१७ असार २०८३, बुधबार
गत वर्षको यसै अवधिको तुलनामा कोशीमा २० प्रतिशत कम क्षेत्रफलमा मात्र धान रोपाइँ भएको छ । यो वर्ष पानी कम पर्दा धान रोपाइँ प्रभावित भएको हो ।
असार २८ गते (शनिबार)सम्म ४१ प्रतिशत मात्र धान रोपाइँ भएको कृषि विकास निर्देशनालय कोशीले जनाएको । गत वर्षको यसै अवधिमा ६१ प्रतिशत खेतमा रोपाइँ भइसकेको थियो । न्यून वर्षा हुँदा किसानले धान रोपाइँ गर्न नपाएको केन्द्रले जनाएको छ ।
कृषि विकास निर्देशनालयका अनुसार, प्रदेशभर यो वर्ष कूल ३ लाख २३ हजार ९७९ हेक्टर धान रोप्ने क्षेत्रमध्ये यस वर्ष १ लाख ३४ हजार ४५४ हेक्टरमा मात्र रोपाइँ भएको छ । यसरी १ लाख ८९ हजार ५२५ हेक्टर क्षेत्रफल अझै बाँझो रहेको छ । गत वर्षको यसै अवधिमा १ लाख ९८ हजार ८१८ हेक्टरमा रोपाइँ भइसकेको थियो ।
असार २२ गतेसम्म २९.५४ प्रतिशत रोपाइँ भएको कोशीमा एक साताको अवधिमा अवधिमा ११.५ प्रतिशत क्षेत्रमा रोपाइँ भएको हो । जबकि गत वर्ष असार अन्तिम साता २७ प्रतिशत रोपाइँ भएको थियो ।
कोशी प्रदेशको उच्च पहाडी जिल्ला ताप्लेजुङ, संखुवासभा र तेह्रथुममा असार अन्तिम सातासम्म ३९.७१ प्रतिशत मात्र रोपाइँ भएको छ । मध्यपहाडका ८ जिल्लामा ५१.२७ प्रतिशत रोपाइँ भएको छ ।
सबैभन्दा कम रोपाइँ कोशीको तराईमा पर्ने झापा, मोरङ र सुनसरीमा भएको छ । तीन जिल्लामा जम्मा ७३ हजार ३८१ हेक्टर क्षेत्रफलमा रोपाइँ भएको छ । तीन जिल्लामा १ लाख ९३ हजार २८५ हेक्टर जमिनमा धानखेती हुन्छ ।
जेठ दोस्रो र तेस्रो साता राम्रो वर्षा भएपछि किसानले राखेको धानको बिउ हुर्किसकेको छ । तर, समयमा रोपाइँ गर्न नपाउँदा धानको बिउ खेतमै सुक्ने चिन्ताले किसानलाई पिरोलेको छ । बिउ राखेको २२ दिनपछि रोपाइँ गर्नुपर्नेमा महिना कट्दा पनि किसानले रोपाइँ गर्न पाएका छैनन् ।
उच्च पहाडी जिल्ला सोलुखुम्बुमा सबैभन्दा कम २३ प्रतिशत, ओखलढुंगामा ३४ प्रतिशत र खोटाङमा २८ प्रतिशत मात्र रोपाइँ भएको छ । विगत वर्षमा असार अन्तिमसम्म पहाडी क्षेत्रमा झण्डै ७५ प्रतिशत रोपाइँ भइसक्थ्यो । यो वर्ष पहाडी क्षेत्रमा पनि पर्याप्त वर्षा नहुँदा रोपाइँ हुन सकेको छैन ।
तराईंका जिल्लामा पनि न्यून मात्र रोपाइँ भएको छ । सुनसरीमा ६१ प्रतिशत, मोरङमा ३७ प्रतिशत र झापामा ४३ प्रतिशत रोपाइँ भएको छ । सुनसरीमा गत वर्षको तुलनामा २१ हजार ३९८ हेक्टर कम रोपाइँ भएको हो ।
मोरङमा ३७ हजार ३८६ हेक्टर र उदयपुरमा ७ हजार २९९ हेक्टर क्षेत्रफल रोपाइँ हुन बाँकी छ । सुनसरीमा ५५ हजार २९७ हेक्टरमध्ये ३३ हजार ८९९ हेक्टरमा रोपाइँ भएको छ ।
सुनसरी मोरङ सिँचाइ आयोजनाले समेट्ने क्षेत्रको पनि सबै ठाउँमा रोपाइँ हुन सकेको छैन । उच्च जमिनमा सिँचाइ सुविधा भए पनि राम्ररी पानी चढ्दैन । त्यस्ता ठाउँमा किसानले आकासे पानीमै भर गर्ने गरेका छन् ।
तुलनात्मकरूपमा भोजपुरमा बढी रोपाइँ भएको छ । भोजपुरमा ५८ प्रतिशत रोपाइँ भएको विभागले जानकारी दिएको छ ।
रोपाइँमा ढिलाइ भएपछि धान उत्पादनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ । समयमा रोपाइँ गर्न नपाउँदा दानाको गुणस्तर घट्ने र उत्पादनमा १५ देखि २० प्रतिशतसम्म कमी आउने समस्या हुन्छ ।
कोशी प्रदेश कृषि विकास निर्देशनालयका निर्देशक प्रकाशकुमार डाँगीले कम वर्षा हुँदा यो वर्ष धान रोपाइँमा कमी आएको बताउँदै उत्पादन असर हुनसक्ने बताए । मनसुन सक्रिय भएमा अझै पनि तराई क्षेत्रमा रोपाइँ गर्न समय भने छ । झापा, मोरङ र सुनसरीमा साउनभर रोपाइँ गर्न सकिन्छ ।
