×

X
Nic Asia
Dabur
Marvel

बेलायतमा नयाँ प्रधानमन्त्रीको खोजी

पेचिलो बन्दै बेलायती प्रधानमन्त्री चयन– हावी हुन लागेकी हुन् जोनसनभन्दा ‘उग्र’ ट्रस ?

काठमाडाैं | साउन ८, २०७९

TVS INSIDE
Photos: Getty Images
British college

बेलायत विगत ६ वर्षदेखि राजनीतिक संकटको स्थितिमा छ । ब्रेक्जिट अर्थात् युरोपेली संघबाट बेलायतको बहिर्गमनका लागि भएको जनमतसंग्रहपछि शुरू भएको संकटको सिलसिला अझै लामो समयसम्म जाने देखिएको छ । 

IME BANK INNEWS

संकटको पछिल्लो कारक बहालवाला प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन हुन् । सन् २०१९ मा प्रचण्ड बहुमतका साथ कन्जर्भेटिभ पार्टीलाई विजय दिलाएका जोनसनले जनमतलाई कदर गर्न सकेनन् । उनी एकपछि अर्को विवादमा फस्दै गएपछि उनको आफ्नै दलका नेताहरू उनीविरुद्ध लाग्न थाले ।


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

विशेषगरी कोभिडको समयमा जनता चरम पीडामा रहेको अवस्थामा जोनसनले आफ्नो कार्यालयमा मदिरापान सहित रमाइलो गरे/गराएको घटना सार्वजनिक भएपछि उनीप्रति जनताका साथै कन्जर्भेटिभ पार्टीकै धारणा नकारात्मक बन्न पुग्यो । 

अझ जुन महिनाको अन्त्यतिर कन्जर्भेटिभ पार्टीका प्रमुख उपसचेतक क्रिस पिन्चरले मदिरा पिएर मात्तिएको सुरमा दुईजना पुरुषको शरीर छामछुम गरेको घटना बाहिरिएर राजीनामा दिएपछि जोनसनलाई पद छोड्नका लागि दबाब बढेको थियो । त्यो घटना विगत तीन महिनामा कन्जर्भेटिभ पार्टीमा भएको पाँचौं यौनजन्य विवाद थियो ।


Advertisment
mahindra Box
Saurya island

यी घटनाहरू सार्वजनिक भएपछि जोनसन सरकारका मन्त्रीहरूले धमाधम राजीनामा दिन थाले । त्यसको शुरूआत तत्कालीन अर्थमन्त्री ऋषि सुनकले गरे । 

अहिलेको पाराले सरकार चलाउन सकिँदैन भनी उनीहरूले जोनसनको आलोचना समेत गर्दै राजीनामा दिएका हुन् । त्यसपछि बाध्य भएर जोनसनले जुलाई महिनाको पहिलो साता कन्जर्भेटिभ पार्टीको प्रमुख पदबाट राजीनामा दिए तर प्रधानमन्त्री पद कायम राखे । 

Vianet communication
Sanima Bank

अब सेप्टेम्बर महिनामा नयाँ कन्जर्भेटिभ प्रमुख चयन भएपछि त्यही व्यक्ति प्रधानमन्त्री बन्नेछ । कन्जर्भेटिभ पार्टीको प्रमुखका लागि विभिन्न नेताहरू लडेको भए पनि त्यो प्रतिस्पर्धा अहिले दुईजनामा खुम्चिएको छ । 

आर्थिक सुझबुझ भएका सुनकले चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम गर्नुपर्ने धारणा राख्ने गरेका छन् । सन् २०२१ को जुलाई महिनामा वार्षिक म्यान्सन हाउस स्पीचमा सुनकले चीनसँगको व्यापारिक सम्बन्ध बढाउनुपर्ने बताएका थिए । उनले चीनको संवेदनशील हङकङ र सिन्च्याङ मामिलामा पनि खासै टिप्पणी गर्ने गरेका छैनन् । 

अर्थमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका सुनक र बहालवाला परराष्ट्रमन्त्री लिज ट्रस यस प्रतिस्पर्धामा छन् । कन्जर्भेटिभ पार्टीका १ लाख ५० हजारभन्दा बढी सदस्यले हुलाकमार्फत मतदान गरी नयाँ प्रमुख छान्नेछन् ।

विभिन्न चुवानी सर्वेक्षणहरूले ट्रस सुनकमाथि हावी हुने आकलन गरेका छन् । यूगोभ सर्वेक्षणमा ट्रसले ६२ प्रतिशत अनि सुनकले ३८ प्रतिशत मत पाउने आकलन छ । 

