मोरङको बुढीगंगामा रहेको मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालयले एन्टिबायोटिक प्रतिरोधी भाइरस निर्माण र आयुर्वेदिक उत्पादन विकासका क्षेत्रमा अनुसन्धान गरिरहेको छ । यो कोशी प्रदेश सरकार मातहको एउटा मात्रै विश्वविद्यालय हो । तर, प्रदेश सरकारबाट अपेक्षित बजेट नपाउँदा यी महत्त्वाकांक्षी परियोजना कार्यान्वयनमा भने समस्या परिरहेको विश्वविद्यालय प्रशासनले जनाएको छ । 

विश्वविद्यालयले मागेको ३७ करोड रूपैयाँ बजेटमध्ये प्रदेश सरकारले मात्र १४ करोड रूपैयाँ विनियोजन गरेको छ । यो रकम अनुसन्धान र विकासका लागि अत्यन्त न्यून भएको विश्वविद्यालयका उपकुलपति डा. सुभाषश्री पोखरेलले बताए ।

एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने अवस्थामा हानिकारक ब्याक्टेरियालाई नष्ट गर्न सक्ने फाइदाजनक भाइरस पत्ता लगाउने अनुसन्धान अन्तिम चरणमा पुगेको छ । यो सफल भएमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो उपलब्धि हासिल हुने उपकुलपति पोखरेलको भनाइ छ ।

मधुमेह रोग नियन्त्रणका लागि नेपालकै हिमालयन जडीबुटीमा आधारित औषधि विकास गर्ने अनुसन्धान पनि विश्वविद्यालयमा भइरहेको छ । यसका साथै सञ्चो, भिक्स र वाम तेलजस्ता आयुर्वेदिक उत्पादनहरूको परीक्षण उत्पादन सम्पन्न भएको छ ।

विश्वविद्यालयले आफ्नै उत्पादन शुरू गर्ने नेपालकै पहिलो विश्वविद्यालय बन्ने प्रयास गरेको उनले बताए । ‘पढ्दै कमाउँदै’ भन्ने अवधारणालाई मूर्तरूप दिन विश्वविद्यालयले विकास गरेका उत्पादन बजारीकरणका लागि सरकारी अनुमतिको पर्खाइमा रहेको उनले बताए । 

विश्वविद्यालयले इन्जिनियरिङ, स्वास्थ्य विज्ञान र विज्ञान तथा कानून गरी तीनवटा स्कूलअन्तर्गत विभिन्न स्नातक र स्नातकोत्तर कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ । बीबीए, एलएलबी, क्रिमिनल र हस्पिटल म्यानेजमेन्ट जस्ता विशिष्ट कार्यक्रमले विद्यार्थीलाई आकर्षित गरेको छ ।

सन् २०३० सम्ममा ३०० बेडको शिक्षण अस्पताल, १८ वटा अत्याधुनिक प्रयोगशाला, तारामण्डल र विज्ञान संग्रहालय स्थापना गर्ने विश्वविद्यालयको महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य छ । प्रदेश सरकारले धनकुटा जिल्ला अस्पताललाई मनमोहन विश्वविद्यालय मातहत ल्याउने नीति लिएको छ ।

‘हामीले प्राविधिक शिक्षाको महत्त्व र उपकरणको मूल्यबारे बुझाउन खोज्दा उल्टै अपहेलित हुनुपरेको छ,’ उपकुलपति पोखरेलले गुनासो गरे । उनले विश्वविद्यालयलाई कुनै पनि राजनीतिक दलको छायाँबाट मुक्त राख्ने प्रतिबद्धता जनाए ।

मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालयले प्राविधिक शिक्षा र अनुसन्धानमा नयाँ आयाम थप्ने प्रयास गरे पनि आर्थिक संकट र प्रशासनिक ढिलासुस्तीका कारण संघर्षरत छ । 

विश्वविद्यालयले दुईवटा महत्त्वपूर्ण अनुसन्धानमा आफूलाई केन्द्रित गरेको छ । पोख्रेलले एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने अवस्थामा हानिकारक ब्याक्टेरियालाई नष्ट गर्न सक्ने फाइदाजनक भाइरस पत्ता लगाउने अनुसन्धान अन्तिम चरणमा पुगेको बताएका छन् । 

यो सफल भएमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा ठूलो उपलब्धि हासिल हुने पोखरेलको दाबी छ ।