×

X
Nic Asia
Dabur
Khukuri

नयाँ साझेदार बनाउँदै रुस

रुस–उत्तर कोरिया साझेदारीको पहल : किमलाई पत्र पठाएर के सन्देश दिन खोज्दैछन् पुटिन ?

काठमाडाैं | भदौ ३, २०७९

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
TVS INSIDE

यसै हप्ताको आरम्भमा उत्तर कोरियाको सरकारी समाचार संस्था केसीएनएले रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन तथा उत्तर कोरियाका सर्वोच्च नेता किम जोङ उनबीच पत्राचार भएको खबर दियो । 

LAxmi BAnk
nabil BANK inside

समाचारमा उल्लेख गरिएअनुसार, दुवै देशले ‘बृहत् तथा सिर्जनात्मक द्विपक्षीय सम्बन्धलाई समान प्रयासका साथ विस्तार गर्ने’ सहमति गरेका छन् । 


Advertisment
RMC TANSEN
cg elex island
NIC ISLAND BOX

अगस्ट १५ मा कोरियाली स्वतन्त्रता दिवसको वार्षिकोत्सवमा पुटिनले उत्तर कोरियासँगको सम्बन्ध विस्तारमा जोड दिएका हुन् । पश्चिमबाट विमुख भएको रुस अहिले नयाँ सहयोगीहरूको खोजीमा छ । 

यसैबीच उत्तर कोरियाली कामदारहरूले स्वघोषित डोनेत्स्क र लुगान्स्क जनगणतन्त्रको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्ने खबर आएको छ । ती जनगणतन्त्रलाई उत्तर कोरियाले हालै कूटनीतिक मान्यता दिएको छ । 


Advertisment
Saurya island

विश्व परिवर्तन भइसकेको संकेत यसबाट पाइन्छ । केही वर्षअघि मात्र रुस र चीनले उत्तर कोरियाविरुद्ध प्रतिबन्ध लगाउन अमेरिकाले लिएको निर्णयमा सहयोग गर्ने गरेका थिए । उत्तरले आणविक हतियार र क्षेप्यास्त्र नबनाओस् भनी त्यस्तो प्रतिबन्ध लगाइएको थियो । 

तर त्यो परिस्थिति अहिले विद्यमान छैन । युक्रेनमा भइरहेको द्वन्द्वका साथै अमेरिकाले चीनको उदयलाई रोक्नका लागि गरेको प्रयासका कारण अब हामी बहुध्रुवीय अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणमा बाँचिरहेका छौं । यसमा विभिन्न ठूलो शक्तिहरू प्रभावका लागि प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS
यसले साझा विषयहरूमा सहकार्यको अवसरलाई भत्काएको छ । साथै प्रतिस्पर्धीहरूबीच रणनीतिक सोचको आवश्यकतालाई पनि यसले बढाएको छ । मस्कोको आँखामा यस स्थितिले उत्तर कोरियासम्बन्धी गणितलाई पहिलेको भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण बनाएको छ । शीतयुद्धकालकै जस्तो स्थिति आइलागेको छ । 

यसले साझा विषयहरूमा सहकार्यको अवसरलाई भत्काएको छ । साथै प्रतिस्पर्धीहरूबीच रणनीतिक सोचको आवश्यकतालाई पनि यसले बढाएको छ । मस्कोको आँखामा यस स्थितिले उत्तर कोरियासम्बन्धी गणितलाई पहिलेको भन्दा बढी महत्त्वपूर्ण बनाएको छ । शीतयुद्धकालकै जस्तो स्थिति आइलागेको छ । 

उत्तर कोरियाको जन्म सोभियत संघको सहयोगमा भएको हो भन्ने कुरा हामीले बिर्सन मिल्दैन । दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यतिर साम्राज्यवादी जापानले ओगटेर छोडेका भूभागमा प्रभाव कायम गर्नका लागि अमेरिका र सोभियत संघबीच रणनीतिक प्रतिस्पर्धा चलेको थियो । लाल सेना दक्षिणतर्फ अघि बढ्दा कोरियाली प्रायद्वीपलाई ३८औं समानान्तरमा विभाजित गर्ने सहमति बनेको थियो । 

यस विभाजनलाई अस्थायी बनाउने मूल सहमतिको मर्म थियो तर भूराजनीतिक टकरावका कारण विभाजन स्थायी बन्न पुग्यो अनि दुई प्रतिस्पर्धी कोरियाली राज्यहरूको जन्म भयो । अमेरिकाको समर्थनप्राप्त कोरियाली गणतन्त्र दक्षिणमा जन्मियो भने चीनको समर्थनसहित उत्तरमा लोकतान्त्रिक कोरियाली जनगणतन्त्र बन्यो । उत्तर कोरियामा लाल सेनाका पूर्व क्याप्टेन तथा छापामार लडाकू किम इल सुङ सर्वोच्च नेता बने । 

