काठमाडौं, ११ वैशाख –राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरण सरकारले विनियोजन गरेको बजेट खर्च गर्नै हम्मे परेको छ । भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणलाई गति दिन भन्दै सरकारले विनियोजन गरेको बजेटको आधा रकम खर्च गर्न पनि प्राधिकरणलाई ठूलै सकस देखिएको हो ।

पुनर्निर्माणलाई गति दिन भन्दै सरकारले चालू आर्थिक वर्ष (आव) मा १ खर्ब ७ अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो । प्राधिकरणका अनुसार सरकारले पुनर्निर्माणतिर छुट्याएको उक्त रकममध्ये चालू आवका लागि करीव ७० अर्ब रुपैयाँमात्र निकासा भएको छ । तर, उक्त बजेटको करीव आधा परिमाणमात्र खर्च हुन सकेको छ ।

प्राधिकरणका प्रवक्ता यमलाल भूषालले हालसम्म विनियोजित बजेटको ३४ अर्ब रुपैयाँमात्र खर्च हुन सकेको बताए ।

प्राधिकरणका अनुसार आव २०७२/७३ मा यो वर्षभन्दा पनि कम बजेट खर्च भएको थियो । आव २०७२/७३ मा कुल ७४ अर्ब रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको थियो । जसमध्ये ४ अर्ब रुपैयाँमात्र खर्च हुन सकेको थियो ।

प्राधिकरणका अनुसार भूकम्पप्रभावित ११ जिल्लामा हालसम्म ३ हजार ५ सय ५४ घर निर्माण सम्पन्न भएका छन् । जसमध्ये १८ हजार ६ सय ६३ लाभग्राहीले आफैंले घर निर्माण सम्पन्न गरेका छन् ।

प्राधिकरणका अनुसार भूकम्पप्रभावित १४ जिल्लामा हालसम्म ६ लाख ६६ हजार ९५ लाभग्राही पहिचान भएका छन् । जसमध्ये ५ लाख ६२ हजार २ सय ७८ लाभग्राहीसँग अनुदान सम्झौता भएको छ ।

प्राधिकरणका अनुसार अझै पनि ८३ हजार भूकम्पपीडितले अनुदानबापतको पहिलो किस्ता रकम पाउन सकेका छैनन् । त्यस्तै, दोस्रो किस्ताका भुक्तानीका लागि हालसम्म १४ हजार ५ सय ५७ घरमात्र प्रमाणीकरण गरिएको छ । तेस्रो किस्ताका लागि भने हालसम्म ७ सय ८ घरमात्र प्रमाणीकरण भएका प्राधिकरणको भनाई छ ।

सरकारले भूकम्पप्रभावित १४ जिल्लामा पहिलो, दोस्रो र तेस्रो किस्ताबापत क्रम्शः ५० हजार, साढे १ लाख र ५० हजार रुपैयाँ अनुदान दिने घोषणा गरेको थियो ।

त्यस्तै, भूकम्पप्रभावित बाँकी १७ जिल्लामा निजी आवास अनुदानका लागि ९० हजार ५ सय ५६ लाभग्राहीहरू पहिचान भई अनुदान सम्झौताको काम अघि बढेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

भूकम्पबाट क्षतिगस्त पुरातात्विक सम्पदामध्ये हालसम्म प्राधिकरणले १८ सम्पदाको पुनर्निर्माण सम्पन्न गरेको छ । भूकम्पबाट मुलुकभर ७ सय ५० सम्पदा क्षतिग्रस्त भएका थिए ।

त्यस्तै, पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने ७ हजार ९ सय २३ विद्यालयमध्ये हालसम्म १ हजार १ सय ४९ विद्यालयको निर्माण सम्पन्न भएको र एक हजार ५९ विद्यालय निर्माणको चरणमा रहेका प्राधिकरणले जनाएको छ ।

मुलुकभर क्षतिग्रस्त २ सय स्वास्थ्य संस्था, ३ सय ६३ खानेपानी आयोजना र सुरक्षा निकायका ३३ संरचना पुनर्निर्माण सम्पन्न गरेको प्राधिकरणको भनाई छ ।

प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईआ) डा. गोविन्दराज पोखरेलले आशातित गतिमा पुनर्निर्माणको कामलाई गति दिन नसकेको स्वीकारे । भूकम्प गएको २ वर्ष पुगेको अवसरमा प्राधिकरणले आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै सीईओ पोखरेलले दक्ष जनशक्तिको अभाव, कार्यविधिका जटिलता, निर्माण सामग्रीको अभाव लगायतका कारण पुनर्निर्माणको कामले गति लिन नसकेको स्वीकारे ।