×

Nic Asia
Marvel

मोही तोकिएको ५२ वर्षसम्म छैन पूर्जा

प्रधानमन्त्री देउवाकै घरजग्गामा तीनपुस्ते 'हलिया', उनकै बेवास्ताले पाएनन् लालपूर्जा !

डडेल्धुरा | बैशाख १६, २०७९

TVS INSIDE

सरकारले देशैभरबाट हलिया तथा कमैया मुक्तिको घोषणा गरिसकेको भएपनि प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाकै घरजग्गामा तीन पुस्तादेखि १६ दलित परिवार हलिया बसेका छन् । 

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

उनको जग्गा कमाएका दलितहरू २०२६ सालमा नै मोही किटान भएका थिए, तर लालपूर्जा भने अहिलेसम्म पाएका छैनन् । देउवा पाँचपटक देशको प्रधानमन्त्री भइसकेका छन । देउवा प्रधानमन्त्री रहँदा हलियामुक्ति र मोहियानी हकको एजेन्डामा मन्त्रिपरिषद्ले गर्ने निर्णय प्रक्रियामा पटक–पटक सहभागी पनि छन् । तर, उनकै जग्गामा बसेका हलियालाई भने अहिलेसम्म मुक्त गरेका छैनन् । 


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

गन्यापधुरा गाउँपालिको रुवाखोलामा देउवाका हजुरबुवाको पालादेखि नै दलित परिवार हलिया बसेका हुन् । देउवाको परिवार पहिलेदेखि नै हुने खानेमा गनिन्थ्यो ।

Vianet communication
Maruti inside

देउवा परिवारले पुस्तौंदेखि राखेका दलित परिवार हलियाबाट करीब १० वर्ष अगाडिदेखि मुक्त भए । तर, उनीहरूले देउवा परिवारको जग्गा कमाएबापत पाउनुपर्ने मोहियानी हक भने अहिलेसम्म पाएका छैनन् ।

शेरबहादुरका ६ दाजुभाइमध्ये कोही गाउँ छाडेर तराई झरेका छन् त केही काठमाडौंमै घरजग्गा किनेर बसेका छन् । तर, उनकै परिवारमा तीन पुस्ता हलिया बसेका कमैयाले मोहियानी किटान भएको ५२ वर्षसम्म पनि लालपूर्जा पाएका छैनन् ।

यहाँका दलित परिवारले २०२६ असारमै मोहियानी हकको प्रमाणपत्र पाए । तर अहिलेसम्म कसैले पनि त्यो मोहीबाट छुट्टिएको जग्गाको लालपूर्जा भने पाएका छैनन् । ती दलित परिवारले प्रधानमन्त्री देउवाकै बुवा प्रसादसिंहले दिएको प्रतिपरिवार १ रोपनी १३ आना जग्गाको लालपूर्जा मागेको ५ दशक भैसक्यो ।

शेरबहादुरका बुवा र हजुरबुवाले मोहियानीलाई मोही हक त दिए, तर उनीहरूले लालपूर्जा भने अझै पाउन सकेनन् । प्रधानमन्त्री देउवा गाउँमै नफर्कने हुँदा मोहियानी लागेका दलित र गैरदलित परिवारले भेट्नै पाउँदैन । 

चुनावमा भोट हाल्न हेलिकप्टरबाट पुगेको मौका छोपी ४ पटक दलित परिवारले लालपूर्जा दिलाई पाऊँ भन्दै देउवालाई नै सादा बिन्तीपत्र चढाइसकेका छन् । तर, देउवाले चासो नदिँदा हकबाट वञ्चित भएको उनीहरूको गुनासो छ ।

देउवाले एकपटक मौखिक निर्देशन मात्र दिए पनि आफूहरूले लालपूर्जा पाउने उनीहरूको विश्वास छ । तर बेवास्ता गर्दा लालपूर्जाविहीन भएर बस्नुपरेको मोहियानी हकदार मानबहादुर सार्कीले बताए ।

मानबहादुर सार्की

‘देउवाकै कारण हामी कांग्रेस भया हौं । हामीले अहिलेसम्म भोट उनैलाई दिया छौंं । यति जग्गाको लालपूर्जा दिया हुन् भने जिन्दगीभर उनैलाई भोट हाल्न्या थियौं,’ मानबहादुरले भने ।

उनका अनुसार दलित मात्रै नभएर गैरदलित पनि देउवा परिवारको जग्गामा मोहियानी हकदार छन् ।  

मानबहादुरले थपे, ‘हरेकपटक चुनावमा भोट हाल्न मात्रै आउँछन् । यसअघि पनि तीनपटक भोट हाल्न आउँदा हाम्रो समस्या राख्या हौं । देउवाले हुन्छ भन्या हुन्, तर शहर गएपछि बिर्सिगए ।’