अगस्ट महिनाको आरम्भमा कन्जर्भेटिभ सदस्यहरूले मतपत्र पाउनेछन् । उनीहरूले अगस्टभरिमा मतदान गरिसक्नुपर्नेछ । ट्रस र सुनकले यही एक महिनाभित्र कन्जर्भेटिभ पार्टीका सदस्यहरूका सामुन्ने आआफ्नो नीतिको सशक्तता प्रमाणित गर्नका लागि बहस गर्नेछन् । 

अहिले बेलायतको आर्थिक अवस्था कमजोर छ । लामो समयदेखि लथालिंग बनेको बेलायती अर्थतन्त्रलाई ऊर्जाको मूल्य आकासिएको तथा आपूर्ति शृंखलामा अवरोध आएको अवस्थाले झन् थिलथिलो बनाएको छ । अर्गनाइजेसन फर इकोनोमिक कोअपरेसन यान्ड डेभलोपमेन्टले बेलायती अर्थतन्त्र सन् २०२३ मा रोकिने अर्थात् शून्य विकास हुने आकलन गरेको छ ।

यस्तो अवस्थाको बेलायती अर्थतन्त्र उकास्नका लागि यी दुई उम्मेदवारले फरक–फरक नीति अपनाएका छन् । ट्रसले ३० अर्ब पाउन्ड बराबरको आर्थिक प्याकेज ल्याएर तत्कालै कर कटौती गरिने र सार्वजनिक खर्च बढाइने भनेकी छन् । 

उनले राष्ट्रिय बीमामा गरिएको वृद्धिको नीतिलाई उल्ट्याउने, कर्पोरेट संस्थाहरूलाई गर्न लागिएको कर वृद्धिको योजना खारेज गर्ने र ऊर्जा उपभोगमा लगाइएको वातावरण कर हटाइने घोषणा गरेकी छन् । अहिले हातमुख जोर्न मुश्किल परिरहेका लाखौं बेलायतीहरूका लागि करकटौतीको यो नीति सुखद छ । तर अर्थशास्त्रीहरूले यस नीतिका कारण महंगी बढ्ने र सार्वजनिक ऋणमा पनि अभिवृद्धि हुने अनि बेलायती अर्थतन्त्र नै संकटमा पर्ने चेतावनी दिएका छन् । 

सुनक चाहिँ तत्काल करकटौती गर्न नहुने पक्षमा छन् । पहिला मूल्यवृद्धिलाई व्यवस्थापन गरेपछि मात्र करकटौतीको नीति अपनाउनु उपयुक्त हुने उनको धारणा छ । सन् २०२३ को अक्टोबर महिनासम्म मूल्यवृद्धि कायम रहने भएकाले करकटौतीका लागि त्यसबेलासम्म कुर्नुपर्ने उनी बताउँछन् । उनी कन्जर्भेटिभ पार्टीले लिएको सरकारी खर्चकटौती नीतिका समर्थक हुन् । 

परराष्ट्रनीतिको कुरा गर्दा ट्रस र सुनक दुवै जी७ तथा नेटोका समर्थक हुन् । सुनकले जी७ को सदस्य मुलुकको अर्थमन्त्रीको हैसियतमा विश्वव्यापी कर्पोरेट संस्थाहरूका लागि न्यूनतम करको दरसम्बन्धी नीति ल्याउन योगदान गरेका छन् । ट्रसले जी७लाई थप आक्रामक बनाउँदै त्यसलाई आर्थिक नेटोका रूपमा विकसित गर्ने भिजन सार्वजनिक गरेकी छन् । 

नेटोका सदस्य मुलुकहरूले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको कम्तीमा २ प्रतिशत रक्षा क्षेत्रमा खर्च गर्नुपर्ने मागमा ट्रस पूर्ण प्रतिबद्ध छिन् भने सुनक पनि यसमा सकारात्मक छन् तर स्वेच्छाचारी रूपमा लक्ष्य तोक्ने कुराको उनले विरोध गरेका छन् । समयक्रममा रक्षा खर्च साढे २ प्रतिशतसम्म बढाइने सुनकको भनाइ छ भने ट्रसले स्पष्ट रूपमा सन् २०३० सम्म बेलायतको रक्षा खर्च ३ प्रतिशत पुर्‍याइने बताएकी छन् । 

पश्चिमलाई चुनौती दिइरहेका दुई शक्तिराष्ट्रहरू रुस र चीनका विषयमा ट्रस र सुनक आक्रामक छन् । दुवैलाई रुसले प्रतिबन्ध लगाएको छ तर सुनकभन्दा ट्रस बढी जोधाहा छिन् । सुनक ती दुई मुलुकप्रति नरम रहेको आरोप उनले लगाएकी छन् । 

