×

X
Nic Asia
Dabur
Khukuri

रुसी रहस्य

रुसमा धनाढ्यहरूको रहस्यमय मृत्युको शृंखला, राजनीतिक कारवाही कि व्यापारिक प्रतिस्पर्धा ?

काठमाडाैं | भदौ २९, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Profimedia, Printscreen/Youtube
Premier Steels
TVS INSIDE

रुसमा विगत केही महिनायता ठूला कम्पनीका शीर्ष अधिकारीहरूको रहस्यमय मृत्युका घटना सार्वजनिक हुन थालेका छन् । 

LAxmi BAnk
nabil BANK inside

त्यसक्रममा शनिवार (१० सेप्टेम्बर) इभान पेचोरिनको देहान्त भएको छ । उनी कर्पोरेसन फर द डिभलपमेन्ट अफ दी फार ईस्ट यान्ड दी आर्कटिकका व्यवस्थापक थिए । कम्पनीले बयान जारी गरेर उनको मृत्युको जानकारी दिएको हो । उनी भ्लादिभोस्तोकमा डुंगाबाट समुद्रमा खसेर मरेको बताइएको छ । 


Advertisment
RMC TANSEN
cg elex island
NIC ISLAND BOX

यसअघि विगत ६ महिनाको अवधिमा आठजना अग्रणी रुसी धनाढ्यहरूको आत्महत्या वा दुर्घटनामा मृत्यु भएको छ । सेप्टेम्बर महिनाको आरम्भमा लुकआयल नामक विशाल तेल कम्पनीका अध्यक्ष राभिल मागानोभ मस्कोस्थित अस्पतालको झ्यालबाट खसेर बितेको खबर आएको थियो । 

अनि गत अप्रिल महिनामा नोभाटेक कम्पनीका पूर्व व्यवस्थापक सर्गे प्रोतोसेन्याको शव स्पेनस्थित एक विलासी भिल्लामा फेला परेको थियो । उनकी पत्नी र छोरीको शव पनि सँगै भेटिएको थियो । 


Advertisment
Saurya island

त्यस्तै अप्रिल महिनामै गाजप्रोमबैंकका पूर्व उपाध्यक्ष भ्लादिस्लाभ आभायेभ मस्कोस्थित आफ्नै फ्ल्याटमा मृत अवस्थामा भेटिएका थिए । उनका पत्नी र छोरी पनि उनीसँगै मारिएका थिए । 

अनि मे महिनामा लुकआयलका पूर्व शेयरधनी अलेक्जेन्डर सुब्बोटिन मुटु नचलेपछि बितेका थिए । धामीझाँक्रीबाट उपचार गराउने क्रममा उनको मृत्यु भएको बताइएको थियो । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS

उनीहरू बाहेक लियोनिड शुलम्यान, अलेक्जेन्डर ट्युल्याकोभ, मिखाइल वाटफोर्ड, भ्लादिमिर ल्याकिशेभ, युरी भोरोनोभ लगायतका धनाढ्यहरूको पनि रहस्यमय मृत्यु भएको थियो । यसरी एकपछि अर्को गरी रुसी व्यापारीहरूको मृत्यु हुँदा त्यसका लागि को जिम्मेवार छ भनी चर्चा हुन थालेको छ । 

रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको युक्रेन आक्रमण निर्णयको विरोध गर्नेहरू पनि मारिइरहेको देख्दा क्रेमलिन यसका लागि दोषी रहेको निष्कर्ष पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले निकालेका छन् । तर यो बाहिर देखिए जति सहज कुरा हैन । 

मृत्यु भएकामध्ये चारजना रुसी सरकारी ऊर्जा कम्पनी गाजप्रोममा काम गर्थे । गाजप्रोमले युक्रेनविरुद्ध रुसले चलाएको विशेष सैन्य कारवाहीको विरोध गरिरहेको थियो अनि युक्रेनी पीडितहरूप्रति सहानुभूति पनि दर्साएको थियो । युद्ध चाँडो अन्त्य गर्न पनि उसले आग्रह गरेको थियो । 

रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको युक्रेन आक्रमण निर्णयको विरोध गर्नेहरू पनि मारिइरहेको देख्दा क्रेमलिन यसका लागि दोषी रहेको निष्कर्ष पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले निकालेका छन् । तर यो बाहिर देखिए जति सहज कुरा हैन । 

अझ यो साता बितेका पेचोरिन त पुटिनका निकटवर्ती साझेदार थिए । पुटिनले भ्लादिभोस्तोकमा ऊर्जा र खनिजस्रोत विकसित गर्नका लागि बनाएको कम्पनीका उनी व्यवस्थापक थिए । उनले युक्रेन युद्धको विरोध पनि गरेका थिएनन् । 

त्यसो त हाल मरेका सबै धनाढ्यहरू पुटिनको नजिकैको मानिस भएको बताइन्छ । तर बेलायतको भर्जिनिया वाटरमा बसिरहेका मिखाइल वाटफोर्डले आफू पुटिनको कालो सूचीमा रहेको छिमेकीलाई बताएको भनी द सन पत्रिकाले लेखेको छ ।  

रुसमा पारदर्शिताको अभाव भएकाले धनाढ्यहरूको रहस्यमय मृत्युको सत्यतथ्य सार्वजनिक हुने सम्भावना न्यून छ । मृत्यु भएका रुसी धनाढ्यहरूलाई संसारले ओलिगार्क भनी चिन्छ । त्यस्ता ओलिगार्कको कि त आफ्नै विशाल कम्पनीहरू छन् कि त उनीहरू ठूला कम्पनीको शीर्ष पदमा छन् ।

ओलिगार्कहरू र पुटिनको सम्बन्धको रोचक इतिहास छ । मिखाइल जाइगारको ‘अल द क्रेम्लिन्स मेन’, क्याथरिन बेल्टनको ‘पुटिन्स पिपुल’ र फिलिप शर्टले लेखेको बायोग्राफी ‘पुटिन ः हिज लाइफ यान्ड टाइम्स’ लगायतका पुस्तक अध्ययन गर्दा पुटिनले ओलिगार्कहरूसँग गरेको सम्झौताको तस्वीर तयार हुन्छ । 

सन् २००० मा राष्ट्रपति बनेलगत्तै पुटिनले क्रेमलिनमा एउटा बैठक बोलाएका थिए । उक्त बैठकमा उनले ओलिगार्कहरूलाई अकूत पैसा कमाइरहनका लागि अनुमति दिइने तर त्यसको बदलामा उनीहरू पुटिनप्रति बफादार रहनुपर्ने शर्त राखेका थिए । 

सन् १९९० को दशकमा बोरिस येल्तसिनले अमेरिकी निर्देशनमा लागू गरेको निजीकरण तथा उदारवादलाई कायम राख्दै ओलिर्गाकहरूलाई श्रीसम्पत्ति बढाउन पुटिनले छुट दिएका थिए । अनि ओलिर्गाकहरूले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेको सञ्चारमाध्यममार्फत वा राजनीतिक प्रभावमार्फत सरकारलाई असहयोग गर्न नपाइने शर्त थियो । 

त्यस शर्तलाई ओलिगार्कहरूले माने अनि दुई दशकसम्म पुटिनप्रति पूर्ण बफादारिता व्यक्त गरिरहे । त्यसपछि पनि रुस सरकार र ओलिगार्कहरूबीच बैठक भइरहन्थ्यो । तर फेब्रुअरी २४ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्दा सरकार र ओलिगार्कहरूले गरेको बैठक महत्त्वपूर्ण थियो । 

त्यस बैठकमा पनि पुटिनले ओलिगार्कहरूसँग बफादारिताको माग गरेका थिए भनी सर्बियाका अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा सुरक्षा मामिलाविद् ओर्हान ड्रागास लेख्छन् । 

यसपालि पुटिनले गरेको बफादारिताको माग ओलिगार्कहरूका लागि असहज रह्यो किनकि युक्रेन युद्धपछि पश्चिमले ओलिगार्कहरूमाथि कठोर प्रतिबन्ध लगाउने पक्का थियो । नभन्दै ती ओलिगार्कहरूले पश्चिमी बैंकमा राखेका अर्बौं डलर रोक्का गरियो । उनीहरूको विलासी महल, जहाज र विमान समेत पश्चिमी सरकारहरूले जफत गरे । 

