लिभर (कलेजो) हाम्रो शरीरका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अंगहरूमध्ये एक हो। यसले पाचन प्रक्रियालाई मद्दत गर्ने, रगतमा हुने विभिन्न रसायनहरूको मात्रा नियन्त्रण गर्ने, पित्त उत्पादन गर्ने र फोहोर पदार्थलाई छानेर शरीरबाहिर निकाल्ने जस्ता महत्त्वपूर्ण काम गर्दछ। पेट र आन्द्राबाट आउने सम्पूर्ण रगत लिभरबाटै पास हुन्छ।

यति महत्त्वपूर्ण काम गर्ने अंगको स्वास्थ्य जोगाउनु आवश्यक छ भन्ने कुरा बुझ्न गाह्रो छैन। तर, के तपाईं आफ्नो लिभरको सही हेरचाह गर्दै हुनुहुन्छ?

चिकित्सकीय रिपोर्टहरूले देखाउँछन् कि फ्याटी लिभर रोगका घटनाहरू संसारभर तीव्र रूपमा बढिरहेका छन्। प्रायः मानिन्छ कि अत्यधिक मदिरा सेवन गर्नेहरूमा यसको जोखिम बढी हुन्छ, तर मदिरा नपिउनेहरू पनि यो समस्याबाट ग्रस्त हुन सक्छन्। 

लिभरमा बोसोको मात्रा बढ्नाले गम्भीर रोगहरूको जोखिम बढ्न सक्छ, जसप्रति सबैले सतर्क रहनुपर्छ। आउनुहोस्, फ्याटी लिभरबाट बच्ने उपायहरूको बारेमा चर्चा गरौं।

फ्याटी लिभर के हो?
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार फ्याटी लिभर, जसलाई हेपाटिक स्टियाटोसिस पनि भनिन्छ, गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। यसमा लिभरमा बोसोको मात्रा अत्यधिक बढ्न थाल्छ। यस अवस्थाले लिभरका सामान्य कामहरूमा बाधा पुर्‍याउँछ। लिभरमा बोसोको मात्रा अत्यधिक हुँदा त्यसको आकार बढ्ने खतरा बढ्छ। गम्भीर अवस्थामा लिभर फेल हुने र ज्यान जोखिममा पर्ने सम्भावना रहन्छ।

फ्याटी लिभरबाट कसरी बच्ने?
१. तौल घटाउनु सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उपाय
अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि फ्याटी लिभरको समस्या बढी तौल हुनुका कारणले हुन सक्छ।

शरीरको तौल १० प्रतिशतसम्म घटाउँदा लिभरको बोसो, त्यसको आकार बढ्ने र अन्य समस्या कम गर्न सकिन्छ। जामा इन्टरनल मेडिसिनमा प्रकाशित मेटा-विश्लेषणले देखाएको छ कि तौल घटाउनेहरूले यो रोगको जोखिमलाई धेरै कम गर्न सक्नेछन्।

२. लिभरको स्वास्थ्य जोगाउनुहोस्
विशेषज्ञहरूका अनुसार साप्ताहिक कम्तिमा १५० मिनेटको शारीरिक गतिविधि धेरै प्रभावकारी हुन्छ।
त्यसैले नियमित व्यायाम गर्नुहोस्। हरियो तरकारी, फलफूल र स्वस्थ आहारलाई आफ्नो जीवनशैलीमा समावेश गर्नुहोस्। बोसोयुक्त खानेकुराको सेवन घटाउनुहोस्।

३. फ्याटी लिभरबाट जोगिन अन्य उपायहरू
तौल कम गर्नुहोस्। तौल बढ्नु फ्याटी लिभरको मुख्य कारण हो। 
ट्राइग्लिसराइड्स घटाउनुहोस्। यो लिभरका लागि हानिकारक हुन सक्छ। 
मदिराबाट पूर्ण रूपमा टाढा बस्नुहोस्।
मधुमेह नियन्त्रणमा राख्नुहोस्। रगतमा चिनीको मात्रा बढ्नु समग्र स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन सक्छ।
सन्तुलित र स्वस्थ आहार लिई शारीरिक गतिविधि बढाउनुहोस्।
नियमित रूपमा डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्। लिभरको अवस्था बुझ्न र आवश्यक परामर्श लिन स्वास्थ्य जाँच गर्नुपर्छ।