युक्रेनमाथि रुसको आक्रमणपछि सुनकले कुनै पनि बेलायती कम्पनीहरूलाई रुसमा लगानी नगर्न आग्रह गरेका थिए भने बीपी र शेल जस्ता बेलायती ऊर्जा कम्पनीहरूले रुसबाट हट्ने भनी गरेको निर्णयको स्वागत गरेका थिए । 

तर सुनककी पत्नी अक्षता मूर्तिका पिता एनआर नारायण मूर्तिको आईटी कम्पनी इन्फोसिसले युद्ध शुरू भएपछि पनि रुसमा रहेको आफ्नो कारोबार बन्द नगरी मुनाफा कमाइरहेको भनी विवाद आएको थियो । सुनकले आफू इन्फोसिसको आयआर्जनको हिस्सेदार नभएको बताएर विवाद सामसुम पार्ने कोशिश गरेका थिए ।

ट्रसले चाहिँ रुसविरुद्ध एकपछि अर्को कठोर बयान दिइरहेकी छन् । युक्रेनबाट रुसलाई पूरै हटाउने उनको भनाइ छ । त्यस्तै बेलायतमा रहेको रुसको रोक्का सम्पत्तिलाई अधिग्रहण गर्ने अनि युक्रेनका युद्धपीडितलाई बाँड्ने निर्णयको उनले समर्थन गरेकी छन् ।

आर्थिक सुझबुझ भएका सुनकले चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम गर्नुपर्ने धारणा राख्ने गरेका छन् । सन् २०२१ को जुलाई महिनामा वार्षिक म्यान्सन हाउस स्पीचमा सुनकले चीनसँगको व्यापारिक सम्बन्ध बढाउनुपर्ने बताएका थिए । उनले चीनको संवेदनशील हङकङ र सिन्च्याङ मामिलामा पनि खासै टिप्पणी गर्ने गरेका छैनन् । 

ट्रसले चीनमाथि लगातार आक्रमण गर्ने गरेकी छन् । गत डिसेम्बर महिनामा उनले चीनको उदयलाई रोक्नका लागि स्वतन्त्रता सञ्जाल (नेटवर्क अफ लिबर्टी) बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरेकी थिइन् । गत अप्रिल २७ मा उनले चीनको उदय अवश्यम्भावी नरहेको तथा चीनले पश्चिमी नियम पालन गर्नुपर्ने बताइन् । अझ, उनले एक कदम अघि बढेर ताइवानमा नेटोले हस्तक्षेप गर्नुपर्ने धारणा समेत राखिन् ।

तर ट्रसले चीनमाथि लगातार आक्रमण गर्ने गरेकी छन् । गत डिसेम्बर महिनामा उनले चीनको उदयलाई रोक्नका लागि स्वतन्त्रता सञ्जाल (नेटवर्क अफ लिबर्टी) बनाउनुपर्ने प्रस्ताव गरेकी थिइन् । गत अप्रिल २७ मा उनले चीनको उदय अवश्यम्भावी नरहेको तथा चीनले पश्चिमी नियम पालन गर्नुपर्ने बताइन् । अझ, उनले एक कदम अघि बढेर ताइवानमा नेटोले हस्तक्षेप गर्नुपर्ने धारणा समेत राखिन् ।

बेलायतको आगामी प्रधानमन्त्री बन्नका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेका दुवै उम्मेदवारप्रति आम मतदाता खासै उत्साहित देखिएका छैनन् । सुनकले अहिलेको विषम परिस्थितिमा शासन चलाउने विश्वसनीयता आफूले हासिल गरेको बताएका छन् तर अर्थमन्त्रीका रूपमा उनको कार्यकाल सम्झनलायक नरहेको विश्लेषकहरू बताउँछन् । 

ट्रस चाहिँ चर्का कुरा गरेर आफूलाई बेलायतकी पूर्व प्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचरको उत्तराधिकारीका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोज्दैछिन् । त्यसले कन्जर्भेटिभ पार्टीका उग्रदक्षिणपन्थीहरूलाई त खुशी बनाएको छ, तर कामकाजी वर्गका मानिसप्रति उनको समझ र सहानुभूति दुवै नभएकाले (करकटौतीमार्फत उनीहरूको पीडा शमन गर्न प्रयास गर्न सक्ने भए पनि) उनको नेतृत्वमा पार्टीले आगामी आमनिर्वाचन जित्ने कुरा नै शंकाको घेरामा रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । 

