भारतको विद्युतीय सवारी (ईभी) बजारले सन् २०२५ मा महत्वपूर्ण कोशेढुंगा पार गरेको छ। इन्डिया इनर्जी स्टोरेज एलायन्स (आईईएसए) ले बाहन पोर्टलको तथ्यांकका आधारमा तयार पारेको वार्षिक प्रतिवेदन: इन्डिया ईभी मार्केट २०२५ अनुसार वर्षभरिमा कुल २३ लाख ईभी बिक्री भएका छन्, जुन कुल नयाँ सवारी दर्ताको ८ प्रतिशत हो।

यस साता सार्वजनिक गरिएको प्रतिवेदनमा वर्षभरि ईभीको अपनत्व क्रमिक रूपमा बढ्दै गएको र नीतिगत प्रोत्साहनसँगै अन्तिम त्रैमासिकमा चाडपर्वको प्रभावले बिक्रीमा तीव्र वृद्धि भएको उल्लेख छ।

सन् २०२५ मा भारतको समग्र अटोमोबाइल बजारमा २ करोड ८२ लाख सवारी साधन दर्ता भएका छन्। यसमध्ये दुईपांग्रे सवारी साधनको वर्चस्व कायम रहँदै २ करोडभन्दा बढी इकाइ बिक्री भएका छन्, जुन कुल बिक्रीको ७२ प्रतिशत हो।

चारपांग्रे यात्रुवाहक सवारी साधनको बिक्री ४४ लाख नाघेको छ भने ट्र्याक्टर तथा कृषि प्रयोजनका सवारी साधन १०.६ लाखभन्दा बढी बिक्री भएका छन्। यसले विभिन्न खण्डमा माग सामान्य रूपमा स्थिर रहेको संकेत गर्छ। प्रतिवेदनअनुसार पहिलो तीन त्रैमासिकमा बिक्री वृद्धिदर स्थिर रहँदा चौथो त्रैमासिकमा जीएसटी सुविधा र वर्ष अन्त्यको उपभोक्ता मागका कारण उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको हो।

ईभी खण्डतर्फ हेर्दा, विद्युतीय तीनपांग्रे सवारी (L3 र L5 संयुक्त) ८ लाख इकाइ बिक्रीसहित ३५ प्रतिशत हिस्सासहित अगाडि रहे। विद्युतीय चारपांग्रे सवारी साधनको बिक्री भने १ लाख ७५ हजार इकाइ पुगेको छ।

विद्युतीय चारपांग्रेमा विशेषगरी साना र हल्का व्यावसायिक सवारी खण्डका विद्युतीय सामानवाहक गाडीमा उल्लेखनीय गति देखिएको प्रतिवेदनले जनाएको छ। यसले लजिस्टिक्स क्षेत्रमा विद्युतीकरण प्रारम्भिक चरणमै भए पनि सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको संकेत गर्छ।

राज्यगत रूपमा हेर्दा उत्तर प्रदेश सन् २०२५ मा भारतको सबैभन्दा ठूलो ईभी बजार बनेको छ। त्यहाँ ४ लाखभन्दा बढी ईभी बिक्री भएका छन्, जुन कुल ईभी बिक्रीको १८ प्रतिशत हो। महाराष्ट्रमा २.६६ लाख (१२ प्रतिशत) र कर्नाटकमा २ लाख (९ प्रतिशत) ईभी बिक्री भएका छन्। यी तीन राज्य मिलेर राष्ट्रिय ईभी बिक्रीको ४० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका छन्।

यद्यपि कुल सवारी बिक्री कम भए पनि दिल्ली (१४ प्रतिशत), केरल (१२ प्रतिशत) र गोवा (११ प्रतिशत) जस्ता राज्यमा ईभी–आईसीई (पारम्परिक इन्धन सवारी) अनुपात उच्च देखिएको छ। त्यस्तै त्रिपुरा (१८ प्रतिशत) र असम (१४ प्रतिशत) ले पनि बलियो ईभी–आईसीई अनुपात दर्ज गरेका छन्।

आईईएसए प्रतिवेदनअनुसार विद्युतीय तीनपांग्रे सवारी खण्ड करिब ३२ प्रतिशत बजार पहुँचसहित पर्याप्त परिपक्वतामा पुगेको भन्दै सरकारले यस खण्डलाई परिपक्व बजारका रूपमा मूल्यांकन गरेको छ।

वर्षकै ठूलो नीतिगत उपलब्धिका रूपमा भारतको सबैभन्दा ठूलो विद्युतीय बस टेन्डर सम्पन्न भएको उल्लेख गरिएको छ। कन्भर्जेन्स इनर्जी सर्भिसेस लिमिटेड (सीईएसएल) ले १०,९०० विद्युतीय बस खरिदसम्बन्धी टेन्डर सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको हो। १०,९०० करोड रुपैयाँको पीएम ई–ड्राइभ योजनाअन्तर्गत यो पहल हरित सार्वजनिक यातायात विस्तार गर्ने उद्देश्यले अघि बढाइएको हो।

प्रतिवेदनले हल्का सवारी खण्डमा ईभी प्रवेश बलियो रहँदै आएको भए पनि भारी व्यावसायिक सवारी विद्युतीकरणतर्फ सरकारको ध्यान र चार्जिङ पूर्वाधार विकासले दीर्घकालीन विद्युतीकरण मार्ग चित्रलाई थप सुदृढ बनाइरहेको निष्कर्ष निकालेको छ। यसले सन् २०२५ पछि पनि भारतको ईभी पारिस्थितिकी तन्त्र दिगो रूपमा विस्तार हुने संकेत गर्छ।