×

NMB BANK
Dabur

आलेख

कर्मचारीवृत्तमा कुहिएका आलुहरूको रजगज !

काठमाडाैं | माघ २६, २०८०

NTC
Premier Steels

    निजामती सेवालाई स्थायी सरकार भनिन्छ, जुन राज्य सञ्चालनको एक अभिन्न तथा आधारभूत अंग हो। जनतालाई सेवा प्रवाह गर्ने दायित्व बहन गर्ने राष्ट्रसेवकहरूको संरचनालाई नै निजामती सेवा भनिन्छ । निजामती सेवा प्रवेश गर्ने छनोटको आधार लोकसेवा आयोगको परीक्षा हो । काबिल, योग्य तथा क्षमतावान उम्मेदवार नै निजामती सेवा गर्नका लागि छानिन्छन्। सामान्यतया मुलुकको सार्वजनिक प्रशासन सञ्चालन गर्ने स्थायी संयन्त्रका रूपमा स्थापित राष्ट्रसेवकहरूको समष्टिगत संरचनालाई निजामती सेवा भनिन्छ ।  निजामती सेवा ऐन र निजामती सेवा नियमावलीले निजामती कर्मचारीलाई सही मार्गमा डोहोर्‍याउन खोजे पनि कर्मचारीहरूले ऐन, नियम तोडेर परिधि नाघ्ने गरेको पाइन्छ।

    Sagarmatha Cement
    Muktinath Bank

    पदस्थापन भएको वा सरुवा भएको कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीको सरुवा न्यूनतम् दुईवर्ष पुगेपछि गरिने प्रावधान हुँदाहुँदै एकजना कर्मचारीको वर्षमा चारपटकसम्म सरुवा भएको देखिन्छ । बच्चा च्यापेर र वैशाखी टेकेर सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा आफूले चाहेको वा घरपायक सरुवा माग गर्न आउनेको दृश्य पनि नदेखिएको होइन। तर, उनीहरूको गुनासो सुन्ने समय सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका अधिकृतहरूलाई हुँदैन। पदस्थापन र सरुवाका काम सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा सम्बन्धित महाशाखा र शाखाले गर्नुपर्नेमा मन्त्रीको सचिवालयको गोप्य कोठामा सूची बनाई सेटिङको आधारमा हुने गरेको सञ्चार माध्यमहरूले बेलाबेलामा उल्लेख नगरेका होइनन्। यसमा पार्टीसँग सम्बन्धित कर्मचारी संगठनका पदाधिकारीहरूले ठेकेदारी गर्ने गरेको पाइन्छ।


    Advertisment
    RMC TANSEN
    IME BANK INNEWS
    shivam ISLAND

    सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा छ जना साथीहरू हुँदाहुँदै र मेडिकलको सिफारिश पेश गर्दागर्दै पनि सरुवा नहुँदा यो लेखक पनि मन्त्रालयप्रति रुस्ट हुनुपरेको थियो। आर्थिक चलखेल गर्न नसक्ने कर्मचारीहरूको आफू अनुकूल स्थानको कार्यालयमा सरुवा हुन नसक्ने यो एउटा उदाहरण हो। जनता सबै कर्मचारी भ्रष्ट छन् भन्ने मनस्थितिमा छन् । तर सबै होइन केही सीमित खेलाडी कर्मचारीहरूलाई मात्र भ्रष्ट भन्न सकिन्छ। कोही कर्मचारी घुमिफिरी आकर्षक कार्यालयमा सरुवा हुने र घुसमा रमाउने छन् भने कोही इमानदारिपूर्वक कार्य गर्दा पनि कुनै पनि पुरस्कार नपाउने छन् ।


    Advertisment
    SBL

    बोरामा राखिएका आलुहरूमध्ये केही कुहिएका आलुले सबै आलु दुर्गन्धित बनाइदिन्छ भनेझैं कर्मचारीवृत्तमा पनि यस किसिमको रोग छ । केही कर्मचारी भ्रष्ट छन् भन्दैमा सबैलाई यो आक्षेप लगाउनु उपयुक्त हुँदैन। हुन त लोकसेवा परीक्षा पास गर्न नसक्नेले लोकसेवा पास गरेकालाई यसो भन्नु कुनै नौलो होइन। तर, भ्रष्ट कर्मचारीका कारण सबै कर्मचारीलाई भ्रष्ट भन्ने गरिएको छ। कर्मचारीवृत्तमा कुहिएका आलुहरूको रजगजलाई नियन्त्रण गर्न सकियो भने मात्र सेवाप्रवाह प्रभावकारी हुने निश्चित छ।

