

उनीहरूले मलको मूल्यवृद्धिका कारण मल ल्याउन नसकेको जवाफ सरकारलाई दिने गरेका छन् । 

चालू आर्थिक वर्षको अवस्थालाई मात्रै हेर्ने हो भनेपनि मूल्यवृद्धिको बाहनामा ठेकदार कम्पनीहरूले मल आपूर्ति नगरेको देखिन्छ ।

चालू आर्थिक वर्षमा रासायनिक मल खरिदका लागि कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडले खुलाएको टेन्डर विभिन्न १० कम्पनीले पाएका थिए ।  

विभिन्न समयमा खुलाइएको ती टेन्डरमध्ये ५ वटा रद्द गरिएका छन् । 

तोकिएको समयमै मल ल्याउन नसकेपछि ती कम्पनीहरूसँगको ठेक्का सम्झौता लिमिटेडले रद्द गरेको हो ।

मल ल्याउन नसकेका ती ठेकेदार कम्पनीहरूले मूल्यवृद्धिका कारण मल ल्याउन नसकिएको जवाफ सरकारलाई दिएका छन् । 

मल ल्याउन नसकेपछि कृषि सामग्री केन्द्रले उनीहरूसँगको ठेक्का रद्द समेत गरेको छ । 

तर ठेकेदार कम्पनीहरू कारवाही खेप्न पनि तयार हुँदैनन् । 

ती कम्पनीहरूले विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको कृषि कम्पनी लिमिटेडका सह–प्रबन्धक एवं सूचना अधिकारी पुण्यप्रसाद उपाध्यायले बताए । 

पन्छँदै कृषि 

एकातिर किसान मल नपाएर आजित बनिरहँदा मल ल्याउने निकाय भने विभिन्न कारण देखाउँदै पन्छिएर बसेको छ । 

कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडले मूल्यवृद्धिकै कारण ठेकेदारले मल ल्याउन नसकेको बताउँछ ।

यसका साथै सरकारको नीतिले समय सहजरूपमा मल आपूर्ति हुन नसकेको कृषि सामग्री लिमिटेड बताउँछ । 

लिमिटेडका सह–प्रबन्धक उपाध्यायले सार्वजनिक खरिद नीतिको समयावधि घटाउनुपर्ने, बजेट बढाउनुपर्ने र विदेशी र नेपाली आपूर्तिकर्तालाई कर समान दिनुपर्ने बताए । 

सरकारले यति नगरेसम्म मलको सहज आपूर्ति नहुने समेत उनको भनाइ छ । 

यसपटक मलको आयात सहज नहुनुमा मूल्यवृद्धि र रुस–युक्रेन युद्धको असर भएको उनको बताए ।

न नीति बन्छ, न व्यवस्थापन

मुलुकमा रासायनिक मल अभाव विगतदेखिकै समस्या हो । यो समस्या समाधान गर्नका लागि जति काम भएको देखाइन्छ, त्यति भने भएको देखिँदैन । 

कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड मात्रै हैन अन्य सरोकारवाला निकाय र कृषि विज्ञहरूले पनि नीतिगत रूपमै मल आयातका लागि सहज अवस्था बनाउन सरकारसँग माग गरिरहेका छन् । 

सरकारले गत वर्षदेखि रासायनिक मल २० प्रतिशत बफर स्टक राख्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । तर कृषि सामग्री लिमिटेडका डिपोहरू खाली छन् । 

लिमिटेडका सूचना अधिकारी उपाध्याय भन्छन्, ‘गत वर्षदेखि २० प्रतिशत मल बफर स्टक राख्ने भनिएको हो तर मल नै छैन स्टकमा कसरी र कति राख्नु ।’

यस्तै कृषि मन्त्रालयले अहिले खरिद प्रक्रिया छोट्याउनका लागि मस्यौदा बनाइरहेको छ । तर यो कहिले संसद्मा पुग्ने, पास हुने र लागू हुने भन्ने निश्चित छैन ।

‘सार्वजनिक खरिद प्रक्रिया लामो भयो भनेर यसलाई छोट्याउनका लागि मस्यौदा बनाउने काम भइरहेको छ,’ कृषि मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता प्रकाशकुमार सञ्जेलले भने । 

सो मस्यौदा पास हुनका लागि संसद्मा पुग्नुपर्ने र त्यसपछि नियमावली बनेर कार्यान्वयनमा आउनुपर्ने हुन्छ । तर मस्यौदालाई अन्तिमरूप दिन अझै केही समय लाग्ने कृषि मन्त्रालयको भनाइ छ ।

अहिले मल अभावमा दोषी को ? मल कसको कारणले आउन ढिलाइ भएको भन्ने विषयमा ठेकेदार, कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड र मन्त्रालय सबैको एकै जवाफ छ, सरकारी नीति र मूल्यवृद्धि । 

ठेकेदारको दोष कति ? भन्ने प्रश्नमा कृषि मन्त्रालयका एक अधिकारीले भने, ‘हेर्ने हो भने दोष ठेकेदार कम्पनीको नै हो । टेन्डर हाल्दैगर्दा उनीहरूलाई मूल्यवृद्धिबारे प्रारम्भिक अनुमान हुन्छ, तर उनीहरू त्यतिखेर चुप बस्छन् । ठेक्का पाएपछि मलको मूल्यवृद्धि भयो भन्छन्, अनि मौन बस्छन् । 

मन्त्रालयले फल्न लागेको मकैलाई मल अभाव तथा अन्य मौसमी कारणले वृद्धिमा ४ प्रतिशत गिरावट आउने बताएको छ ।

