०६ साउन २०८३, बुधबार
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जापानसँग लामो समयदेखि प्रतीक्षित व्यापार सम्झौता भएको घोषणा गरेका छन् ।
मंगलबार राति भएको सम्झौता दुई प्रमुख व्यापारिक साझेदार देश अमेरिका र जापानबीच केही हप्ताअघिसम्म असम्भवजस्तै देखिएको थियो ।
'मैले जापानसँग इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो व्यापार सम्झौता सम्पन्न गरेको छु, सायद यो इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो सम्झौता हो,' ट्रम्पले मंगलबार राति रिपब्लिकन सांसदहरूसँगको स्वागत समारोहमा भने, 'जापानका शीर्ष वार्ताकारहरू यहाँ आए र हामीले लामो र कठिन मेहनतका साथ यो सम्झौता गरेका छौँ । यो सबैका लागि उत्कृष्ट सम्झौता हो ।'
सम्झौताका मुख्य बुँदाहरू
यो सम्झौताअनुसार अमेरिकी आयातकर्ताहरूले जापानबाट निर्यात हुने वस्तुहरूमा १५ प्रतिशत 'पारस्परिक' भन्सार शुल्क तिर्नेछन् । यो १५ प्रतिशत शुल्क मोटर गाडी र गाडीका पार्टपुर्जाहरूमा पनि लागू हुनेछ । यसले जापानलाई अन्य प्रमुख गाडी निर्यातक देशहरूको तुलनामा फाइदा दिनेछ । किनभने, अन्य देशहरूले अप्रिलदेखि मोटर गाडी निर्यातमा २५ प्रतिशत शुल्कको सामना गरिरहेका छन् ।
जापानले अमेरिकामा ५५० अर्ब डलर लगानी गर्ने ट्रम्पले बताए । 'अमेरिकाले यो लगानीबाट ९० प्रतिशत नाफा प्राप्त गर्नेछ,' उनले थपे, 'यो सम्झौताले लाखौं रोजगारी सिर्जना गर्नेछ । जापानले आफ्नो बजारलाई गाडी, चामल र केही अन्य कृषि उत्पादनलगायत लागि खुला गर्नेछ । जापानले अमेरिकालाई १५ प्रतिशत पारस्परिक भन्सार शुल्क तिर्नेछ ।'
जापानका मन्त्री रियोसेई अकाजावाले वासिङ्टन डीसीमा पत्रकारहरूसँग भने, 'जापान विश्वमै पहिलो देश हो जसले गाडी र गाडीका पार्टपुर्जामा भन्सार शुल्कबिना कुनै परिमाण सीमा घटाउन सफल भएको छ ।'
उनले यो सम्झौतालाई 'मिसन कम्प्लिटेड' भन्दै ह्वाइट हाउसमा ट्रम्प र जापानी प्रधानमन्त्री शिगेरु इशिबाको तस्वीरसहित एक्समा पोस्ट गरे ।
अमेरिकामा सम्झौता भएलगत्तै टोकियोमा प्रधानमन्त्री इशिबाले यो सम्झौतालाई 'अमेरिकासँग व्यापार सम्झौता भएका देशहरूका लागि हालसम्मकै न्यून शुल्क' भन्दै प्रशंसा गरे ।
'यो सम्झौताले रोजगारी सिर्जना, गुणस्तरीय उत्पादन र जापान र अमेरिकाको आपसी सहकार्यबाट विश्वमा विभिन्न भूमिका निर्वाह गर्न योगदान पुर्याउनेछ,' उनले बुधबार आफ्नो कार्यालयमा पत्रकारहरूसँग भने ।
जापानी लगानी र कृषि
अकाजावाले जापानको ५५० अर्ब डलर लगानी फार्मास्युटिकल्स र सेमिकन्डक्टरजस्ता प्रमुख क्षेत्रमा जापानी व्यवसायलाई सहयोग गर्न इक्विटी र ऋणको रूपमा हुने बताए । उनले अमेरिकी चामलको आयात वर्तमान कृषि व्यापार ढाँचाअन्तर्गत बढ्न सक्ने बताए । तर, यो सम्झौताले जापानी कृषिलाई हानि नगर्नेमा उनको जोड छ ।
जापानले स्टिल र आल्मुनियमजस्ता अन्य भन्सार शुल्कहरूमा छलफल जारी राख्नेछ, जुन हाल ५० प्रतिशत ट्यारिफको मारमा छन् ।
तनावपूर्ण वार्ता
दुवै पक्षले वार्तालाई तनावपूर्ण भनेका थिए । गत जुनमा ट्रम्पले एयर फोर्स वनमा पत्रकारहरूसँग भनेका थिए, 'जापानीहरू कठिन छन् ।'
तर, मंगलबार उनले यो सम्झौता 'अमेरिका र जापानको सम्बन्ध सधैँ सुमधुर रहने' सङ्केत भएको बताए ।
चामल र गाडी वार्ताका प्रमुख विवादका विषय थिए । ट्रम्पले गत महिना ट्रुथ सोसलमा लेखेका थिए, 'जापानमा चामलको ठूलो अभाव छ, तर उनीहरूले हाम्रो चामल लिन मान्दैनन् ।'
अमेरिकी तथ्याङ्कअनुसार गत वर्ष जापानले २९८ मिलियन डलरको चामल अमेरिकाबाट किनेको थियो ।
गाडीको विषयमा ट्रम्पले जापानले अमेरिकी गाडी आयात नगरेको गुनासो गरे । 'हामीले १० वर्षमा एउटा पनि गाडी बेचेनौँ,' उनले भने ।
तर, जापान अटोमोबाइल इम्पोर्टर्स एसोसिएसनका अनुसार गत वर्ष जापानले १६,७०७ अमेरिकी गाडी आयात गरेको थियो ।
अन्य व्यापारिक कदम
गत हप्ता अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले टोकियोमा इशिबासँग भेट गरेपछि सम्झौताको सम्भावना बढेको थियो ।
पिटरसन इन्स्टिच्युटकी मेरी लभ्लीले यो सम्झौताले जापानमाथिको २५ प्रतिशत भन्सार शुल्कको खतरा हटाएको र अन्य आपूर्तिकर्ताहरूको तुलनामा जापानलाई प्रतिस्पर्धी बनाएको बताइन् ।
'अमेरिकाले गाडी र ट्रक बेच्ने सम्भावना कम छ, तर कृषि खुलापन जापानी उपभोक्ताहरूका लागि फाइदाजनक छ,' उनले भनिन् ।
प्रमुख व्यापारिक साझेदार
जापान अमेरिकाको पाँचौँ ठूलो आयातकर्ता हो । गत वर्ष जापानले १४८ अर्ब डलरको सामान अमेरिका पठाएको थियो, जसमा गाडी, गाडीका पार्टपुर्जा र कृषि तथा निर्माण मेसिनरी मुख्य थिए ।
अमेरिकाले जापानलाई ८० अर्ब डलरको सामान निर्यात गरेको थियो, जसमा तेल, ग्यास, फार्मास्युटिकल्स र एरोस्पेस उत्पादनहरू प्रमुख थिए ।
जापानले अमेरिकाको ठूलो ऋणदाता राष्ट्रको रूपमा पनि महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ । जापानसँग १ दशमलव १ ट्रिलियन डलरको अमेरिकी ट्रेजरी बन्ड छ ।
