योजनाअनुसार काम अघि बढेको भए यतिबेला बुटवल–नारायणगढ खण्डको फराकिलो सडकमा तीव्र गतिमा गाडी हुइँकिन्थे ।

वि.सं.२०७५ चैतबाट निर्माण शुरू भएको सडक विस्तार वि.स.२०७८ भदौसम्म सक्ने सम्झौता थियो । तर, विडम्बना ! तीन वर्षसम्म भौतिक निर्माण शुरू हुनै सकेन । यसबाट परियोजनाको अवधि कम्तीमा तीन वर्ष पर धकेलिएको मात्र छैन लागत पनि बढेको छ । 

शुरूआतमा १६ अर्ब ९९ करोड रूपैयाँको लागत निर्माण शुरू गरेको ठेकेदार कम्पनीले अहिले बढाएर १७ अर्ब १ करोड रूपैयाँ पुर्‍याएको छ । यो आयोजनामा तोकिएको समयमा काम नहुनु निर्माण व्यवसायीको लापरवाही, सरकारी ढिलासुस्ती र प्रक्रियागत झञ्झट मुख्य कारण छन् ।

कामको गति सुस्त हुँदा, यात्रु र सडक दायाँबायाँका बासिन्दाले लामो समयदेखि धुलो, धुवाँ र जाम खेपेका छन् । पहिलोपटक थपिएको म्यादको समयसीमा सकिन लाग्दा समेत एकतिहाइ काम हुन सकेको छैन ।

थपिएको म्याद आउँदो साउन २१ (६ अगस्ट) मा सकिँदैछ । लामो समयसम्म पानी नपर्दा अहिले सडक धुलोले दिउँसै अन्धकार हुन्छ । धुलोको कारण दिउँसै गाडीले ‘हेडलाइट’ बालेर हिँडनुपर्ने अवस्था छ । 

सडक आयोजनाका अनुसार पूर्वपश्चिम राजमार्गको मध्य भागमा पर्ने यो ११४ किलोमिटर सडक खण्डको पाँच वर्षमा जम्मा ३४ प्रतिशत काम मात्र भएको छ । 

चौबीसै घण्टा गाडीको चाप हुने सडक खण्ड समयमा नबन्दा यात्रुले ठूलो सकस खेप्दै आएका छन् । यो सडक खण्ड रूपन्देही, पश्चिम नवलपरासी र नवलपुर गरी तीन जिल्लामा पर्छ । 

सडकसँग जोडिएका गैंडाकोट, देवचुली, कावासोती, मध्यविन्दु, विनयत्रिवेणी, बर्दघाट, सुनवल, देवदह र रुपन्देहीका कैयन पालिका, बस्ती र हजारौं नागरिक धुलो, धुवाँ र हिलोले आजित छन् । दैनिक हजारौं यातायातका साधन र यात्रुहरू ठूलो जोखिम व्यहोर्दै घण्टौंसम्म सडकमा बस्न बाध्य छन् । 

यता बुटवल नारायणगढ सडक आयोजना पश्चिम खण्डका प्रमुख शशांक मिश्र भने पछिल्लो समय कामले गति लिएको दाबी गर्छन् ।

‘पश्चिम खण्डमा अहिलेसम्म ३१ प्रतिशत काम भएको छ,’ मिश्रले लोकान्तरसँग भने, ‘पश्चिम खण्डमा बर्दघाटदेखि हरकट्टासम्म, सुनवलको वनकट्टीदेखि बडेरासम्म र रूपन्देहीको खैरेनीमा गरी टुक्रा–टुक्रामा ९ किलोमिटर सडक कालोपत्रे भइसकेको छ । असार मसान्तसम्म १७ किलोमिटर पिच गर्ने लक्ष्यका साथ अगाडि बढेका छौं ।’

मिश्रले थपे, ‘पश्चिम खण्डमा पुलहरू बनिसके । कहीँ पनि डाइभर्सन छैनन् । वर्षायाममा पनि कालोपत्रे बाहेकका काम गर्नेछौं । अर्को वर्षसम्म सकिने गरी काम अघि बढेको छ । शुरूआती कामको ढिलाइले गर्दा प्रगति नदेखिएको हो । अब तीव्र गतिमा काम भइरहेको छ ।’