    Vianet communication
    Laxmi Bank

    कतिपय कर्मचारीहरूले राजधानी काठमाडौंमा बसेर राम्रा स्कूल कलेजमा छोराछोरी पढाउने उद्देश्य राखेर सरुवा माग गर्ने गरेको पनि पाइन्छ। जसका लागि सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा सधैं भीड देखिन्छ। त्यस्तै साँझ बिहान पार्टटाइम काम गर्न अवसर पाउने कर्मचारीहरूले पनि राजधानी नै रोज्ने गरेको पाइन्छ।

    लामो समयसम्म अतिरिक्त समूह वा बरण्डामा हाकिमहरूलाई राख्दा उता विभागीय निकायहरू तथा जिल्लागत कार्यालयहरूमा प्रमुखहरूको कुर्सी खाली हुँदा का. मु. वा निमित्तको भरमा सेवा प्रवाह भैरहेको छ। का. मु. वा निमित्तको भरमा हुने सेवाप्रवाह कमजोर हुन्छ भन्ने थाहा हुँदाहुँदै लामो समयसम्म बरण्डामै हाकिमहरू थन्क्याइनाले जनमानसमा सरकारप्रति नकारात्मक धारणा उत्पन्न हुन्छ।

    यसरी अतिरिक्त समूहमा रहेर सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा हाजिर गरी घाम ताप्ने वा घरतिर लाग्ने कर्मचारीले बुझ्दै आएको तलब भत्ताको कुनै अर्थ छैन। यस सन्दर्भलाई खासमा भन्नुपर्दा लगानी अनुसारको प्रतिफल हासिल नहुँदा सरकारलाई नोक्सान भएको छ ।

    सामान्य प्रशासन मन्त्रालय यस सम्बन्धमा गम्भीर रूपमा लाग्नुपर्दछ । सेवाग्राहीहरूले उचित सेवा प्राप्त गर्नुपर्दछ । सरकारले लक्ष्यअनुरूपको उपलब्धि हासिल गर्नुपर्दछ। यसरी कर्मचारीहरूलाई बरण्डामा अलमल्याइरहनाले नेपालको प्रशासनयन्त्र कति कमजोर र फितलो छ भन्ने कुराको महसुस हुन्छ। सधैंको यस्तो गञ्जागोललाई सरकारले गम्भीरतापूर्वक नलिने हो भने नेपाल कहिल्यै पनि उँभो लाग्न नसक्ने कुरामा कुनै सन्देह छैन।

    बोरामा राखिएका आलुहरूमध्ये केही कुहिएका आलुले सबै आलु दुर्गन्धित बनाइदिन्छ भनेझैं कर्मचारीवृत्तमा पनि यस किसिमको रोग छ । केही कर्मचारी भ्रष्ट छन् भन्दैमा सबैलाई यो आक्षेप लगाउनु उपयुक्त हुँदैन।

    जगेडा वा बरण्डामा रहेका हाकिमलगायतका कर्मचारीहरूको पदस्थापन वा सरुवाका लागि मन्त्रीको सचिवालयमा रहेको गोप्य कोठामा नै योजना बन्ने कुरा बेलाबखत सञ्चार माध्यमहरूबाट बाहिर नआएको पनि होइन। यसमा मन्त्रीसँग सम्बद्ध पार्टीको भ्रातृ संगठनको रूपमा रहने कर्मचारी संगठनको पनि संलग्नता हुने गरेको सुनिन्छ।

