०९ साउन २०८३, शनिबार
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङबीचको भेटवार्ता विश्व राजनीतिमै चर्चाको विषय बनेको छ । पछिल्लो समय निकै चिसिएको दुई देशको सम्बन्धलाई यो भ्रमणले फेरि नयाँ दिशामा मोड्ने संकेत देखाएको छ।
बेइजिङको 'ग्रेट हल अफ द पिपुल' बाहिर ट्रम्पलाई स्वागत गर्न विशेष सैन्य गार्ड अफ अनर र २१ तोपको सलामी दिइएको थियो। स्वागतका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रिय धुन बज्दा ट्रम्पले निकै उत्साह देखाएका थिए। उनले चिनियाँ स्कुले बालबालिकासँग हात मिलाए र राष्ट्रपति सीको प्रशंसामा कुनै कञ्जुस्याइँ गरेनन्।
ट्रम्पले राष्ट्रपति सीलाई 'महान् नेता' भन्दै सम्बोधन गरे। उनले सीलाई आफ्नो मित्रका रूपमा प्रस्तुत गर्दै दुई देशको भविष्य निकै उज्ज्वल रहेको बताए । यो ट्रम्पको पुरानो शैलीभन्दा बिल्कुलै फरक थियो। सन् २०१६ र २०२० को चुनावी अभियानका क्रममा उनले चीनमाथि निकै कडा टिप्पणी गर्ने गर्थे। तर यसपटक उनले चीनको ऐतिहासिक महत्व र सुन्दरताको खुलेर तारिफ गरे। बिहीबार राति आयोजित राजकीय भोजमा ट्रम्पले वार्तालाई एउटा 'बहुमूल्य अवसर'को संज्ञा दिए। उनले सेप्टेम्बर २४ मा राष्ट्रपति सी र उनकी पत्नीलाई ह्वाइट हाउस भ्रमणका लागि निम्तो समेत दिएका छन्।
अहिलेको भ्रमणको सबैभन्दा पेचिलो विषय इरानसँगको युद्ध र हर्मुज जलमार्ग थियो। इरानसँगको युद्धका कारण विश्व अर्थतन्त्र नै संकटमा परेका बेला ट्रम्पले चीनको सहयोग मागेका छन्। ट्रम्पका अनुसार राष्ट्रपति सीले इरानलाई कुनै पनि सैन्य उपकरण नदिने ठूलो प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
इरानले हर्मुजमा लगाएको अवरोध र जहाजहरूसँग उठाइरहेको करप्रति सीले असन्तुष्टि पोखेको ट्रम्पले बताए। चीन इरानको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार भएकाले इरानलाई वार्ताको टेबुलमा ल्याउन बेइजिङले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, ट्रम्पले आफ्नो 'ट्रुथ सोसल' पोस्टमा इरानमाथिको सैन्य अभियान जारी रहने चेतावनी पनि दिएका छन्।
भ्रमणका क्रममा ताइवानको विषय भने निकै तनावपूर्ण रह्यो। राष्ट्रपति सी जिनपिङले ताइवानको मुद्दामा अमेरिकासँग कुनै पनि सम्झौता हुन नसक्ने स्पष्ट पारे। उनले ताइवानको स्वतन्त्रता र यस क्षेत्रको शान्ति 'आगो र पानी' जस्तै भएको र यी दुई सँगै जान नसक्ने कडा टिप्पणी गरे।
सीले ताइवानको विषयलाई सही ढंगले व्यवस्थापन नगरिए दुई देशबीच ठूलो द्वन्द्व हुन सक्ने चेतावनी दिए। ट्रम्पले भने ताइवानको विषयमा पत्रकारहरूले सोधेको प्रश्नको कुनै जवाफ दिएनन्। अमेरिकाले ताइवानलाई अर्बौं डलरका हतियार बेच्ने तयारी गरिरहेका बेला चीनले यसलाई आफ्नो आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप मान्दै आएको छ।
यसपटकको भ्रमणमा ट्रम्पले अमेरिकका ठूला व्यापारीहरूको टोली नै सँगै लिएर आएका छन्। यस टोलीमा टेस्लाका एलन मस्क, एप्पलका टिम कुक र एनभिडियाका जेन्सन हुआङ जस्ता प्रभावशाली व्यक्तिहरू सामेल छन्।
ट्रम्पले चीनलाई आफ्नो बजार अझै खुला गर्न आग्रह गरेका छन्। चीनले अमेरिकाबाट बोइङ विमान, भटमास र मासु आयात बढाउने संकेत दिएको छ। दुई देशबीच व्यापारिक विवाद सुल्झाउन एउटा छुट्टै 'बोर्ड अफ ट्रेड' स्थापना गर्नेबारे पनि छलफल भएको छ।
चीनले हाल विश्वको एक तिहाइ सामान उत्पादन गर्ने र महत्वपूर्ण खनिज पदार्थमा पकड जमाएकाले अमेरिकाले चीनसँग मिलेर जानुको विकल्प नभएको विज्ञहरू बताउँछन्।
धेरै विश्लेषकहरूले यो भ्रमणलाई विश्व शक्ति सन्तुलन चीनतर्फ ढल्किँदै गएको संकेतका रूपमा हेरेका छन्। चीनले आफूलाई एक स्थिर विश्व नेताका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेको छ।
क्यानडा, बेलायत र जर्मनीजस्ता अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरू पनि चीनसँग व्यापार गर्न आतुर देखिएका छन्। चीनले आफ्नो अर्थतन्त्र र कूटनीतिक शक्ति प्रयोग गरेर अमेरिकासँग बराबरीको हैसियतमा कुरा गरिरहेको छ।
बेइजिङ अहिले विश्वको दोस्रो ठूलो शक्ति केन्द्र बनेको छ। ट्रम्प र सीले आफ्नो सम्बन्धलाई अबका तीन वर्ष 'रचनात्मक, रणनीतिक र स्थिर' राख्ने सहमति गरेका छन्।
भ्रमणको अन्त्यतिर दुवै नेता निकै खुसी देखिएका थिए । राष्ट्रपति सीले चीनको 'महान् पुनरुत्थान' र ट्रम्पको 'मेक अमेरिका ग्रेट अगेन' को नारा सँगसँगै अगाडि बढ्न सक्ने बताए।
उनले दुवै देशको उज्ज्वल भविष्यका लागि शुभकामना दिँदै भोजमा 'चियर्स' भनेका थिए। यद्यपि, चीनभित्र बढ्दो बेरोजगारी र घरजग्गा कारोबारको संकटले गर्दा बेइजिङलाई पनि अमेरिकासँगको सम्बन्ध सुधार गर्नु आवश्यक छ।
शुक्रबार दुई नेताबीच फेरि भेट हुनेछ, जसले व्यापार र कृषि क्षेत्रमा हुने नयाँ सम्झौताहरूको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यो भ्रमणले विश्वलाई के सन्देश दिएको छ भने, जतिसुकै मतभेद भए पनि यी दुई महाशक्ति राष्ट्रहरू एकअर्काबिना चल्न सक्दैनन्।
