काठमाडौं, १६ वैशाख –शनिवार विहान राजधानीको प्रदर्शनीमार्ग पुग्ने जोकोही अचम्ममा परे । सधैं धुलोले ढपक्कै ढाकिने यो मार्गको सडक सफाचट् देखिन्थ्यो । मूल सडक र पेटीमात्रको के कुरा एकपत्र ढुलो टाँसिएका किनाराका रुखविरुवा नुहाएर हराभरा र स्वच्छ देखिन्थे ।

शनिवार विहानको प्रदर्शनीमार्गको सडक वास्तवमा टेक्नै संकोच लाग्ने खालको देखिन्थ्यो । टेक्दा फोहोर र धुलो लाग्ला कि भन्ने संकोच !

अघिल्लो बेलुकी त्यही बाटो हिँडेकालाई लाग्यो –एकै रातमा यो सडक कसरी यस्तो भयो !

वास्तवमा अघिल्लो रात काठमाडौं महानगरपालिकाले प्रदर्शनीमार्गको यो खण्डको सडक बढारेर, पानी हालेर सफा गरी चिटिक्क बनाएको थियो । दिनमा आवतजावत र सवारीको चाप अत्यधिक हुने हुँदा महानगरपालिकाले रातमा सडक सफा गरेको थियो । 

शुक्रवार राती ९ बजेतिर हामी प्रदर्शनी मार्गको सडक पुग्दा ८ वटा ट्याङ्कर र जेट मेसिनले जोडतोडले सडक सफा गर्दै थिए । झण्डै डेढ दर्जन मानिस पानी हालेर सडक सफा गर्न व्यस्त थिए ।

महानगरपालिकाले तेस्रो दिन अथार्त शुक्रवार प्रदर्शनीमार्गको सडक सफा गरेको थियो । यसअघि यही वैशाख ११ गते महानगरपालिकाले कमलादी चोकदेखि पुतलीसडकको न्यूप्लाजासम्म र १३ गते न्यूप्लाजादेखि माइतीघरमण्डला तथा भद्रकालीदेखि सिंहदरवारसम्मको सडक सफा गरेको थियो ।

शुक्रवार सडक सफाईमा आफैं हेलिएका काठमाडौं महानगरपालिका कार्यालयका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत ईश्वरराज पौडेलको मुहारमा खुसीको आभा देखिन्थ्यो । सडक सफा गर्न र कर्मचारीको हौसला बढाउन उनी आफैं सडकमा ओर्लिएका थिए ।

‘हेर्नूस् त सडक कति सफा भयो !’ उनी भन्दै थिए, ‘सडकमात्र सफा भए पनि काठमाडौंबासीलाई ठूलो राहत मिल्ने थियो ।’

वास्तवमा सडक सफा गर्ने जिम्मेवारी महानगरपालिकाकै हो । र, त्यसको कार्यकारी अधिकृतको हैसियतले यसको जिम्मेवारी पौडेलकै हो । तर, काठमाडौंबासीलाई यस्तो छाप बसेको छ कि सडक सफा गर्ने काम महानगरपालिकाको होइन ।

आफ्नै कार्यक्षेत्र भए पनि उस्तै नगरी नहुने समयमाबाहेक महानगरपालिकाले सडक सफा गरेको छैन । जस्तो पछिल्लो समय सार्क शिखर सम्मेलनमा केही सडकमा महानगरपालिकाले पानी हालेर सफा गरेको थियो । तर, त्यो आम काठमाडौंबासीका निम्ति भने थिएन ।

यस्तो स्थितिमा महानगरपालिकाले केही गर्दैन भन्ने छाप काठमाडौंबासीलाई पर्नु स्वभाविक हो ।

तर, करीव २ महिनाअघिमात्र महानगरपालिकाको नेतृत्व सम्हाल्न आईपुगेका पौडेल अहिले महानगरपालिकाको यो पुरानो नकारात्मक छवि सच्याउने धाउन्नमा छन् ।

‘सडक सफा गर्ने, फोहोर व्यवस्थापन गर्ने लगायतका आमजनताका आधारभूत सरोकारका विषयमा काम गर्न महानगरपालिकालाईसँग केही समस्या छैन,’ कार्यकारी अधिकृत पौडेल भन्छन्, ‘यो त यसअघि नगरिएकोमात्र रहेछ ।’

