पहाडमा सवै राम्रै चलिरहेको थियो । मानिस आफ्नो धुनमा मस्त थिए । पर्यटकको आवतजावत पनि राम्रै थियो र, दार्जलिङको एक चोकमा नेपाली कवि भानुभक्त आचार्य को पूर्णकदको शालिक ले गारखालीलाई आफ्नो मातृभाषा नेपाली भएको सधैको जस्तै यदा गराई रहेको थियो ।
त्यसै सयममा पश्चिम बंगाल सरकारले नौं कक्षासम्म विद्यार्थी लाई बांगाली अनिवार्य ग-यो ।
यसको उत्तर बंगालको पहाडी क्षेत्रमा व्यापक विरोध भएको छ । गोरखाल्याण्डको कमजोर भइसकेको आगो यस निर्णयसँग दन्किएको छ ।
चोक बाजारमा ’हाम्रौ माग गेरखाल्याण्ड’ को नारा लगाइरहेकी प्रीतम कार्की आफ्नो मातृभाषालाई लिएर निकै सचेत छिन् र चिन्तित छिन् ।
उनी भन्छिन् कि नेपाली उनको मातृभाषा मात्र होइन, यो त आमा समान हो ।’ तव प्रश्न उठ्छ कि भाषा को मुद्दा यति धेरै महत्वपूर्ण किन छ र समस्या कहाँ छ ?
प्रीतम कार्की ने भनिन्, “ हो, हामी नेपाली बोल्छौं, नेपालीमै पढ्न लेख्न चाहन्छौं, किनकी यो हाम्रो मातृभाषा हो । तर, हाम्रो घर मारतको दार्जिलिङमा छ, यो शहर भारतीय सीमाको हिस्सा हो । नेपाली बोल्ने हामी जस्ता मानिस भारतीय हुनुमा गर्व गर्छें । ’
भाषाको विवाददार्जीलिङ हिल्समा नेपाली पत्रिका हिमालय दर्पण का सम्पादक शिव क्षेत्री सरकारले बांग्ला भाषा को पढ़ाई अनिवार्य गर्ने काम गर्ने नहुने बताउँछन् ।
उनले बीबीसी सँग भने, “कुनै पनि जातिलाई सक्नका लागि कुुनै न्यूक्लियर बम को जरूरत पर्दैन । उसको भाषा सकिदिए हुन्छ । पहाडका मानिस मान्छन् कि बांग्लालाई अनिवार्य गरेर सरकारले त्यही गर्न खोजेको छ ।
जसका कारण यसको व्यापक विरोध भएको छ । उसैपनि नेपाली भारत सरकारको संविधानको आठौं अनुसूचीमा थियो भने पश्चिम बंगाल को सरकार बांग्ला किन थोपर्न चाहन्छ ?’
भारत मा नेपाली बोल्ने वाला सबैभन्दा बढी जनसंख्या पश्चिम बंगालमा छ । पछिल्लो जनगणना अनुुसार यहां १०.२३ लाख मानिसको मातृभाषा नेपाली हो । अब यहाँको नेपाली भाषीेको संख्या १२ लाखभन्दा धेरै भएको छ ।
दार्जीलिङसँग जोडिएको सिक्किमको ६२.६ प्रतिशत मानिसले नेपाली बोल्छन् । यसको अर्थ यी दुवै राज्यमा नेपाली मातृभाषी मानिसको बहुमत छ ।
सन् १९७७ बाट नै यहाँका मानिसले नेपालीलाई आठौं अनुसूचीमा राख्न माग गरेका थिए । साल १९९२ मा भारत सरकारसँगको लामो लडाइपछि उनीहरुको मागको सम्बोधन भएको थियो ।
बांग्लाभाषी बुद्धिजीवि के भन्छन् ?बांग्लाका चर्चित स्तम्भकार शर्मिष्ठा बाग पहाडमा भाषालाई लिएर भइरहेको आन्दोलनलाई जायज मान्छन् ।
उनले भने कि भाषाको बाहनामा गोरखाल्याण्ड आन्दोलनलाई अक्सीजन मिलेको छ । मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीले आफ्नो निर्णयमा पुनर्विचार गर्नुपर्छ ।
शर्मिष्ठा बाग भन्छन् , “७० को दशकमा पूर्वी बंगाल मा भाषालाई लिएर सवैभन्दा ठूलो आन्दोलन भएको थियो ।
पाकिस्तानको सरकार त्यस इलाके मा उर्दू थोपर्न चाहन्थ्यो । यसको विरुद्ध मानिसहरु सडकमा आए र विरोध गरे । जसका कारण पाकिस्तानको नक्सा नै बदलियो । किनकी उनीहरु बांग्ला बोल्थे, उर्दू उनीहरुलाई चाहिएको थिएन् ।
बांग्ला उनीहरुको मातृभाषा थियो यसका कारण गोरखाल्याण्डको माग र भाषालाई लिएर पहाडका मानिसको संवेदना दुवै जायज छ, यसको सम्मान गर्नु आवश्यक छ ।
सौतेनी व्यवहारदार्जीलिङको एक्टिविस्ट तथा गोरखाल्याण्ड आन्दोलनमा अगाडि मोर्चामा रहने कोमल गुरुङले नेपाली बोल्ने मानिसमाथि पश्चिम बंगालको सरकारले सधैं सौतेनी व्यवहार गरेको बताउँछिन् ।
गोरखाली भारको सीमाको लागि ज्यान गुमाउँछन् तर सरकाले हामीलाई दोस्रो दर्जाको नागरिकको रुपमा हेर्छ जुन गलत छ ।
गोरखा जनमुक्ति मोचाका प्रमुख सलाहकार तथा चर्चित स्तम्भकार स्वराज थापा पनि आफूहरुले नेपाली बोलेपनि अरुको भाषको सम्मान गर्ने बताउँछन् तर कसैले पनि आफूहरुलाई जबरजस्ती अन्य भाषा पढ्न बाध्य बनाउन सक्दैन ।
स्वाराज थापाले भने , “अब आन्दोलन शुरू भइसकेको छ । अब गोरखाल्याण्डको माग सम्म यो जारी रहन्छ, यो राम्रो हो कि भाषाले यसलाई सहयोग गरेको छ ।
भाषालाई लिएर पहाडमा चलिरहेको आन्दोलन तबसम्म चल्ने छ जबसम्म सरकारसँग कुनै निकाश निस्कने छैन ।
किनकी यस पटक यो आन्दोलनले केवल दार्जीलिङको मात्र नभएर अन्य क्षेत्रका बुद्धिजीवीहरुको पनि समर्थन पाइरहेको छ ।