यी दुई शिशु राज्यहरू सन् १९५० मा युद्धमा होमिए । उनीहरूलाई भरथेग गर्ने महाशक्तिहरूले युद्धमा आआफ्नो पक्षलाई सहयोग गरे । तीन वर्षसम्म युद्ध चल्यो तर अहिलेसम्म पनि दुई देशबीच औपचारिक शान्ति सम्झौता भएको छैन । दुवैतर्फका कोरियालीहरू पुनरेकीकरणको कामना गर्छन् । 

तर सन् १९५० को दशकमा जसरी विदेशी शक्तिहरू सक्रिय भए त्यसले कोरियाली प्रायद्वीप रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमि हो भनी स्थापित गरेको छ । यस भूमिले युरेसियाली मुख्यभूमिलाई पूर्वी सागरहरूसँग जोड्छ । 

ठूला शक्तिहरूले उत्तरपूर्वी एसियामाथि प्रभुत्वका लागि कोरियाली प्रायद्वीपलाई चेसको गोटीका रूपमा हेर्ने गरेका छन् । यसले गर्दा प्रभावको लडाइँ शताब्दियौंदेखि चलिरहेको छ । यस लडाइँमा विभिन्न कालखण्डमा चीनका मिङ र छिङ राजवंश, रुसी साम्राज्य, जापानी साम्राज्य, अमेरिका, जनगणतन्त्र चीन र सोभियत संघ संलग्न रहे । 

तर शीतयुद्धको अन्त्यपछि विगत तीन दशकमा उत्तर कोरियाले आफूलाई नितान्त एक्ल्याइएको अनुभव गरेको थियो । चीन र रुस दुवैले केही समय पश्चिम तथा उत्तरभन्दा धनी र सफल दक्षिण कोरियासँग सम्बन्ध बढाउन खोज्दा उत्तर कोरिया एक्लिएको हो । 

अमेरिकाको एकध्रुवीयताका कारण प्योङयाङको आणविक हतियार निर्माणलाई रोक्ने अमेरिकी इच्छाको विरोध गर्न मस्को वा बेइजिङ दुवैलाई खासै चासो लाग्ने गरेको थिएन । किम परिवारलाई आफ्नो शासनको सुरक्षाका लागि आणविक हतियार आशाको अन्तिम केन्द्र साबित भएको छ ।

तर अहिले नयाँ प्रतिमान उदाएको छ । पहिलेको समयमा जस्तै उत्तर कोरियालाई रुसले आफ्नो सीमाक्षेत्रमा अमेरिकी शक्ति तथा सैन्य प्रभुत्वविरुद्धको अपरिहार्य रणनीतिक सुरक्षाकवचका रूपमा लिन थालेको छ । अमेरिकाको समर्थनप्राप्त जापान जस्ता छिमेकीविरुद्ध रुसको कवच पनि उत्तर कोरिया हो । 

बरू अन्तमर्हादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र सहितको आणविक हतियार भएको उत्तर कोरिया वाशिङटनको छालामा गढेको अर्को काँडो बनेको छ । यसलाई हटाए मात्र अमेरिकाको शक्ति विस्तार हुन्छ । 

यस्तो वातावरणमा रुसलाई उत्तर कोरियाको सवालमा अमेरिकासँग सहकार्य गर्दा कुनै लाभ प्राप्त हुँदैन । उत्तर कोरियालाई आणविक निःशस्त्रीकरण गर्ने कुरा हावा खाइसकेको छ । 

बरू अन्तमर्हादेशीय ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र सहितको आणविक हतियार भएको उत्तर कोरिया वाशिङटनको छालामा गढेको अर्को काँडो बनेको छ । यसलाई हटाए मात्र अमेरिकाको शक्ति विस्तार हुन्छ । 

त्यसैले अमेरिकाले सन् २०२२ को आरम्भतिर संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषदमा उत्तर कोरियाविरुद्ध थप प्रतिबन्धको प्रस्तावको माग गरेको भए पनि रुस र चीन दुवैले १५ वर्षमा पहिलोपटक भिटो लगाएर रोकिदिएका छन् । हामी बाँचिरहेको विश्वको यो एक संकेत हो । 

यहाँबाट अघि बढ्दै रुसले उत्तर कोरियासँग सैन्य र आर्थिक सम्बन्ध गहिरो बनाउने सम्भावना छ किनकि त्यसको रणनीतिक र राजनीतिक महत्त्व छ ।

