आमउपभोक्ताले उपभोग गर्ने दुग्ध पदार्थमा खेलबाड गरेका डेरी व्यवसायीले सरकारलाई बयान दिन अटेरी गरेका छन् । केही डेरी उद्योगले उत्पादन गरेको दही र दूधको नमुना परीक्षण गर्दा न्यून गुणस्तर भेटिएपछि खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले बयान (स्पष्टीकरण) का लागि डेरी व्यवसायीलाई पत्र काटेको थियो ।

व्यवसायीलाई असार र साउनमा पत्र काटिएको विभागका विभागका निरीक्षक अधिकृत ईश्वर सुवेदीले जानकारी दिए । ‘दूध र दही परीक्षणका क्रममा कैफियत भेटिएपछि स्पष्टीकरणका लागि पत्राचार गरिएको थियो । तर दुई महिना बित्दा पनि उपस्थित भएका छैनन्,’ उनले भने, ‘अब अन्तिम पटक पत्र काट्छौं, व्यवसायी विभागमा उपस्थित नभए प्रहरी प्रशासन गुहार्छौं ।’ करिब ८ महिनाअघि विभागले दुग्ध विकास संस्था (डीडीसी), सीताराम गोकुल मिल्क, नेपाल डेरी, राजधानी डेरी, पुष्प डेरी, भद्रकाली डेरी, हाम्रो डेरी उद्योग (एचडी डेरी) को दूध र दहीको नमुना संकलन गरी परीक्षण गरेको थियो ।

परीक्षणका क्रममा दही र दूध न्यून गुणस्तरको भेटिएको थियो । कोलिफर्म र न्यून गुणस्तरको भेटिएपछि उद्योगीसँग बयान लिन र मुद्दा चलाउन ०७७ असार १५ मा सुवेदीलाई निरीक्षक अधिकृत तोकिएको थियो । उनले पत्र पठाउँदा व्यवसायी उपस्थित हुन अटेरी गरेका हुन् । विभागका अनुसार परीक्षणका क्रममा डीडीसीको बालाजु प्लान्टबाट दहीको नमुनामा कोलिफर्म भेटिएको, दूधमा फ्याट र ठोस पदार्थको मात्रा कम देखिएको थियो । बालाजु प्लान्टसँगै डीडीसीकै लैनचौरबाट पनि दहीको नमुना परीक्षण गर्दा पनि कैफियत देखिएको थियो । कोलिफर्म शून्य हुनुपर्नेमा प्रतिग्राम दहीमा १३ हजार सीएफयूसम्म कोलिफर्म भेटिएको थियो । सरकारी संस्थानले उत्पादन गर्ने दुग्ध पदार्थमा कैफियत भेटिएपछि खाद्यले ती कागजात अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा समेत पठाएको छ । डीडीसीबाहेक नेपाल डेरी एसोसिएसन र नेपाल डेरी संघकै पदाधिकारीले सञ्चालन गरेका डेरीका उत्पादन परीक्षण गर्दासमेत दही र दूधमा कैफियत भेटिएको थियो । ‘दही र दूधमा कैफियत भेटिनु भनेको डेरी उद्योगको चरम लापरबाही हो । यसले सरसफाइमा ध्यान नदिएको भन्ने बुझिन्छ,’ सुवेदीले भने ।

विभागले सीताराम गोकुल मिल्कको दूधको नमुना परीक्षण गर्दा ठोस पदार्थ ८ हुनुपर्नेमा ७.८ मात्रै थियो । नेपाल डेरीको दहीको नमुना परीक्षण गर्दा कोलिफर्म देखिएको थियो । राजधानी डेरीको दहीको नमुना परीक्षण गर्दा प्रतिग्राम ३८ सय कोलिफर्म देखिएको थियो । यस्तै पुष्प डेरी, भद्रकाली डेरी र एचडी डेरीको दही परीक्षण गर्दा पनि कैफियत देखिएको थियो । 

यी डेरीलाई बयानका लागि पत्र पठाए पनि अटेरी गरिरहेका छन् । व्यवसायीले बयान नदिँदा फाइल अगाडि बढाउन सकिएको छैन । साथै मुद्दासमेत चलाउन नसकेको विभाग स्रोतले बतायो । बयानका लागि अटेरी गरेपछि ती उद्योगको नवीकरण रोक्का गरिएको खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले जनाएको छ । खाद्य ऐनमा हद म्याद नहुँदा समस्या भएको विभागका प्रवक्ता मोहनकृष्ण महर्जनले बताए । ‘परीक्षणमा कैफियत आएपछि सम्बन्धित निकायसँग बयान लिएर कानुनी प्रक्रियामा जानुपर्छ । तर ऐनअनुसार हद म्याद छैन,’ उनले भने, ‘बयान नलिई कारबाही गर्न पनि अप्ठ्यारो छ ।’ यद्यपि, कैफियत आएपछि ढिलोचाँडो कारबाही हुने उनले दाबी गरे । विभागले खाद्य ऐनअनुसार जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर गर्छ । सम्बन्धित शाखासँग बुझेर प्रक्रिया अघि बढाइने विभागका महानिर्देशक उपेन्द्र रायले जानकारी दिए । ‘आइतबारदेखि काम देखिने गरी बजारमा अनुगमन टोली पनि खटाउँछौं,’ उनले भने । कान्तिपुर दैनिकमा राजु चौधरीले खबर लेखेका छन् ।