नेपालको आन्तरिक हवाई उडानको इतिहासमा ‘बुद्ध एयर’को महत्त्वपूर्ण योगदान छ । आन्तरिक क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याएको बुद्ध एयरले हिमाल, पहाड र तराईलाई हवाई सञ्जालमार्फत जोड्दै यातायात क्षेत्रमा ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ । झण्डै तीन दशकको योगदान पुर्‍याएको बुद्ध एयर नेपालको अग्रणी वायुसेवा कम्पनी हो ।

नेपालको सबैभन्दा पुरानो वायुसेवा प्रदायक कम्पनी मात्र नभएर बुद्ध एयर मुलुकको भौगोलिक विकटतालाई जोड्ने मानका रूपमा स्थापित भएको छ ।

नेपालको पर्यटन र अर्थतन्त्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको बुद्धले स्थापनादेखि हालसम्म २ करोड ७० लाखभन्दा बढी यात्रुलाई सेवा दिइसकेको छ । नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा पनि योगदान पुर्‍याएको बुद्धले १५ सयभन्दा बढी कर्मचारी र १३५ भन्दा बढी पाइलटहरूलाई प्रत्यक्ष रोजगारी दिएको छ ।

बुद्ध एयरको शुरूआत र इतिहास

बुद्ध एयर आजभन्दा करिब २७ वर्ष अगाडि सन् १९९७ बाट शुरू भएको थियो । स्वर्गीय सुरेन्द्रबहादुर बस्नेत र उनका जेठा छोरा वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतको परिकल्पनाबाट बुद्ध एयर शुरू भएको थियो ।

‘बीचक्राफ्ट १९००डी’ विमानबाट शुरू भएको बुद्ध यात्रुहरूलाई ‘एभरेष्ट एक्सपेरियन्स’ दिने प्रारम्भिक लक्ष्य थियो । माउन्टेन फ्लाइटबाट शुरू भएको हवाई यात्रा समयसँगै आम सर्वसाधारण नेपालीको लागि हवाई यात्रा सुलभ र पहुँचयोग्य बनाउनु बुद्धको लक्ष्य बन्यो ।

तीन दशकदेखि बुद्ध एयरले नेपालको आन्तरिक उड्डयन क्षेत्रको झण्डै ६० प्रतिशतभन्दा बढी बजार हिस्सा ओगट्दै आएको छ । आर्थिक मन्दी र प्राविधिक कठिनाइका कारण धेरै निजी वायुसेवा कम्पनीहरू धराशायी भइरहँदा बुद्ध एयरले भने आफ्नो क्षेत्र विस्तार गर्दै १८ वटा अत्याधुनिक एटीआर विमानहरू सञ्चालनमा ल्याएको छ ।

यसको सफलताको मुख्य कडी भनेकै सुरक्षा र विश्वसनीयताप्रतिको अटुट प्रतिबद्धता रहेको कम्पनीको भनाइ छ । हाल बुद्धले भारतको कोलकाता र वाराणसीमा अन्तर्राष्ट्रिय उडान समेत गर्दै आएको छ ।

बुद्ध एयरको सफलताको पछाडि यसको अत्याधुनिक प्राविधिक पूर्वाधारको ठूलो हात छ । सन् २०१२ देखि सञ्चालनमा आएको बुद्धले आफ्नै ‘क्लोज्ड–डोर ह्याङ्गर’ दक्षिण एसियाकै उत्कृष्ट मध्ये एक मानिन्छ । २५ लाख डलरभन्दा बढीको लगानीमा निर्मित यो सुविधामा विमानको पूर्ण मर्मतसम्मका कामहरू हुन्छन् । यो प्राविधिक दक्षताकै कारण भुटानको ‘ड्रुक एयर’ र बंगलादेशको ‘नोभो एयर’ले समेत आफ्नो विमान मर्मतका लागि बुद्ध एयरमाथि भरोसा गर्ने गरेका छन् ।

भौगोलिक बनावट र मौसमको अस्थिरता नेपालको उड्डयन क्षेत्रका मुख्य चुनौती छन् ।  उच्च इन्धन कर र विमानस्थल शुल्कका बाबजुद बुद्ध एयरले ‘नेक्स्ट जेन वेदर प्रोग्राम’ र ‘फ्लाइट डाटा मोनिटरिङ’ जस्ता अत्याधुनिक प्रणाली अपनाएर सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेको छ । त्यसैले अहिलेसम्म बुद्ध एयर नेपालको अग्रणी वायुसेवा कम्पनीका रूपमा स्थापित छ ।

नेपालको यातायात र पर्यटन क्षेत्रमा योगदान

कुनै समयमा नेपालको हवाई यात्रा सधैं काठमाडौंको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा मात्र निर्भर थियो । बुद्ध एयरले यो ‘बोटलनेक’ लाई तोड्दै अन्तर–प्रादेशिक उडानको अवधारणा ल्यायो । बुद्ध एयरले पोखरालाई आफ्नो दोस्रो केन्द्र बनाउँदै भैरहवा, भरतपुर र नेपालगन्जजस्ता शहरहरूमा सिधा उडान शुरू गर्‍यो । यसले पर्यटक र तीर्थयात्रीलाई काठमाडौं नआई एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ जान सहज बनाइदिएको छ ।

यसका साथै वीरगञ्ज, भद्रपुर र जनकपुरजस्ता आर्थिक केन्द्रहरूमा बुद्ध एयरको बाक्लो उडानले व्यापारिक क्षेत्रलाई ठूलो राहत दिएको छ । सडक मार्गबाट १० घण्टा लाग्ने दुरी ३५ मिनेटको उडानले छोट्याइदिएको छ ।

यसका साथै माता सीताको जन्मभूमि जनकपुर र भगवान् बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी (भैरहवा) लाई हवाई सञ्जालले जोडेर बुद्ध एयरले ‘रिलिजियस सर्किट’लाई बलियो बनाएको छ ।

बुद्ध एयर एउटा निजी कम्पनी मात्र नभएर नेपालको सार्वजनिक सेवाको अभिन्न अङ्ग बनेको छ । ‘पहिले सुरक्षा’ र ‘क्षेत्रीय पहुँच’ को नारालाई आत्मसात गर्दै ‘नीलो पुच्छर’ भएको बुद्ध एयरका विमानहरूले नेपाली आकाशमा एउटा बलियो भरोसाको नाम कमाएका छन् ।