बुटवलको मुख्य बजार क्षेत्र चौराहा–गोलपार्क सडकले पूर्वपश्चिम र सिद्धार्थ राजमार्गलाई जोड्छ । दैनिक हजारौं सवारीसाधन ओहोरदोहोर गर्छन् ।

विगत ३ वर्षदेखि यो सडकमा एक पटक यात्रा गर्नेले बाध्यताले बाहेक अर्कोपल्ट यात्राको योजना सायदै बनाउँदैनन् ।

बुटवल–बेलहिया (सुनौली) सडक खण्ड अन्तर्गत पर्ने प्रदेश मुकामको ३.७ किलोमिटर सडक ३ वर्षदेखि खाल्डाखुल्डी, धुलो, र हिलोले बेहाल, अस्तव्यस्त छ ।

सडकमा बिहानदेखि साँझसम्म जाम हुन्छ । धुलोले सडक कुहिरीमण्डल हुँदा यात्रु र चालक नचिनिने हुन्छन् । सडककै कारण अहिले बुटवलमा प्रदूषण बढेको छ ।
 
वर्षायामभरी हिलो र पानी जमेका खाल्डाखुल्डी परे । अहिले हिउँदयाम शुरू भएपछि धुलोले बिजोग छ । केही ठाउँमा सडकको निसानै छैन, कतै कालोपत्रे उप्किएर कच्चीभन्दा फरक छैन ।

सडकका दायाँबायाँका घर र पसल अहिले धुलोले सेताम्मे छन् । खाल्डाखुल्डी र उबडखाबडले अहिले पैदलयात्रु र सवारीसाधनलाई सही नसक्नु कठिनाइ छ ।
  
सर्वसाधारण र सवारीसाधनले यो सडक प्रयोग गर्दा आजित भएर आक्रोश व्यक्त गर्छन् । बिरुवा कन्ट्रक्सन कञ्चनजंघा जेभी काठमाडौंले ३ वर्षअघि नै सडक निर्माणको ठेक्का पाएको हो । ठेकेदार सुमित श्रेष्ठले अहिले कामचोर प्रवृत्ति देखाएका छन् ।

ठेकेदारको चरम लापरबाहीसामु स्थानीय, प्रदेश र संघीय सरकार लाचार बनेपछि लुम्बिनी प्रदेशको मुकामको सडक सर्वसाधारणका लागि सास्ती सावित भएको छ । 

सडक डिभिजन कार्यालय बुटवलका प्रमुख जयलाल मरासिनी ठेकेदारले काम नगरेको सजिलो उत्तर दिएर पन्छिन् । इन्जिनियर मरासिनीले ठेकेदारलाई कारवाहीको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको बताए ।

मरासिनीले लोकान्तरसँग भने, ‘यसले काम गर्ने छाँट देखाएन । सीडीओलाई लगाएर नथुनेसम्म हुँदै भएन । यसले ठूलै नेताको साथ पाएजस्तो छ । मैले ‘एक्सन’ त लिएको छु । के थाहा ठेकेदारले त कर्मचारीलाई नै सरूवा गराउन बेर छैन ।’ 

मरासिनीले थपे, ‘दशैं पछाडि काम गर्छु भन्यो गरेन । फेरि तिहारपछि भन्यो गरेन, अब छठ भन्छ । सबैले मलाई नै काम नगरे जस्तो गराउँछन् । मैले त गर्नसम्म गरेकै छु । ठेकेदारले काम गरेन, दोष मलाई आएको छ ।’

ठेकेदारले पेश्की स्वरूप ८ करोड रुपैयाँ लगिसकेको छ । उसले २ वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी ३ वर्ष अगाडि नै ४१ करोड २३ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । २०६८/०६९ बाट निर्माण शुरू भएको आयोजना राजमार्ग चौराहाबाट सुनौलीसम्म करीब निर्माण सम्पन्न भए पनि सडक संरचनाभित्र परेका घरधनी अदालत जाँदा बुटवल बजारमा सडक विस्तारको काम अगाडि बढ्न सकेको थिएन । 

