×
Bajaj Top
Khukuri
FONEPAY

परम्परा

बिहेको पहिलो दशैंमा ससुराली गाउँभरि कुराउनी बाँड्ने मौलिक संस्कृति !

बुटवल | असोज २९, २०७८

NTC
TVS INSIDE

जुन घरमा यसै वर्ष छोराको बिहे भएको छ । त्यो घरमा दशैंमा कुराउनी घोटिन्छ (बनाइन्छ) ।

Sanima Bank
morang Auto yamaha

घरघरमा पुगेर ठूला–ठूला गाग्रीमा दूध उठाएर दूधबाट बन्ने परिकार कुराउनी ठूलो भाँडामा पकाइन्छ । कुराउनी गाउँमै उत्पादन हुने सबैभन्दा मिठो परिकारको रूपमा लिइन्छ ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
shivam island

अझै धेरै ठाउँमा त गाउँलेहरूले आफैं दूध ल्याइदिएर घरमै आइपुग्छन् । दूध किन्नु पर्दैन । सबैले स्वतस्फूर्त (बिहान वा बेलुकाको सबै दूध) दिने चलन छ । घरको आँगनमा ठूला–ठूला ताउला र डेक्चीमा कुराउनी घोट्न युवा, पाका पुस्ताहरू उत्साहका साथ जुट्छन् । यो संस्कृति गुल्मी, अर्घाखाँची, प्युठान, बागलुङ, स्याङ्जा र पाल्पासँग जोडिएको छ । 

८/९ पाथी बनाएर दशैंमा ससुराली जाँदा भरिया लगाएर कुराउनी र केरा लैजाने यस क्षेत्रको पुरानो चलन हो । ससुरालीको आर्थिक हैसियत राम्रो भएकाहरूले केरा, कुराउनीको साथमा खसी समेत लैजान्छन् तर पछिल्लो समय बसाइँसराइँ र शहरी संस्कारले गर्दा यो चलन संकटतर्फ धकेलिएको छ । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS
LAxmi BAnk

संस्कृतिका जानकार युवराज कंडेलले बिहे गरेर पहिलो पटक दशैंमा केरा कुराउनी लैजाने संस्कृति कालिगण्डकी सेरोफेरोमा रहेको बताउँछन् । ‘गाउँमा पहिले–पहिले पशुपालन धेरै राम्रो थियो । प्रशस्त दूध हुन्थ्यो । गाउँमा मिठो फल केरा पनि राम्रै उत्पादन हुन्थ्यो । पहिलो दशैंमा मिठो खानेकुरा के लैजाने भन्दा केरा कुराउनी नै पर्थ्यो । त्यही अनुसार यो संस्कार शुरू भएको मानिन्छ,’ कंडेलले लोकान्तरसँग भने । 

कंडेल थप्छन्, ‘अहिले गाउँमा पशुपालन पनि छैन । गाउँमा त्यहीँ हुँदा अहिले केरा कुराउनीको ठाउँमा बजारका मिठाइ र स्याउले ठाउँ ओगटे । यो संस्कार लोप हुनेतर्फ गएको छ ।’

ससुरालीले केरा कुराउनी लगेबापत पैसा दिने चलन छ । माइतीले त्यो कुराउनी र केरा आफन्त, छरछिमेक र गाउँलेलाई बाँडेर खान्छन् । गाउँले पनि केरा कुराउनी खाएबापत थोरै भए पनि पैसा दिन्छन् । 

संस्कृतिविद् डा. जंगमान गुरूङले नाता जोडेको घरमा मिठो परिकार कुराउनी सम्मान स्वरूप लैजाने संस्कृति रहेको बताए । ‘ब्राह्मण समुदायमा केरा कुराउनी लैजान्छन्,’ संस्कृतिविद् गुरूङले लोकान्तरसँग भने, ‘मगर, गुरुङ समुदायमा भने सुँगुर, पूर्वतिर कुखुराको भाले लैजाने चलन छ । नयाँ छोरीज्वाइँ खाली हात माइती/ससुराली जानु हुँदैन भनेर यो सभ्यता कालिगण्डकी सेरोफेरोमा पाइन्छ । त्यो बेलामा गाउँमा छुट्टै अनुभूति हुन्छ ।’ 

अहिले बसाइँसराइँले गाउँ खाली जस्तै हुन थालेका छन् । गाउँमा वृद्धवृद्धा मात्र देखिन्छन्, युवा विदेश जान्छन् । तिनका परिवारले बालबच्चालाई राम्रो शिक्षाको नाममा शहर झार्न थालेका छन् । शहर झरेपछि विदेशबाट कमाएको पैसाले सानो टुक्रा घडेरी किनेपछि मानिसहरू गाउँ फर्किन छाडेका छन् । जसले गर्दा गाउँमा खेतीपाती र पशुपालन अहिले छैन भन्दा पनि हुन्छ । खेतीयोग्य जमिन अहिले बन्जर परेको छ ।