    स्वच्छ रूपमा नभई पहुँच र आर्थिक चलखेलबाट कर्मचारीहरूको पदस्थापन तथा सरुवा हुने गरेको पाइन्छ, जसमा इमान्दार र सोझा कर्मचारीहरूले हैरानी व्यहोर्नुपरेको हुन्छ। कमाउ अड्डाको स्तर हेरेर सोही अनुसार लेनदेन भइरहने सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको छवि पहिलेदेखि नै नकारात्मक छ। यसरी पदस्थापन र सरुवा हुने हो भने कहिल्यै पनि देशमा सुशासन कायम हुनसक्दैन । योग्यतावान, क्षमतावान र अनुभवीहरूलाई सोही अनुसारका निकायमा समयमै वा तत्कालै पदस्थापन तथा सरुवा गर्नु सरकारको कर्तव्य हो। तर त्यसो हुने गरेको पाइँदैन।

    सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा मात्र होइन अन्य मन्त्रालयमा पनि हाकिमलगायतका कर्मचारीहरू अतिरिक्त समूहमा राख्ने परिपाटीले गर्दा राज्यबाट प्रवाह हुने सेवामा खासै प्रगति हुने गरेको देखिँदैन। विभिन्न मन्त्रालय मातहत विभागहरू हुन्छन्, विभागहरूमा पदस्थापन गर्नुपूर्व हाकिमहरूलाई लामो समयसम्म जगेडामा राख्नाले जनतामा सरकारको राम्रो सन्देश जाँदैन।

    बल्लबल्ल पदस्थापन गर्ने तर लामो समयसम्म रमाना नदिने चलन पनि नयाँ होइन। उदाहरणको रूपमा उद्योग मन्त्रालयअन्तर्गतको कुरा गर्दा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय वा अन्तर्गत पदस्थापन गरेका अधिकृत लगायतका कर्मचारीहरूलाई फेरि मातहतका विभागहरूमा सरुवा वा पदस्थापन गर्दा त्यहाँ पनि अल्मल्याइन्छ।

    सुशासनका विषयमा जतिसुकै भाषण छाँटे पनि व्यवहारमा लागू नगर्ने नेतृत्वलाई अलिकति पनि लज्जा महसुस हुँदैन। त्यसैले नेपाललाई सतीले सरापेको देश भन्ने गरिएको छ। यहाँ जे पनि चल्छ। सरकारमा रहनेहरूका विषयमा जनता वा मतदाताहरूलाई विरोध गर्ने वा खबरदारी गर्ने फुर्सद नै हुँदैन, किनकि उनीहरू आ-आफ्नो व्यवहारमा व्यस्त हुने गरेका छन् ।

    निर्वाचन हुनेबखत नेताहरूले आकर्षक घोषणापत्र लिएर जनतासामु जाँदा मतदाताले विगतमा पार्टीले सरकारमा रहेर के काम गर्‍यो त भनेर प्रश्न गर्न पनि हिच्किचाउँछन्। कतिपय सर्वसाधारण मतदाताहरूलाई सरकार के हो ? सिंहदरबार के हो ? सुशासन के हो ? अत्तोपत्तो हुँदैन।

    नेपालमा सेवाग्राहीहरूको भीडभाड हुने निकायहरूमा यथेष्ट मात्रामा दरबन्दीको व्यवस्था नहुँदा सेवाग्राहीहरूले सास्ती व्यहोर्नुपरिरहेको छ। यतातिर सरकारको ध्यान कहिल्यै पनि जाने गरेको छैन। हाजिर गरेर गफ गर्दै घाम तापेर दिन बिताउने र तलब भत्ता बुझ्ने कर्मचारीहरू रहने कार्यालयहरू यहाँ धेरै छन् । यस्ता कार्यालयको दरबन्दी कटौती गरेर सेवाग्राहीको भीड हुने निकायमा मिलान गरिदिन सके नेपालको प्रशासन क्षेत्रमा उल्लेखनीय सुधार हुनेमा कुनै शंका छैन।

    एउटा पार्टीको सरकारले जे गर्‍यो अर्को पार्टीको सरकारले त्यसैलाई निरन्तरता दिने होइन कि हाम्रो पार्टी सरकारमा गएर प्रशासन क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ भनेर देखाउन सक्नुपर्दछ। पुरातनवादी प्रशासन संस्कारलाई चिर्दै सुधार गर्दै जानु जुनसुकै पार्टीको सरकारको कर्तव्य हुन आउँछ ।

    hAMROPATRO BELOW NEWS
    NLIC
    TATA Below
    कात्तिक २४, २०८०

    राजधानी काठमाडौंबाट कयौं सय माइल टाढा रहेका जाजरकोट र रुकुम पश्चिम यतिबेला भूकम्पले इतिहासकै सर्वाधिक पीडामा छन् । गोधूलि साँझसँगै ओठ काँप्ने जाडो शुरू हुन थाल्छ । आमाको मजेत्रोमा लपेटिएका बच्चाहरू चि...

