दैलेखको आठबीस नगरपालिका–९ का नमराज कठायत भारतको हिमाञ्चल प्रदेशको कुल्लु मनालीको प्रिती बजारमा फसेका छन् ।

दैनिक ज्यालामजदुरी गरेर कमाइ गर्न उनी गत फागुनमा त्यहाँ गए तर केही हप्तामै कोरोना भाइरस संक्रमण रोकथामका लागि भारत सरकारले लकडाउन गर्‍यो ।

लकडाउनले उनको कमाइ रोकिएको छ । भारतीयले ज्यालादारीका मजदुरले आफ्नै देश जान दबाब दिइरहेका छन् । उनीसँग त्यहाँ १५ जनाभन्दा बढी नेपाली छन् ।

पछिल्लो पटक भारत गएर कठायतले ८ दिन मात्रै काम गर्न पाए । जसबापत उनले ६ हजार ३०० रुपैयाँ कमाए । त्यहीँ कमाइले अहिले खाइरहेका छन् तर छिट्टै पैसा सकिएर भोकभोकै हुनुपर्ने पीडादायक अवस्थालाई उनले अनुमान गरिरहेका छन् । उनीसँग कुनै उपाय पनि छैन ।

‘राम्रै आम्दानी भइरहेको थियो,’ लोकान्तरसँग कुराकानी गर्दै उनले भने, ‘भारत सरकारले लकडाउन गरेपछि न काम पाइएको छ, न त बाहिर निस्कन पाइएको छ ।’ उनी बसेको क्षेत्रमा ३०० भन्दा बढी नेपाली अलपत्र परेका कठायतले बताए ।

कालिकोटका धन शाहीले दुःखेसो पोखे, ‘हामीले काम गरेर नै खाने हो । ज्याला मजदुरी गर्न नपाएपछि के किन्नु, के खानु ?’ भारतीय नागरिकले नेपाल फर्कन दबाब दिइरहेको बताउँदै उनले गाडी नचलेका कारण नेपाल फर्कन समस्या भएको बताए ।

दैलेखका युवक थापासहित १० जनाको समूह विगत २ हप्तादेखि कोठामा नै बसिरहेको छ । ‘पहिले किनेको सामान खाएर सकिएको छ । अहिले पसल पनि कम खुल्छन् । कोठामा कमाएर राखेको पैसा सकिएको छ,’ लोकान्तरसँग गुनासो गर्दै उनले भने । कुल्लु मनालीमा कर्णालीका ४०० भन्दा बढी युवा रहेको उनले बताए ।

‘सुर्खेत, दैलेख, जाजरकोट, जुम्ला, कालिकोट, कैलाली लगायतका जिल्लाबाट रोजगारीका लागि आएका सयौं युवा अलपत्र परेको अवस्था छ । कोठामा खाद्यान्नको सुको पनि छैन । बाहिर निस्कन सक्ने अवस्था झनै छैन,’ उनले भने, ‘कोरोनाभन्दा खान नपाई मरिने पो हो कि भन्ने चिन्ता यहाँका नेपालीमा छ । यसको समाधान कसले गरिदेला खै ?’

भारतको नयाँदिल्लीस्थित नेपाली राजदूतावासमा समेत पटक–पटक फोन गरेको बताउँदै उनले भने, ‘मैले प्रत्येक दिन कम्तिमा १० पटक फोन गरिरहेको छु । राजदूतावासबाट न फोन फर्काइन्छ, न त फोन उठाउने र गुनासा सुन्ने काम हुन्छ । परदेशमा हामी नेपालीलाई किन आयौं जस्तो भइरहेको छ ।’

‘अब हामीलाई कर्णाली सरकारले हुन्छ वा नेपाल सरकारले हुन्छ, कि नेपाल फिर्ता गरिदेओस् कि हामीलाई खानाको व्यवस्था गरिदेओस्,’ थापाले भने ।

प्रदेश सरकारका आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री नरेश भण्डारीले हिमाञ्चल प्रदेशमा रहेका कर्णालीका नागरिकको समस्या समाधान गर्न कूटनीतिक पहल गर्ने बताए । ‘लकडाउन भारतभर रहेका कारण उद्धार गर्न समस्या हुन्छ कि ? जो जहाँ छन्, त्यहीँ व्यवस्थापन गर्ने कुरा भारतसँग नेपाल सरकारले गरिरहेको छ,’ मन्त्री भण्डारीले भने, ‘उहाँहरूलाई अत्यावश्यक खानपिनको व्यवस्थापन गर्ने गरी प्रदेश सरकारले संघीय सरकारमार्फत कूटनीतिक पहल गर्छ ।’