साढे २ घण्टामा यात्रा गर्न सकिने सडक पार गर्न यात्रुलाई अहिले ६–७ घण्टा लाग्ने गर्छ । सडक तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७५ चैत ८ गते बुटवलमा शिलान्यास गरेका थिए । सडक विस्तारको योजनाकार एमाले उपाध्यक्ष तथा पूर्व अर्थमन्त्री विष्णु पौडेल हुन् । एसियाली विकास बैंकको ऋण सहयोगमा बन्ने सडकका लागि १६ अर्ब ९९ करोड ५२ लाख रूपैयाँमा चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनीयरिङ कर्पोरेसनले ठेक्का लिएको थियो । 

बुटवल–दाउन्ने र दाउन्ने–गैंडाकोट गरी २ खण्डमा विभाजन गरेर सडकको काम गरिएको छ । पूर्व खण्ड दाउन्ने–गैंडाकोटको लागत ९ अर्ब १३ करोड १८ लाख ९५ हजार र पश्चिम खण्ड दाउन्ने–बुटवलकोलागत ७ अर्ब ८६ करोड ३४ लाख रुपैयाँ छ । निर्माण ढिलाइले दुई करोड रुपैयाँ लागत बढेको छ । 

दाउन्ने पूर्व ४८ र दाउन्ने पश्चिम ६५ किलोमिटर पर्छ । दाउन्ने–गैंडाकोट खण्डमा चाइना स्टेटतर्फका आयोजना प्रमुख राकेश झाले पूर्व खण्डमा ३७ प्रतिशत काम भएको बताए । ‘पूर्वी खण्डमा १२ किलोमिटर कालोपत्रे भएको छ,’ झाले लोकान्तरसँग भने, ‘पुल, निर्माण, कालोपत्रे, बेस हाल्ने काम भएको छ । असार मसान्तसम्ममा ४० प्रतिशत काम हुन्छ । केही पुराना पुलहरू कमजोर भएका छन् । ती पुलहरू पनि बनाउनुपर्ने भए लागत थप हुन जान्छ ।’

झाका अनुसार पूर्वी खण्डमा १ हजार २०० कामदारले काम गरिरहेका छन् । 

आर्थिक केन्द्र बुटवल र पर्यटकीय केन्द्र चितवनको नारायणगढलाई ‘फास्ट ट्रयाक’ सडकले जोड्ने गरी पाँच वर्षअघि सडक विस्तार आयोजना शुरू भएको हो । भारतबाट आउने मालबाहक ट्रकदेखि काठमाडौंबाट पश्चिमका विभिन्न जिल्लामा जाने गाडीका लागि यो एक मात्र सडक हो । 

‘सडक धुलोले देखिँदैन,’ बुटवलदेखि काठमाडौं हिँडेका यात्रु हरिलाल खरेलले भने, ‘बाटोमा कहाँ जाम पर्छ थाहा छैन । पानी परे कहाँ कतिबेला रोकिनुपर्छ ठेगान हुन्न ।’ 

धुलोले खासगरी जंगल क्षेत्रमा अझ बढी सताउने गरेको छ । बर्दघाटदेखि दाउन्नेसम्म धुलोले केही देखिँदैन । ट्राफिक प्रहरीका अनुसार यो सडकमा दैनिक करीब ३ हजार मालबहाक ट्रक, १ हजार ५००, यात्रुबहाक बस, ३ हजार ५० कार, ३ हजार ७०० मोटरसाइकल र ८०० अन्य सवारी साधन ओहोरदोहार गर्छन् ।

सडक निर्माणको कूल लागतमध्ये एसियाली विकास बैंक (एडीबी) ले ८५ प्रतिशत रकम ऋण उपलब्ध गराएको छ भने बाँकी रकम नेपाल सरकारकै लगानी हुनेछ । पूर्वपश्चिम राजमार्ग वि.सं. २०२२ सालमा तत्कालीन राजा महेन्द्रको योजनाअनुसार शिलान्यास भई वि.स. २०२८ सालमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो । 

सडक निर्माण पूरा भएपछि बुटवलबाट नारायणगढ डेढ घण्टामै पुग्न सकिने छ । यातायात व्यवसायीले सडक खराब हुँदा सवारीसाधन छिटो–छिटो बिग्रिने समस्या आएको भन्दै निर्माणको कामलाई चाँडोभन्दा चाँडो सक्न आग्रह गर्दै आएका छन् । 

पश्चिम नेपाल बस व्यवसायी प्रालिका अध्यक्ष दधिराम खरेलले सडकका कारण यात्रुबाहक गाडी धेरै बिग्रिने समस्या देखिएको बताए ।

सडकको अवस्था बुझ्न गृहमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठ र भौतिक पूर्वाधार मन्त्री प्रकाश ज्वालाले समेत अवलोकन गरेका छन् ।