शुरूमा ‘फोर लेन’ बनेको सडकलाई २०७२ सालमा ‘सिक्स लेन’ बनाउने गरी योजनामा परेको थियो । भद्रगोल बनेको सडक दशकपछि गत माघमा सबै झन्झट टुंगिएर काम गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाउँदै शिलान्यास भएको थियो तर ठेकेदारले काम नै गरेन । 

बुटवलका व्यवसायी सुन्दर भण्डारीले सडकको अवस्थाले व्यापारी र व्यवसायी आजित भएका बताए । ‘सरकारी निकायलाई भन्यौं सुन्दैनन्, कहाँ गुनासो राख्ने हो ? ३ वर्षदेखि हामी बर्बाद भएका छौं,’ भण्डारीले दुखेसो पोखे ।  

ठेकेदार सुमितले ठेक्का सम्झौतापछि सडक निर्माणमा आफूलाई कामको भार बढेको बताए । उनले लोकान्तरसँग भने, ‘सडकको सम्झौतापछि नयाँ डिजाइन आएको छ । मलाई काम बढ्यो । पुरानाको नाली बनाउने थिए । अहिले नाली थपिएको छ तर पनि मैले काम गर्छु भनेकै छु ।’ 

सडक विस्तारका लागि ‘साइड क्लियर’ भएर चौराहादेखि मिलनचोकसम्म दुवैतर्फका नाली मात्र बनाएको छ । अन्य कुनै काम अगाडि बढेको छैन । 

पटक–पटक सडक विस्तारको काम अगाडि बढाउन सडक डिभिजन कार्यालयले आग्रह गरे पनि ठेकेदार कम्पनीले काम नगरेपछि जिल्ला प्रशासन कार्यालय रूपन्देहीले गत असारमा ठेकेदारलाई निगरानीमा राखेर थियो ।  

पछिल्लो पटक सडक विस्तार आयोजनाले गत पुसमा घरधनीलाई २४ घण्टे अल्टिमेटम दिएको थियो । तोकिएको म्यादमा केही घरधनीले सडक क्षेत्र मिचेर बनेका संरचना भत्काउन शुरू गरे पनि केहीले अटेर गरेपछि ठूलो संख्यामा प्रहरी परिचालन गरी सडक मिचेर बनाएका घर टहरा डोजर चलाएर भत्काइएको थियो । 

पछिल्लो रिट निवेदनमा गत वर्षको असार ९ गते दिएको अल्पकालीन अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिन नपर्ने आदेश सर्वोच्च अदालतले गत पुस २० गते गरेपछि डिभिजन सडक कार्यालय बुटवललाई सडक विस्तार गर्ने बाटो खुलेको थियो । 

सडक खण्डमा ३११ घर सडकको ८२ फुटभित्र परेका थिए । बुटवल–बेलहिया सडक विस्तारका लागि ६ अर्ब रुपैयाँ लागत योजना बनेको छ । सडक खण्डअन्तर्गत बेलहिया र भैरहवा बाइपासमा अझै काम बाँकी छ । यो काम पनि सुमितकै ठेक्कामा रहेको छ । 

बुटवल उपमहानगरपालिकाका प्रमुख शिवराज सुवेदी सडक निर्माण कार्यलाई अलपत्र नपार्न ठेकेदारलाई आग्रह गरे । आफूहरूले पनि सडक छिट्टो निर्माण अगाडि बढाएर सम्पन्न सडक डिजिनसँग छलफल र दबाब दिइरहेको बताए । विकासका हरेक आयोजनाहरू समयमा नबन्ने समस्याका पीडा सर्वसाधारणले भोग्नुपर्ने बाध्यता छ ।

नेकपा एमाले रुपन्देहीले सडक निर्माण कार्य छिटो गर्न परियोजना कार्यालयको ध्यानाकर्षण गराएको छ । बिहीवार कार्यालयमा ज्ञापनपत्र बुझाउँदै एमालेले खबरदारी गरेको छ ।