आफ्नो सम्पत्ति यसरी रोक्का भएको ओलिगार्कहरूलाई सहन गाह्रो परिरहेको थियो । त्यसैले लुकआयलका मागानोभले युद्ध रोक्नुपर्ने माग गरेका थिए । उनी अस्पतालको झ्यालबाट लडेर बिते भनिएको छ । 

अनि सन् १९९० मा निजीकरणका प्रखर पैरवीकार एनाटोली चुबाइस पनि युक्रेन युद्ध शुरू भएको एक महिनापछि रुसबाट भागे । उनले पनि युक्रेन युद्धको विरोध गरेका थिए । अहिले उनी युरोपको एक अस्पतालमा उपचार गराइरहेको बताइन्छ । उनी जस्ता अन्य कतिपय धनाढ्यहरू रुस छोडेर भागेका छन् । 

टेलिग्राम च्यानल मोझेम ओब्यास्नितमा रुसी गुप्तचर निकाय एफएसबीका पूर्व कर्मचारी गेन्नाडी गुदकोभले युक्रेन युद्धको विरोध गर्ने अनि रुस छोडेर भाग्ने सबैलाई रुस सरकारले तारो बनाइरहेको दाबी गरेका छन् । उनको भनाइमा विश्वास गर्ने हो भने सोभियत संघमा २९ वर्षसम्म तानाशाहस् शासन चलाएका जोसेफ स्टालिनको जस्तै नीति पुटिनले पनि अपनाइरहेका छन् । 

‘द डान्सर यान्ड द डेभिल : स्टालिन, पाव्लोवा यान्ड द रोड टु द ग्रेट प्यान्डेमिक’ शीर्षकको पुस्तकका लेखक जोन ओ’नील पुटिन युगमा सोभियतकालीन रणनीति अपनाउन थालिएको दाबी गर्छन् । 

स्टालिन युगमा आफ्ना विरोधीहरूलाई राज्यले अनेकौं विधि अपनाएर मार्ने गर्थ्यो । आत्महत्या जस्तो देखिने घटना सबभन्दा बढी प्रचलित थियो । त्यसैको पुनरावृत्ति पुटिनयुगमा भइरहेको हुन सक्छ । 

स्टालिन युगमा आफ्ना विरोधीहरूलाई राज्यले अनेकौं विधि अपनाएर मार्ने गर्थ्यो । आत्महत्या जस्तो देखिने घटना सबभन्दा बढी प्रचलित थियो । त्यसैको पुनरावृत्ति पुटिनयुगमा भइरहेको हुन सक्छ । 

तर ओ’नीलको कुरा पूरै पत्याउन पनि गाह्रो छ । माथि पनि उल्लेख गरिएअनुसार, मरेका धनाढ्यहरू पुटिनका निकटवर्ती मानिस थिए । 

फाउन्डेसन फर डिफेन्स अफ डेमोक्रेसीज नामक संस्थाका रुस अनुसन्धान विश्लेषक जोन हार्डी मरेका मानिस पुटिनविरोधी नभएको बताउँछन् । उनीहरूलाई सुपारी दिएर हत्या गराइएको हुन सक्छ वा व्यापारिक समूहहरूले एकअर्काविरुद्धको प्रतिस्पर्धालाई हिंस्रक स्वरूप दिएका हुन सक्ने हार्डीको भनाइ छ । 

उनको भनाइलाई समर्थन पुग्ने गरी बेलायतको प्रख्यात थिंकट्यांक च्याथम हाउसका एसोसिएट फेलो जोन लोले एनबीसी न्युजसँग कुरा गर्र्दै तेल र ग्यास उद्योग क्षेत्रमा भइरहेको वित्तीय प्रवाहमा पहुँचका लागि झगडा चलिरहेको संकेत धनाढ्यहरूको मृत्युले देखाएको बताएका छन् । 

त्यसैले अहिले एकपछि अर्को गरी धनाढ्यहरूको मृत्यु हुनुमा एउटा मात्र कारण छैन । अनि अहिले आएर मात्र रुसमा यसरी प्रख्यात मानिसहरूको रहस्यमय मृत्यु भएको पनि हैन । 

