०७ साउन २०८३, बिहीबार
साउदी अरेबिया र कतारका साथै संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)सँगै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको खाडी भ्रमण सकिएको छ । दोस्रो पटक राष्ट्रपति बनेपछि ट्रम्पले आफ्नो पहिलो विदेश यात्रा खाडी देशहरूबाट शुरू गरेका हुन् । रोचक त के छ भने ट्रम्पले मध्य पूर्वमा अमेरिकाको सबैभन्दा नजिकको रणनीतिक सहयोगी इजरायलको भ्रमण नगरेर पहिले खाडी रोजे ।
उनको भ्रमणको सबैभन्दा ठूलो कदम सिरियामाथिको प्रतिबन्ध हटाउनु थियो, जहाँ इस्लामिक स्टेटका पूर्वसहयोगी अहमद अल-शारा असद सरकारको पतनपछि अन्तरिम राष्ट्रपति रहेका छन् ।
ट्रम्पले आफ्नो भ्रमणमा 'खरबौं डलरको लगानी र सम्झौता'मा सम्झौता भएको दाबी गरेका छन् । ट्रम्पको भ्रमण मंगलबार साउदी अरेबियाबाट शुरू भएको थियो जहाँ उनले १४२ अर्ब डलरको रक्षा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए। कतार भ्रमणको दोस्रो चरणमा उनले १.२ ट्रिलियन डलर बराबरका धेरै महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरेको बीबीसीले जनाएको छ ।
ट्रम्पले बिहीबार मध्य पूर्वको सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी सैन्य अड्डा अल उदेइद एयर बेस (कतार)को पनि भ्रमण गरे र १० अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरे । शुक्रबार संयुक्त अरब इमिरेट्समा ट्रम्पलाई स्वागत गर्दै राष्ट्रपति मोहम्मद बिन जायद अल नाह्यानले आफ्नो देशले आगामी १० वर्षमा अमेरिकामा १.४ ट्रिलियन डलर लगानी गर्ने घोषणा गरे।
एआईको क्षेत्रमा प्रयोग हुने अर्धचालक चिप्समा यूएईको पहुँचलाई सहज बनाउन एउटा सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर गरिएको समाचारमा उल्लेख छ ।
अबुधाबीको आफ्नो भ्रमणको क्रममा ट्रम्पले अमेरिकाले गाजाको अवस्थालाई सम्हाल्ने प्रयास गरिरहेको बताए । 'हामी गाजा मुद्दाको अध्ययन गरिरहेका छौं र यसलाई समाधान गर्न कडा परिश्रम गर्नेछौं,' उनले भने ।
साउदी अरेबियासँगको सम्झौताबारे ह्वाइट हाउसले पाँच क्षेत्रमा सहयोग र लगानीको सम्झौता भएको बताएको छ। यसमा वायु सेना र अन्तरिक्ष प्रविधिको विकास, वायु र क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा प्रणाली, समुद्री र तटीय सुरक्षा, सीमा सुरक्षा र सुरक्षा बलको आधुनिकीकरण र सूचना तथा सञ्चार प्रणालीको आधुनिकीकरण समावेश छ।
प्याकेजमा साउदी अरेबियाको सैन्य क्षमता अभिवृद्धि गर्न व्यापक तालिम र सहयोग सेवाहरू पनि समावेश छन्, जसमा साउदी अरेबियाको सैन्य एकेडेमी र सैन्य स्वास्थ्य प्रणालीहरूको स्तरोन्नति समावेश छ।
साउदी अरेबियाले अमेरिकामा ६०० अर्ब डलर लगानी गर्ने वाचा गरेको छ र अमेरिकाभरि एआई डाटा सेन्टरहरूमा २० अर्ब डलर लगानी गर्ने योजना बनाएको छ।
जबकि अमेरिकी प्राविधिक कम्पनीहरूले दुवै देशमा प्रयोगको लागि अत्याधुनिक रूपान्तरणकारी प्रविधिहरू विकास गर्न ८० अर्ब डलर लगानी गर्ने वाचा गरेका छन्।
सम्झौताअन्तर्गत,अमेरिकाले १४.२ अर्ब डलरको ग्यास टर्बाइन र ऊर्जा समाधान र ४.८ अर्ब डलरको बोइङ ७३७-८ यात्रुवाहक विमान पनि निर्यात गर्नेछ।
हतियार सम्झौताबाहेक अन्य सहयोग सम्झौताहरूमा ऊर्जा क्षेत्रमा एमओयू समावेश छ। साथै लगभग १०० अर्ब डलर बराबरको अमेरिकी हतियार खरिद गर्ने आशयपत्र, खनिज स्रोतको क्षेत्रमा एक समझदारी पत्र, अमेरिकी न्याय विभागसँगको सहयोग सम्झौता, र अन्तरिक्ष अनुसन्धान र संक्रामक रोगहरूसँग लड्ने साझेदारी सम्बन्धी सम्झौताहरू पनि समावेश छन्।