आफू कार्यकारी अधिकृत भएको एक महिनामै पौडेलले सार्वजनिक कार्यक्रम आयोजना गरेरै ३० बुँदे कार्ययोजना प्रस्तुत गरेका थिए । महानगरपालिकाबासीलाई राहत मिल्ने गरी धुलो नियन्त्रण गर्ने, फोहोर व्यवस्थापन गर्ने, फूटपाथ व्यवस्थापन गर्ने, वृक्षरोपण गर्ने, सार्वजनिक शौचालय बनाउने, सार्वजनिक सवारी व्यवस्थापन गर्नेजस्ता कार्ययोजना उनले सार्वजनिक गरेका थिए ।

उनको योजनामा समेटिएको ध्वनी प्रदूषण नियन्त्रण पछिल्लो समय प्रभावकारी बनेको छ । उनी भन्दै थिए, ‘हेर्नुस् त हामीले सोचेको ध्वनी प्रदूषण नियन्त्रण अहिले कति प्रभावकारी भएको छ !’ ध्वनी नियन्त्रणको सफल कार्यान्वयनले उनलाई अरु काम गर्न पनि हौस्याएको रहेछ । ‘अब हामी आम महानगरपालिकाबासीको हितका लागि अन्य कामहरू पनि गर्दै जानेछौं,’ उनले भने ।

महानगरपालिकाबासीको हितका लागि ‘फिल्ड’ मै पुगेर काममा हेलिने गरेका छन् उनी । शुक्रवार पनि कार्यालयको काम सकेर सडक सफा गर्न उनी स्वयं प्रदर्शनीमार्ग आएका थिए । राती ११ बजेसम्म अरु कर्मचारीझैं उनी सडक सफाइको काममा लागेका थिए ।  

महानगरपालिका कार्यालयका कार्यकारी अधिकृत पौडेल अब धुलो नियन्त्रण र सडक सफाई अभियानलाई व्यापक बनाउने योजनामा छन् । यसका लागि उपकरण खरिद, जनशक्ति व्यवस्थापन र आर्थिक स्रोत जुटाउनेबारे पनि आफूले योजना बनाइरहेको उनले बताए ।

काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड (केयुकेएल), सडक विभाग र निजी संघसंस्था तथा उपभोक्तासमेतको सहयोग र समन्वयमा धुलो नियन्त्रण, सडक सफाई, फोहोर व्यवस्थापन लगायतलाई व्यापक र प्रभावकारी बनाउने उनको योजना छ । त्यसका लागि निजी बैंक तथा संघसंस्थासँग समन्वय गरेर सामाजिक उत्तरदायित्व शिर्षकमा तीनले विनियोजन गर्ने बजेट र स्रोतसाधनलाई महानगरपालिका अन्तर्गत ल्याएर परिचालन गर्ने उनको योजना छ । त्यस्तै, केयुकेएलसँग ट्याङ्कर र जेटमेसिनको सहयोगका लागि पनि पहल भइरहेको उनले बताए । आवश्यक परे उपभोक्ताबाटै पनि सहयोग लिन सकिने उनी बताउँछन् ।

अहिले महानगरपालिकासँग धुलो नियन्त्रणका लागि सडक पखाल्ने ५ वटा जेट मेसिन र ६ वटा ट्याङ्कर छ । ४ वटा जेट मेसिन थप्ने योजना रहेको उनले बताए । ‘हामीसँग ८ वटाजति जेट मेसिन र ६ वटाजति ट्याङ्कर भए १० दिनभित्र महानगरपालिकाका सबै सडक सफा गर्न सकिन्छ,’ उनले भने ।

सडक पखाल्न पानीको पनि समस्या नभएको महानगरपालिका बताउँछ । महानगरपालिकाले आफ्नै स्रोतबाट बोरिङको पानी ल्याएर सडक सफा गर्छ । मेलम्ची आयोजनाका कारण भत्किएका सडकमा भने पखाल्न नमिल्ने उनले बताए ।

त्यस्तै, धुलो नियन्त्रणका लागि बु्रमर मेसिन खरिदको प्रक्रिया पनि अघि बढिसकेको महानगरपालिका बताउँछ । ५ वटा उच्च प्रविधि र क्षमतायुक्त ब्रुमर खरिदका लागि ९ करोड रुपैयाँ अर्थ मन्त्रालयले विनियोजन दिइसकेको उनले बताए । हाल महानगरपालिकासँग एउटा सानो ब्रुमर मेसिन भए पनि प्रयोगमा छैन ।

सडक सफाई अभियानलाई अब दिगो र निरन्तरता दिईने कार्यकारी अधिकृत पौडेलले प्रतिवद्वता जनाए ।