पुटिनलाई चिढ्याएका कारण यिनीहरूलाई ठेगान लगाइएको भन्ने आशयमा पश्चिमी सञ्चारमाध्यममा आएका खबरलाई सोलोडोलो पत्याउन सकिन्न । युक्रेन युद्धपछि रुसका तेल र ग्यास कम्पनीहरूले गरेको कीर्तिमान कमाइले धनाढ्यहरूमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा गराएकाले यी घटनाहरू भएको हुन सक्ने सम्भावनालाई पनि विचार गर्न सकिन्छ । 
 

Maruti inside
Mega
NLIC
TATA Below
ncc inside
मंसिर १६, २०७९

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतगणना अन्तिम चरणमा पुग्दै गर्दा सरकारको नेतृत्व दाबी गरिरहेको नेपाली कांग्रेसमा संसदीय दलको नेताको चुनाव लागेको छ ।  पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवालगायत नेताहरूले चुनाव जिते...

मंसिर १४, २०७९

रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गरेको नौ महिनाभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि युद्ध टुंगिने कुनै लक्षण देखिएको छैन । उल्टो, युद्ध थप लम्बिने संकेतहरू पाइएका छन् ।  रुसले युद्ध टुंगिनका लागि विभिन्न शर्तहरू तेर्स्याए...

मंसिर १५, २०७९

मधेश प्रदेशमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्ने सम्भावना बढेको छ । डा. सीके राउतले नेतृत्व गरेको जनमत पार्टीलाई विश्वासमा लिएर सरकार गठनका लागि कांग्रेसले गृहकार्य थालिसकेको छ ।  नेपाली कांग्रेस...

मंसिर १९, २०७९

भारतीय र अमेरिकी सेनाले नोभेम्बर १५ बाट शुरू भएको संयुक्त सैन्य अभ्यासको १८औं संस्करण गत शुक्रवार (२ डिसेम्बरमा) टुंग्याएका छन् ।  युद्ध अभ्यास नाम दिइएको उक्त अभ्यास भारतको उत्तराखण्डस्थित औलीमा गरिएको हो...

मंसिर १८, २०७९

रुस–युक्रेन द्वन्द्व शुरू भएको नौ महिनाभन्दा बढी समय बितिसक्दा युद्ध टुंगिने कुनै लक्षण देखिएको छैन तर यसबीचमा युक्रेनले व्यापक क्षति बेहोरिसकेको तथ्य घामजत्तिकै छर्लंग छ ।  युक्रेनले आफ्ना सैनिकहरूक...

मंसिर १९, २०७९

मंसिर ८ मा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लाई टेलिफोन गरेर बधाई दिएपछि राजनीतिक वृत्त तरङ्गित भएको थियो ।  २०७८ को असार २९ मा प्रधानमन्त्री पद गुमा...

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मंसिर ९, २०७९

मधेश आन्दोलनबाट उदाएका राजनीतिक दलहरूको अहिले भएको हार स्वाभाविक नै हो । केही दिनपछि मान्छेमा वितृष्णा आउनु स्वाभाविक नै हो । मधेश आन्दोलनको आक्रोश मत्थर भएको छ । सबै आ-आफ्नै कामधन्दामा लागेका छन् । नुन, तेल,...

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

मंसिर १, २०७९

परशुराम बस्नेत प्रदेशसभा सदस्य उम्मेदवार, मोरङ, क्षेत्र नम्बर ६ (ख) म निर्वाचनमा उम्मेदवारी दर्तापछि विभिन्न अभियानमा सहभागी हुनका लागि बिहान ५ बजे उठ्छु । व्यस्तता बढी हुने भएकाले प्रायःजसो राति १ बजे सुत्छु ...

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

कात्तिक ३०, २०७९

डी.आर. घिमिरे पुराना बेठीक नयाँ ठीक भन्ने भाष्य अहिले नेपाली राजनीतिमा खडा गरिएको छ । निर्वाचनका सन्दर्भमा यो कति ठीक हो भन्ने समीक्षा गर्न पाँच वर्ष कुर्नुपर्ने अवस्था छ । तथापि फोहोर बनेको राजनीतिलाई...

ad
x