मोहियानी हकका अर्का दाबेदार मल्के सार्की पनि लालपूर्जा पाइने आशामा मोहीको कागज देखाउन आइपुगे । देउवाको घर खोज्दै जाने क्रममा बाटोमा भेटिएका उनले छोटो कुराकानीमै आफ्नो समस्या सरकारलाई सुनाइदिन आग्रह गरे ।

मल्के सार्की

देउवासम्म फेरि एकपटक कुरा पुग्यो भने लालपूर्जा पाइन्थ्यो कि भन्ने उनको आशा छ । त्यहीबीचमा हामीलाई केहीबेर रोकेर मोहियानी हकको कागजपत्र देखाउन आइपुगेका थिए, उनी ।

स्थानीय बलबहादुर सार्की पनि देउवासँग कहिल्यै भेट नहुने र आफ्नो आवाज सुनिदिने कोही नभएको दुखेसो गर्छन् । 

उनले भने, ‘वडामा गएर बुझ्दा अधिकार हो, पाइन्छ भन्छन् । लौ दिलाइदिनुस् भन्यो जिल्ला प्रशासन कार्यालय जाऊँ भन्छन् । ऋण धन गरेर जिल्ला प्रशासन गएर सोध्यो माथिको निर्देशन आएको छैन भन्छन् ।’

उनले थपे, ‘हामी गरीब दुःखी कहाँ गएर बौलौं ? कसैले हाम्रो कुरै सुन्दैनन् ।’

बाबुकै नाममा अहिलेसम्म लालपूर्जा नहुँदा छोराहरूलाई गाह्रो परिरहेको मानबहादुरका छोरा श्यामबाहादुरले लोकान्तरलाई बताए । 

छाक टार्न तराईका जिल्लामा दैनिक ज्यालामजदूरी गर्दै आएका उनी आफन्तको बिहेका लागि भनेर गाउँ आइपुगेका रहेछन् ।

‘चुनाव अगाडि के–के न हुन्छ भन्दै भोट हाल्न दौडधूप गर्छौं । भोट हालेर आयो आफ्नो समस्या वर्षौंसम्म जस्ताको तस्तै,’ उनले दुखेसो पोखे ।

पाँचपटक आफ्नै गाउँठाउँका व्यक्ति प्रधानमन्त्री हुँदा पनि आफूले भने उनैबाट पाउनुपर्ने मोहियानी हकको लालपूर्जा नपाएको उनले बताए ।

‘हामीले जान्दादेखि प्रधानमन्त्री हुनुहुन्छ, उहाँ (देउवा) आउँदा भेट्न समेत पाइँदैन,’ श्यामबहादुरले लोकान्तरसँग भने ।

नातामा शेरबहादुरको देउवाको काकी पर्ने राजुदेवी देउवा (६७ वर्ष) ले आफ्नो परिवारको धेरै जग्गा जमिन रहेको र आफूहरूले काम गर्न नसक्दा अधियाँमा कमाउन दिएको बताइन् ।

कति जमिन आफूले काम गर्न नसक्दा बेचेको त कति अधियाँमा कमाउन दिएको उनको भनाइ थियो ।

राजुदेवीका अनुसार शेरबहादुरका बुवाका तीन भाइ थिए । उनीहरू एउटैको भागमा २२ नाल (२२ हल गोरुले जोत्ने) जग्गा परेको उनी बताउँछिन् । 

शेरबहादुरका बुवा प्रसादसिंह गाउँकै धनीमानी मानिन्थे । घरमा घोडा पालेको थिए भने हलिया र कमैयाले सबै काम गरिदिने गरेको पनि उनी सम्झिन्छन् ।

शेरबहादुरका ६ दाजुभाइमध्ये कसको भागमा कति जग्गा पर्‍यो र के गरे भन्ने विषयमा भने आफूलाई थाहा नभएको उनको भनाइ छ ।

देउवाका बुवा र आफूहरूको भागमा परेको जमिन कमाउन दिएको उनले बताइन् । 

‘कित्ना जग्गा कमाउन दिया हौं भन्ने भुलिगयाँ । २२ नाल जमिन एकाका भागमा परियाथ्यो,’ राजुदेवीले भनिन्, ‘अहिले मोहीमा पाया छन्, पूर्जा सरकारले दिया छैन ।’

सरकारले २०६५ सालमा हलिया मुक्तिको घोषणा गर्दै सुदूरपश्चिमका ९ र मध्यपश्चिमका ३ गरी १२ जिल्लामा हलिया मुक्त गरेको थियो ।