यसरी हेर्दा इतिहास वृत्ताकार रूपमा घुमेर पुनः उही ठाउँमा आइपुगेको छ । अमेरिकाले मस्को र बेइजिङको सामना गर्नका लागि साझेदारहरू जुटाइरहँदा ‘खेमाबन्द राजनीति’ को विषय पुनः उठ्न थालेको छ ।

आरटीमा प्रकाशित टिमुर फोमेन्कोको विश्लेषणलाई लोकान्तरका लागि विन्देशदहालले अनुवाद गरेका हुन् । 
 

Maruti inside
Mega
NLIC
TATA Below
ncc inside
मंसिर १९, २०७९

मंसिर ८ मा एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लाई टेलिफोन गरेर बधाई दिएपछि राजनीतिक वृत्त तरङ्गित भएको थियो ।  २०७८ को असार २९ मा प्रधानमन्त्री पद गुमा...

मंसिर १६, २०७९

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतगणना अन्तिम चरणमा पुग्दै गर्दा सरकारको नेतृत्व दाबी गरिरहेको नेपाली कांग्रेसमा संसदीय दलको नेताको चुनाव लागेको छ ।  पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवालगायत नेताहरूले चुनाव जिते...

मंसिर १८, २०७९

नयाँ बन्ने प्रतिनिधिसभामा दलहरूको आकारको मोटामोटी खाका आइसकेको छ । आइतवार दिउँसोसम्म जारी दोलखाको मत गणनाले प्रत्यक्षतर्फ नेकपा एमाले या माओवादी केन्द्रको एक सीट बढाउने छ । प्रत्यक्षमा ५७ सीटसहित कांग्रेस पह...

मंसिर १५, २०७९

मधेश प्रदेशमा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्ने सम्भावना बढेको छ । डा. सीके राउतले नेतृत्व गरेको जनमत पार्टीलाई विश्वासमा लिएर सरकार गठनका लागि कांग्रेसले गृहकार्य थालिसकेको छ ।  नेपाली कांग्रेस...

मंसिर १५, २०७९

हालै भएका केही प्रतिनिधिमूलक घटनाहरूको अध्ययन गर्दा विश्व राजनीतिमा क्रान्तिकारी परिवर्तनका संकेत देखिन थालेका छन् । यस परिवर्तनले विगत ३० वर्षदेखि चल्दै आएको अमेरिकी एकध्रुवीय प्रभुत्वलाई विस्थापित गराउने देख...

मंसिर १६, २०७९

विश्व बहुध्रुवीयतामा प्रवेश गरेको छ तर यसमा अरू ध्रुवको भन्दा अमेरिकी र चिनियाँ ध्रुवको प्रभाव बढी छ । वर्तमान विश्व व्यवस्थामा सबभन्दा बढी प्रभाव पार्ने दुई मुलुक अमेरिका र चीन हुन् ।  यस्तो अवस्थामा विचार...

संसदीय अग्निपरीक्षामा नयाँ अनुहार : सिंहदरबार पुगेर परीक्षण हुन दिऔं

संसदीय अग्निपरीक्षामा नयाँ अनुहार : सिंहदरबार पुगेर परीक्षण हुन दिऔं

मंसिर २१, २०७९

यसपटकको निर्वाचनले आश्चार्यचकित पार्ने गरी मतपरिणाम ल्याएको छ । पूर्व पञ्चहरूको पार्टी राप्रपालाई मत परिणामले राजनीतिक पुनर्जीवनको आश्रयका लागि हौसला प्रदान गरेको छ । जसका कारण जमिन, धर्म र पुरातन संस्कारको &lsq...

माननीय तोसिमाजी, अहिलेलाई यत्ति गर्नुस्, बाँकी पछि है !

माननीय तोसिमाजी, अहिलेलाई यत्ति गर्नुस्, बाँकी पछि है !

मंसिर २०, २०७९

तोसिमा कार्कीजी, नमस्कार ! सांसद हुनु भएकोमा सबैभन्दा पहिला तपाईंलाई बधाई र शुभकामना । तपाईंसँग मेरो प्रत्यक्ष भेटघाट र कुराकानी भएको छैन । खासमा चुनावअघि नै मेरो छिमेकका साथीहरूले तपाईंलाई टोलमा...

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मंसिर ९, २०७९

मधेश आन्दोलनबाट उदाएका राजनीतिक दलहरूको अहिले भएको हार स्वाभाविक नै हो । केही दिनपछि मान्छेमा वितृष्णा आउनु स्वाभाविक नै हो । मधेश आन्दोलनको आक्रोश मत्थर भएको छ । सबै आ-आफ्नै कामधन्दामा लागेका छन् । नुन, तेल,...

ad
x