यी सम्झौताहरूबाहेक अमेरिकी राष्ट्रपतिले मध्य पूर्वको राजनीतिलाई असर गर्ने अन्य मुद्दाहरूमा पनि आफ्नो अडान स्पष्ट पार्ने प्रयास गरेको बीबीसीको समाचारमा उल्लेख छ । उनले अमेरिका इरानसँग सम्झौता गर्न चाहन्छ भन्दै भने, 'यदि म इरानसँग सम्झौता गर्न सकें भने म धेरै खुसी हुनेछु ।' उनले तेहरानलाई क्षेत्रलाई ध्वस्त पारेको र विदेशमा रक्तपातका लागि आर्थिक सहयोग गरेको आरोप लगाए । 'विगतमा इरानका नेताहरूले सिर्जना गरेको अराजकताको निन्दा गर्न आएको होइन, तर उनीहरूलाई अझ आशाजनक भविष्यतर्फ नयाँ र राम्रो बाटो सुझाव दिन आएको हुँ । यदि इरानी नेतृत्वले यो शान्ति प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्छ र आफ्ना छिमेकीहरूलाई आक्रमण गर्न जारी राख्छ भने अधिकतम दबाब दिनु र इरानको तेल निर्यात पूर्ण रूपमा बन्द गर्नुबाहेक अर्को विकल्प हुनेछैन।'
ट्रम्पले मध्यपूर्वको सबैभन्दा गम्भीर मुद्दा गाजालाई उठाउँदै भने, 'गाजाका जनता राम्रो भविष्यको हकदार छन्, तर जबसम्म उनीहरूका नेताहरूले निर्दोष मानिसहरूलाई लक्षित, अपहरण र यातना दिइरहन्छन् तबसम्म त्यो हुने छैन।'
ट्रम्पले फेब्रुअरीमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले गाजा पट्टी कब्जा गर्ने बताएका थिए ।
अमेरिकी राष्ट्रपतिले आफ्नो पहिलो विदेश भ्रमण कहाँ गर्ने भन्ने कुरा एक प्रमुख निर्णय हो र यसलाई प्रायः उनको विदेश नीतिको प्राथमिकताहरूको सङ्केत मानिन्छ । आफ्नो दुवै कार्यकालमा डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी राष्ट्रपतिहरूले पहिले क्यानडा, मेक्सिको वा युरोप भ्रमण गर्ने परम्परा तोडेका छन् ।
राष्ट्रपतिको रूपमा आफ्नो पहिलो कार्यकालमा ट्रम्पले साउदी अरेबियाको पहिलो औपचारिक विदेश भ्रमण गरे।
ह्वाइट हाउसमा राष्ट्रपतिको रूपमा आफ्नो दोस्रो कार्यकालमा, ट्रम्पले मे १३-१६ को बीचमा फेरि खाडी देशहरूको भ्रमण गरेका थिए ।
खाडी मामिलामा विशेषज्ञता हासिल गरेका ओमानी अनुसन्धानकर्ता प्रोफेसर अब्दुल्लाह बाबुदका अनुसार ट्रम्पले खाडी नेताहरूसँग बलियो सम्बन्ध निर्माणलाई महत्व दिएका छन् । किनभने उनीहरूको क्षेत्रीय र विश्वव्यापी प्रभाव र अमेरिकामा ठूलो लगानी सुरक्षित गर्ने र महत्त्वपूर्ण राजनीतिक तथा आर्थिक लाभहरू प्रदान गर्ने क्षमता छ।
मार्चमा ट्रम्पले आफ्नो भ्रमण योजना घोषणा गर्दा उनले धनी अरब देशहरूसँग आर्थिक सम्झौता गर्नु आफ्नो सर्वोच्च प्राथमिकता हुने कुरा स्पष्ट पारेका थिए।
ट्रम्पले आफ्नो घरेलु आर्थिक चुनौतीहरूलाई ध्यानमा राख्दै धनी खाडी देशहरूसँगको सम्बन्धमा फाइदा देखेको उनको विश्लेषण छ । ट्रम्पले २०१७ मा ४५० अर्ब डलरभन्दा बढीको सम्झौता भएको दाबी गरे, जसमा ११० अर्ब डलरको सैन्य उपकरणको बिक्री पनि समावेश छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति यी प्रमुख लगानी प्रतिज्ञाहरू विशेषगरी सैन्य सम्झौताहरू सकेसम्म चाँडो पूरा होस् भन्ने चाहन्छन् । उसले यी कुराहरूलाई अन्य देशहरूसँगको आफ्नो व्यापार नीतिको सफलताको प्रमाणको रूपमा देखाउन सक्छ।
साउदी अरेबियाले अमेरिका, रुस र युक्रेनबीच महत्वपूर्ण मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलेको छ। फेब्रुअरीमा रियादमा अमेरिका र रुसबीच भएको उच्चस्तरीय बैठकमा युक्रेनमा युद्ध अन्त्य गर्नेबारे छलफल भएको थियो। २०२२ मा युक्रेनमा रूसको आक्रमणपछि यो पहिलो बैठक थियो र यसले मस्कोलाई अलग्याउने पश्चिमा प्रयासहरूको अन्त्यको संकेत दिएको थियो ।
मार्चमा साउदी अरेबियाले युक्रेनमा युद्धविरामबारे छलफल गर्न तीन फरक देशका प्रतिनिधिमण्डलहरूको आयोजना पनि गरिएको थियो ।
फेब्रुअरीमा ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्की बीचको ओभल अफिसमा भएको तनावपूर्ण बैठकपछि जेद्दामा अमेरिका-युक्रेन वार्ता पहिलो थियो।
साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स दुवैले रुसी र युक्रेनी युद्धबन्दीहरूको आदानप्रदानको लागि सम्झौतामा पुग्न सफल भएका छन्।
क्षेत्रीय र विश्वव्यापी संकटमा भूमिका उनीहरूको वित्तीय शक्ति र उनीहरूको विशाल तेल र ग्यास भण्डारका कारण महत्वपूर्ण आर्थिक र राजनीतिक प्रभाव छ ।
तस्वीरहरू : एएफपी