    पुस ५, २०८०

    हाम्रा पुर्खाहरूले २०० (सन् १८१४) वर्षअघि कस्तो समाजमा जीवनयापन गरे ? यसको लेखाजोखा हेर्दा कहालिलाग्दा तथ्यबाहेक केही भेटिन्न । मूलतः पूर्वदेखि पश्चिमसम्म मध्यपहाडी क्षेत्रका युवाहरू लावालस्कर लागेर युद्धमा होमिए ।...

    पुस ११, २०८०

    नेपालको सार्वजनिक प्रशासन, विशेषतः निजामती सेवामा व्यावसायिक सदाचारिता विकास भएन भन्ने प्रश्न समय समयमा उठ्दै आएको छ । कर्मचारीमा स्वाभाविक रूपमा हुनुपर्ने कार्यसम्पादनलाई व्यवस्थित बनाउने सीप, संस्कार र अनुभवजन्य...

    पुस ४, २०८०

    डिसेम्बर पहिलो साता एनसेलको माउ कम्पनी आजियाटाले आफ्नो रेनोल्ड होल्डिङ्स यूकेको शतप्रतिशत स्वामित्व गैरआवासीय नेपाली सतिशलाल आचार्यको कम्पनी स्पेक्ट्रलाइट यूकेलाई बेच्न गरेको सम्झौताबारे समाचार बाहिरिएको झन्डै ३ हप्...

    मंसिर ३, २०८०

    मखमली फुल्दा, मार्सी धान झुल्दा बहिनी आउने छिन्,​ दैलाको तस्वीर छातीमा टाँसी आँसु बगाउने छिन् .....।  हाम्रो समयका चर्चित गायक नारायण रायमाझीको ‘नमुछे आमा दहीमा टीका’ बोलको गीत नि...

    असोज ३०, २०८०

    आज ‘सबैका लागि मर्यादित जीवन’ को आदर्श वाक्यसाथ अन्तर्राष्ट्रिय गरिबी निवारण दिवस मनाइँदै छ । भोक, रोग, अभाव र आवश्यकता पूरा भएपछि मात्र मानवीय मर्यादा पाउन सकिन्छ । नेपालमा गरिबी र असमानताका विभि...

    कहाँ चुक्यौँ हामी ?

    कहाँ चुक्यौँ हामी ?

    फागुन १९, २०८०

    हामी सबैको आकाश एउटै छ । धर्ती एउटै छ । हावा, पानी, माटो एउटै छ । अग्नि, वायु, सूर्य एउटै छ । जन्म प्रक्रिया एउटै छ, मरण प्रक्रिया एउटै छ । जीवन प्रक्रिया एउटै छ, जीवन प्रणाली एउटै छ । मांसपेशी प्रणाली एउटै छ ...

    ‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

    ‘कुशासन’- पवित्रतालाई समेत छायाँमा पारेको एक बदनाम शब्दावली

    फागुन १७, २०८०

    हामीले सुन्दै आएको शब्द ‘कुशासन’को दुई फरक अर्थ हुन्छ । धेरैले राज्य शासनसँग जोडिएको घिनलाग्दो शब्द 'कुशासन' सुन्नुभएकै छ। पूजापाठ वा पवित्र कार्यमा बिछ्याइने कुशबाट बनेको चकटी वा आसनलाई प...

    गल्ती दर्शनको सन्देश

    गल्ती दर्शनको सन्देश

    फागुन १२, २०८०

    हामी प्रायः गल्ती गर्नु हुँदैन भन्छौँ, गल्ती हुन्छ कि भनेर डराउँछौँ । आफ्ना नानीहरूलाई पनि यस्तै शिक्षा दिन्छौँ । गल्ती गर्नु राम्रो होइन भन्छौँ, गल्ती गरे दण्ड पाइन्छ भन्ने गर्छौँ, तर गल्ती भन्ने कुरा नै त्यस्तै । नगरौँ...

    x