बाग्लुङका स्थानीय लक्ष्मीधर ढुंगानाले बसाइँसराइँले गाउँमा संस्कृति नै संकटमा परेको बताए । ‘अहिले दशैंमा पनि गाउँमा आउन छाड्दा ग्रामीण संस्कृति लोप नै हुनेतर्फ पुगेको छ । कुराउनीमा पनि बजारको चिनी र बिस्कुट हाल्छन् रे ! गाउँको मौलिक चिज कहाँ पाउनु अहिले ?’

JYOTI
Kumari
TATA Below
NLIC
Mega Bottom
माघ १, २०७८

माघे संक्रान्तिको अवसरमा शनिवार भक्तपुरको विभिन्न ठाउँमा मेला लागेको छ । घ्यू चाकु, तिलको लड्डु, हरियो साग, तरुल खाएर मनाइने यस पर्वका दिन शनिवार भक्तपुरको तौमढीस्थित तिलमाधव नारायण र सूर्यमढीस्थित वाकुपति...

माघ १, २०७८

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नेपालका विभिन्न समुदायमा मनाइने माघे संक्रान्ति एवं माघी पर्वको सुखद अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनी तथा दाजुभाइमा सुख, शान्ति, सुस्वास्थ्य र समृद्धिका लाग...

माघ १, २०७८

हिन्दु संस्काअनुसार विवाहीत महिलाले सिन्दुरको प्रयोग गर्ने गर्छन् । तर, त्यस्ता सिन्दुर स्वास्थ्यका हिसावले भने हानिकारक पाइएका छन् । एक अध्ययन अनुसार सिन्दुरमा लिड अर्था सिसाको अधिक प्रयोग हुने गरेको छ । लिड मानव स्...

माघ ३, २०७८

नवदुर्गा देवगणको ङालाकेगु (माछा समाउने) जात्रा भक्तपुर नगरभित्र आइबारदेखि शुरू भएको छ । यहाँको प्रसिद्ध ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको सो जात्रा माघे सङ्क्रान्तिको राति नवदुर्गा द्योछेँबाट सूर्यमढी टोलमा...

माघ २, २०७८

काठमाडौं — हाम्रो शरीरमा अनेकौं रहस्यहरू लुकेर बसेका छन् । हामीलाई त्यस्ता रहस्याका बारेमा पत्तै छैन ।  काँचो लसुन खानुभयो भने खुट्टामा तागत आउँछ । रक्सीको ह्यांगओभर हटाउन मह अत्यन्तै प्रभावकार...

माघ १, २०७८

पुसको अन्तिम दिनदेखि थारु बस्तीमा माघ तथा माघी पर्वको उल्लास छाएको छ । कोरोना महामारीका कारण प्रशासनले जारी गरेको लकडाउनबीच पर्वको रौनक बढेको हो । थारु बस्तीहरू माघी सम्बन्धी गीतहरूले गुञ्जयमान छन् । मा...

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

यसरी नै चलाउने हो कांग्रेसका भ्रातृ संस्था ?

माघ ५, २०७८

विश्वविख्यात अर्थशास्त्री एवं कूटनीतिज्ञ चाणक्यले लक्ष्य प्राप्तिका केही प्रमुख सूत्र बताएका छन्। अरू सबैलाई तपसिलमा राख्न सकिन्छ, तर एउटा सूत्रलाई कहिल्यै पनि विस्मृत हुन दिनु हुँदैन । उनी भन्छन्, 'मानिसको सबैभ...

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

अविकास, गरीबी र कुशासनको दुष्चक्र

माघ ३, २०७८

‘एसियन ड्रामा’ का लेखक गुनाल मिर्डालले न्यून आम्दानी, न्यून उत्पादकत्व, कमजोर स्वास्थ्य अवस्था र सुविधाहीन आवासले मानिसलाई गरीबीको दुष्चक्रमा पुर्‍याउने यथार्थ व्याख्या गरेका थिए । यसलाई उल्टो रूप...

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

कार्बनडाइअक्साइडदेखि किम जोङ उनसम्म

माघ ३, २०७८

उत्तर कोरियाली ‘सर्वोच्च नेता’ किम जोङ उनको तौल घटेपछि त्यहाँका जनताहरू चिन्ता प्रकट गर्दै सामूहिक रूपमा रोएका थिए ।  हुन त उत्तर कोरियामा हाँस्ने र ताली बजाउने काम पनि सामूहिक रूपमै हुन...