तमाम चारित्रिक कमजोरी भए पनि बोरिस जोनसनसँग जनताको चाहना बुझ्न सक्ने क्षमता थियो । उनी पदबाट हटेपछि उनी जत्तिको उचाइको नेता कन्जर्भेटिभ पार्टीमा बाँकी छैन । 

अहिलेका चुनावी सर्वेक्षणले ट्रसलाई जोनसनको उत्तराधिकारी बनाउने देखिएको छ । तर ट्रसको खतरनाक आर्थिक नीतिले अर्थतन्त्रमा पार्ने असरका कारण आगामी चुनावमा विपक्षी लेबर पार्टी हावी हुने बाटो खुल्न सक्ने देखिन्छ । त्यसो त लेबर पार्टीसँग पनि जनताको मन जित्ने खासै एजेन्डा र (टोनी ब्लेयर जस्तो) व्यापक अपील भएका नेताहरू छैनन् ।
 

Maruti inside
NLIC
TATA Below
साउन ३१, २०७९

तालिबानले अफगानिस्तानमा दोस्रोपटक शासन चलाउन थालेको एक वर्ष पूरा भएको छ । सन् २०२१ अगस्ट १५ मा अमेरिकी गुप्तचर निकायहरूको आकलनलाई झूटो साबित गर्दै तालिबानले अमेरिकी सैनिकहरू अफगानिस्तानमा छँदाछँदै राजधा...

साउन २९, २०७९

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नागरिकता विधेयक–२०७९ पुनर्विचारका लागि प्रतिनिधि सभामा फिर्ता पठाइदिएकी छिन् । संघीय संसदको दुवै सदनबाट पारित भइ प्रमाणीकरण भएर राष्ट्रपतिकोमा पठाइएका विधेयक फिर्ता गर्ने द...

भदौ १, २०७९

रुस र चीन जस्ता निकट समकक्षी प्रतिस्पर्धीहरूबाट आफ्नो तथा आफ्ना साझेदारहरूको सुरक्षामा जोखिम पुगेको अनुभव गर्दै अमेरिकाले आणविक हतियारसम्बन्धी नीतिमा परिवर्तन गर्न खोजेको छ ।  गत साता आणविक हतियारको निग...

साउन ३०, २०७९

राष्ट्रपतिले नागरिकता विधेयक सन्देशसहित प्रतिनिधिसभामा फिर्ता गरेपछि राष्ट्रिय राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग उत्पन्न भएको छ ।  संसदीय समितिमा छलफल भएर संसद्मा आइपुगेको विधेयक फिर्ता लिएर सरकारले नयाँ नागरिकता व...

साउन २९, २०७९

आज (१४ अगस्ट) मा स्वतन्त्रता दिवस मनाइरहेको पाकिस्तान भूरणनीतिक अवस्थितिका कारण उच्च महत्त्वको मुलुक हो ।  भूरणनीतिक अवस्थितिको लाभ पाकिस्तानका अभिजात वर्गले उठाएको भए पनि सर्वसाधारणसम्म त्यसको प्रतिफल पुग्...

भदौ २, २०७९

चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङले कोभिड महामारी शुरू भएदेखि विदेश भ्रमण गरेका छैनन् । तर अर्को साता उनले साउदी अरबको भ्रमण गर्न लागेको खबरहरू सार्वजनिक भएका छन् ।  साउदीहरूले सीलाई गत मार्च महिनामा नै भ्रम...

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

साउन ३०, २०७९

शिक्षा सामाजिक रूपान्तरण र आर्थिक समृद्धिको मेरुदण्ड हो । ज्ञान, सीप, संस्कार र स्वभाव निर्माण तथा परिस्कार शिक्षाका कार्य हुन् । नेपालको शिक्षा प्रणाली गुरुकूल हुँदै आधुनिक बहुविश्वविद्यालयको युगमा छ । तर उच्च शिक्ष...

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

साउन २९, २०७९

‘हामी फेरि पैतृक पूँजीवादको बाटोमा फर्किरहेका छौं । जहाँ अर्थव्यवस्थाको लगाम केवल सम्पत्तिवालाहरूको हातमा मात्र होइन, बरू विरासतमा प्राप्त सम्पत्तिका मालिकहरूको हातमा हुनेछ । जहाँ तपाईंको जन्म, तपाईंको म...

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

साउन २६, २०७९

बेलायतको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा धेरै नेताहरू लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री वा पार्टीको नेता भएको देखिँदैन । सत्तापक्ष मात्रै होइन, कुनै पनि पार्टीको प्रमुखबाट एकपटक हटेपछि वा असफल भएपछि पुनः त्यहीँ पदका लागि उ...

ad
x