धानमा भने अहिले नै मलको अभाव र अन्य परिस्थिति अनुमान गरेर गिरावट हुने अनुमान गर्न नसकिने भनाइ मन्त्रालयको छ । 

यी हुन् समयमै मल नल्याउने ठेकेदार कम्पनी

कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडले समयमै मल नल्याउने ठेकेदार कम्पनीको ठेक्का केही समयअघि नै रद्द गरेको छ । जसमध्ये सिल्क जेभीको २५ हजार मेट्रिक टन युरिया मल ल्याउन नसकेपछि ठेक्का रद्द गरिएको छ । 

यस्तै आपूर्तिकर्ता ‘देश’ले २५ हजार मेट्रिक टन डीएपी मल ल्याउन नसकेपछि ठेक्का रद्द भएको छ । 

आपूर्तिकर्ता ग्रान्टेड कम्पनीले २५ हजार मेट्रिक टन डीएपी, सिल्क मार्केटले ५ हजार मेट्रिक टन डिएपी मल ल्याउन नसकेपछि ठेक्का सम्झौता रद्द गरिएको छ । 

यस्तै सिल्क जेभीले पनि कबुलअनुसार २५ हजार मेट्रिक टन युरिया मल समयमै ल्याउन नसकेपछि ठेक्का सम्झौता रद्द गरिएको थियो । तर विशेष अदालतले उसलाई मल ल्याउन दिन अन्तरिम आदेश दिएको छ । 

कृषि कम्पनी लिमिटेडले अहिले ७० हजार मेट्रिक टन रासायनिक मल ल्याउनका लागि पाइपलाइनमा रहेको जनाएको छ ।

जसमध्ये ४० हजार मेट्रिक टन डीएपी र ३० हजार मेट्रिक टन युरिया मल पाइपलाइनमा छन् । 

चालू आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडले दिएको ठेक्का र त्यसको विवरण :


 

Maruti inside
TATA Below
NLIC
ncc inside
असोज १७, २०७९

अर्थतन्त्र संकटउन्मुख भएसँगै सरकारले अत्यावश्यकबाहेकका सामान आयातमा रोक लगाएको करीब ५ महिना भएको छ । गत जेठदेखि सरकारले विलाशी वस्तुका रूपमा सूचीकृत भएका सामानहरूको आयातमा रोक लगाएको हो । जसले गर्दा यसप...

असोज १७, २०७९

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री शेरबहादुर कुँवरले जनताको पक्षका कानूनहरू ठूला नेताको दबाबका कारण तुहिने गरेको आरोप लगाएका छन् । सोमवार ७७औँ विश्व श्रमिक दिवसको अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रमलाई स...

असोज १७, २०७९

पछिल्लो समय नेपालमा पनि घुमफिर संस्कृतिको विकास हुँदै गइरहेको छ । घुम्न मन पराउने मानिसहरूले स्वदेश तथा विदेशसम्म गएर घुमफिर गरिरहेका छन् । भ्रमणमा शौखिन नेपालीका लागि दशैं तथा तिहारको बिदा सुनौलो अव...

असोज १८, २०७९

म्याग्दीको मालिका गाउँपालिका–३ डाँडागाउँको पुछारमा रहेको टिमुरे खोलामा विदेशबाट फर्केका ३ जना युवाले गरेको रेन्बो ट्राउट माछापालन यस क्षेत्रकै नमूना माछापालन व्यवसाय बनेको छ । कलकल बगिरहने सङ्लो सफ...

असोज १७, २०७९

दाङमा माहुरीपालन व्यवसाय फस्टाउँदै गएको छ । जिल्लामा माहुरीपालनका लागि आवश्यक वातावरण, तोरीखेती, चिउरीको वन, वनमा अन्य विभिन्न प्रकारका फूल फुल्ने भएकाले माहुरी व्यवसायका लागि उपयुक्त वातावरणले गर्दा व्यावसायि...

असोज १८, २०७९

सुनसरी–मोरङ सिँचाइ आयोजनाको चतरा नहरआसपास फेरि घर–टहरा बनाउने क्रम बढ्न थालेको छ । सात वर्षअघि नियमनकारी निकायले घर–टहरा हटाएर केही वर्ष रोकिएकामा फेरि बनाउने क्रम बढेको हो ।  ...

कता हरायो दशैं ?

कता हरायो दशैं ?

असोज १८, २०७९

दशैं नेपाली समाजको पोयो हो । दशैंलाई धार्मिक, आर्थिक र अरू धेरै आयामबाट हेरिए पनि यसको सामाजिक–सांस्कृतिक आयाम चाहिँ फराकिलो छ । सामाजिक सहभाव, सम्बन्ध सौहार्द्धताका कारण दशैं नेपालीको जीवनसंस्कृति ब...

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

असोज १८, २०७९

सूर्यबहादुर थापा प्रधानमन्त्री थिए । राप्रपा विभाजन गरेर बनेको जनशक्ति पार्टीको कार्यालय कमलपोखरीमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरिएको थियो । ठ्याक्कै मिति यकिन नभएपनि २०६१ सालको शुरूतिर हुनुपर्छ । म भर्खर पत्रकारिताम...

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

असोज १५, २०७९

गाउँको दशैं र शहरको दशैं एउटै भए पनि मनाउने ढंग अलग–अलग छ । शहरमा दशैंमा न पिङ हुन्छ, न आत्मियता । गाउँमा परदेशबाट फर्कनेको लर्को, बोका, खसी र च्यांग्राको आवाज, धानका बाला लहलह झुलेका शितल हावा चले...

ad
x