यी १२ जिल्लाका १६ हजार ९५३ हलिया परिवारको नाममा रहेको ऋण तत्कालीन सरकारले खारेज गरेको थियो । सरकारले यी हलियालाई चार वर्गमा वर्गीकरण गरेर पुनःस्थापनाको कार्यक्रम ल्याएको थियो । 

 


 

मुक्त हलियालाई जग्गा खरिद तथा दर्ता र घर निर्माण तथा मर्मतसम्बन्धी अनुदान उपलब्ध गराएर पुनःस्थापना गर्ने नीति लागू भएको थियो ।

तर देउवाकै परिवारसँग जोडिएका हलियाहरू आजसम्म लापूर्जा नपाएर पीडामा छन् ।

हेर्नुहोस्, भिडियो :

TATA Below
NLIC
जेठ १४, २०७९

नेकपा एमालेका सांसद एवं पूर्व रक्षामन्त्री भीम रावलले अमेरिकास्थित नेपाली राजदूतले परराष्ट्र मन्त्रालयसँग नभइ रक्षा मन्त्रालयसँग कुरा गरेको बारे प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग जवाफ माग गरेका छन् ।  देउवा...

जेठ १४, २०७९

सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले विभिन्न अदालतको आदेशबाट कैद सजाय भोगिरहेका ८३४ कैदीको कैद सजाय माफी मिनाहा गरेकी छन् । गणतन्त्र दिवसका अवसरमा सजाय माफी गरिएको राष्ट्रपति कार्यालयले जनाएको...

जेठ १४, २०७९

नेकपा एमालेकी सांसद नबीना लामाले शैक्षिक प्रमाणपत्र धितो राखेर सहुलियत ऋण दिने कुरा सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा किन नआएको भनेर प्रश्न गरेकी छिन् । प्रतिनिधि सभामा सरकारका नीति तथा कार्यक्रम माथिको जवाफ पछ...

जेठ १४, २०७९

नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले पार्टीभित्र लज्जास्पद अन्तर्घातको कुरा गरेर बाहिर सरकारमाथि धारे हात लगाउने काम नगर्न एमाले अध्यक्ष केपी ओलीलाई सुझाव दिएका छन् । मत परिणाम आफ्नो पक्षमा अनुकुल...

जेठ १३, २०७९

दुर्घटनामा घाइते भएकी चितवन भरतपुर महानगरकी मेयर रेनु दाहालको अवस्था खतरामुक्त रहेको छ ।  शुक्रवार दिउँसो ललितपुरको जावलाखेलस्थित स्टाफ कलेज अगाडि गाडी दुर्घटनामा परेको थियो ।  टायर पञ्चर भ...

जेठ १३, २०७९

वरिष्ठ अधिवक्ता उपाधिका लागि फौजदारी अभियोग लागेकादेखि मापदण्ड पूरा नभएका अधिवक्ताहरूको समेत नाम सिफारिश भएको खुलेको छ । वरिष्ठ अधिवक्ता सिफारिशका लागि सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश प्रकाशमान सिंह राउतको नेत...

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

व्यासको मेयरमा उठेपछि कांग्रेसको आक्रमणमा परेका जोशीको लेख– बाटो बिराएका काकाहरूका नाममा

जेठ १३, २०७९

नेपाली कांग्रेसमा आबद्ध हुनुभएका महानुभावहरू साथै मेरो बुवा (गोविन्दराज जोशी)का साथीहरू, मैले आदरणीय मानेका काका ठूलोबाहरू, मेरा बुवा र हामी सम्पूर्ण परिवारले ५० औँ वर्षसम्म तपाईंसँग एउटै यात्रामा प्रजातन्त्र...

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

यौन अपराधमा हदम्याद : नेपालको कानून र अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास

जेठ १२, २०७९

जब कुनै आपराधिक घटनाहरू समाजमा उजागर हुन्छन् त्यसपछि मुलुकको विद्यमान कानूनले के भन्छ भन्ने प्रश्न उठ्न थाल्छ । कानूनमा कुनै खालीपन रहेछ भने अभियन्ताहरूले सुधारको बाटो देखाउँछन्। समाजको वास्तविक आवश्यकता यही रहे...

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

ओलीको 'पर्सनल अट्याक'ले रोक्न नसकेको रेनुको विजयी यात्रा

जेठ १०, २०७९

केपीबा (एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली) धेरैका बा थिए, तर कतिपयका लागि उनी बाजस्ता थिएनन् । मलाई लाग्छ, बा हुनका लागि आवश्यक गुण ओलीसँग छैन । बा त्यस्तो व्यक्ति हो, जसले सबैका छोराछोरीलाई आफ्नैसरह माया गर्छ,...

ad
x