२१ असार २०८३, आइतबार
नेपाल संवत् नयाँ बर्षका अवसरमा शनिबार काठमाडौँ महानगरपालिकाको सम्पदा तथा पर्यटन विभागले वसन्तपुरमा सांस्कृतिक अर्केष्ट्रा प्रस्तुत गरेको छ । महानगर स्वर्णिम योजनाको ‘सांस्कृतिक महानगर’ कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्दै अर्केष्ट्रा प्रस्तुत गरिएको पर्यटन महाशाखा प्रमुख श्रीजु प्रधानको भनाइ छ ।
नासः सृष्टि कलासँगको सहकार्यमा आयोजना गरिएको अर्केष्ट्रालाई बाद्यसम्राट न्हुच्छेबहादुर डंगोल र वरिष्ठ वाद्य गुरु धर्म मुनिकारले निर्देशन गरेका थिए । मुनिकार काठमाडौँ महानगरपालिकाको सम्पदा तथा पर्यटन विभागमा कार्यरत छन् । उनका अनुसार अर्केष्ट्रामा ११० जना कलाकारले २१ प्रकारका बाजामा १४ वटा प्रस्तुति दिएका थिए । प्रस्तुतिका लागि सकिएको बडा दशैँ, दिपावली, नेपाल संवत्, यस पछिको मंसिर महिना, अहिलेको ऋतुसँग सम्बन्धित परम्परागत बाद्य प्रस्तुति समेटिएको थियो ।
कार्यक्रम थालनी गर्नुअघि कलाकारहरुले हनुमानढोकाको लोँह चोकमा वादन अभ्यास गरेका थिए ।
प्रस्तुतिमा द्यः ल्यायेगु (संगीतका गुरुको प्रार्थाना) बाट अर्केष्ट्रा सुरु गरिएको थियो । यसमा तग्वः धिमे मुल बाजा हो ।
यससँग भुस्याः र घौ बाजा बजाइएको थियो । धुन्याप्वः मा तग्वः धिमे, धुन्या चाःहिकेगु मुख्य बाजा तथा भुस्याः र घौ सहायक बाजाका रुपमा बजाइएको थियो । धुन्या ज्यापू समुदायका युवाहरुलाई १२ बर्षमा १ पटक प्रशिक्षण दिइन्छ । छोरीलाई गुफा राखेर सूर्य दर्शन गराए जस्तै छोराहरुलाई बलाछ्व्ये गराएर प्रशिक्षण दिने गरिएको सांस्कृतिक महानगर स्वर्णिम योजनाका सम्पर्क व्यक्ति धर्म मुनिकारले जानकारी दिए ।
निस्तेनाथ ग्वारा बसन्त ऋतुवाहेक अन्य ऋतुमा बादन तथा गायन गरिन्छ । दाफा संगीतभित्र ग्वारा र चाली गरी २ प्रकारका गायत र बादन हुन्छ । यसको मुख्य बाजा खिं हो । यसका साथमा ताः, बबु र पोंगा बजाइन्छ । नेवार समुदायमा सगुन दिँदा, कसैलाई स्वागत गर्दा, फुलमाला गर्दा जस्ता शुभ कार्य गर्दा मंगल धुन बजाउने चलन छ । धिमे मुख्य बाजा र भुस्याः सहायक बाजा रहेको यो गायन तथा वादन बर्षौँदेखि जनबाद्य (सेतो मच्छिन्द्रनाथ) को भजन घरमा बादन र गायन गरिँदै आएको मुनिकारले जानकारी दिए ।
यसकारण यो धुनलाई सेतो मच्छिन्द्रनाथको धुन मान्न सकिने उनको तर्क छ । यी बादन तथा गायन प्रस्तुति अर्केष्ट्रामा राखिएको थियो ।
सबै प्रदेश, जातजाति र भाषाभाषीको प्रतिनिधित्व गर्दै सयथरी बाजा एउटै बोलको गीतमा बादन प्रस्तुत गरिएको थियो । यसै गरी सवालजवाफ शीर्षकमा सबै वाजाहरुको प्रस्तुति राखिएको थियो ।
