१६ असार २०८३, मंगलबार
नेपाली खेलकुदको नेतृत्वदायी निकाय हो, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ।
राखेपले हरेक वर्ष भदौ १३ गते आफ्नो वार्षिकोत्सव मनाउँदै आएको छ । यो वर्ष पनि राखेपले आफ्नो ६२औं वार्षिकोत्सव मनाउने तयारी गरिरहेको छ । यसका लागि राखेपले तयारी पनि अगाडि बढाइसकेको छ ।
राखेपले खेलकुद विकास विभागका प्रमुख सरोज पोखरेलको संयोजकत्वमा मूल तयारी समिति गठन गरेको छ । वार्षिकोत्सव कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिका रूपमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई निम्तो समेत दिइसकेको छ । प्रधानमन्त्री राखेपको संरक्षक पनि हुन् ।
तर, यसपटक राखेपका लागि वार्षिकोत्सव मनाउनु ‘फलामको चिउरा चपाउनु’सरह बनेको छ । सुन्दा अचम्म लाग्न सक्छ, निकै पुरानो र सशक्त सरकारी निकाय भएर पनि राखेप आफ्नो वार्षिकोत्सव मनाउन प्रायोजकको खोजीमा भौंतारिइरहेको छ ।
आर्थिक समस्याका कारण राखेप आफ्नो वार्षिकोत्सव मनाउन प्रायोजकको खोजीमा जुटेको राखेपका एक अधिकारीले बताए । उनका अनुसार, दुईवटा कारणले राखेप आफ्नै वार्षिकोत्सव मनाउन पनि प्रायोजकको शरणमा पर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको हो ।
खासमा, राखेपले २०७९ सालदेखि आफ्नो वार्षिकोत्सवमा वर्षभरि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने खेलाडीलाई नगद पुरस्कारसहित सम्मान गर्दै आएको छ । यसका अतिरिक्त, उत्कृष्ट नतिजा दिने खेल संघ र सञ्चारकर्मीलाई पनि नगदसहित सम्मान गर्ने गरेको छ । वार्षिकोत्सवमा राखेपले उत्कृष्ट काम गर्ने कर्मचारीलाई पनि नगदसहित सम्मान गर्ने गरेको छ ।
तर, यसपटक सर्वोत्कृष्ट खेलाडी, खेल संघ र सञ्चारकर्मीलाई नगद पुरस्कारसहित सम्मानित गर्न पनि राखेपलाई आर्थिक समस्या परेको छ । यसको पहिलो कारण, बजेटमा गरिएको भारी कटौती हो । यसअघि राखेपलाई वार्षिकोत्सवका लागि ३० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन हुने गरेको थियो ।
तर, यसपटक त्यो बजेटमा भारी कटौती गरेर केवल नौ लाख रुपैयाँमा झारिएको जानकारी ती खेल अधिकारीले लोकान्तरलाई दिए । ‘हामीले बजेट बनाउँदा वार्षिकोत्सवका लागि पनि रकम उल्लेख गरेर पठाएका थियौँ । यसअघि ३० लाख रुपैयाँ प्राप्त हुँदै आएको थियो । तर, यसपटक केवल नौ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएर आएको छ,’ ती अधिकारीले भने ।
राखेपले आफ्नो वार्षिकोत्सवमा खेलकुद क्षेत्रमा उत्कृष्ट काम गर्ने एक स्थानीय तह र विभिन्न खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना गर्न सहयोग पुर्याउने एक प्रायोजकलाई पनि सम्मान गर्दै आएको छ । तर, स्थानीय तह र प्रायोजकलाई भने नगद पुरस्कार प्रदान गरिँदैन ।
राखेपले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने एक पुरुष र एक महिला खेलाडीलाई जनही एक लाख रुपैयाँ दिने गरेको छ । तीन जना जुनियर खेलाडीलाई जनही ५० हजार रुपैयाँ प्रदान गर्ने गरेको छ । खेल संघलाई पनि एक लाख रुपैयाँबाट सम्मान गर्दै आएको छ ।
यसैगरी, दुईजना सञ्चारकर्मीलाई जनही २० हजार रुपैयाँ तथा आठ उत्कृष्ट कर्मचारीलाई विभिन्न विधामा क्रमश: २५ हजार, १५ हजार र १० हजार रुपैयाँ पुरस्कार प्रदान गर्ने गरेको छ । तर, यसपटक नगद पुरस्कारका लागि बजेट अभाव भएको ती अधिकारी बताउँछन् ।
राखेपले वार्षिकोत्सव मनाउन प्रायोजक गुहार्नुको अर्को कारण हो, लेखा परीक्षणका क्रममा आएको बेरुजू । अघिल्लो वर्ष खेलाडी, खेल संघ र सञ्चारकर्मीलाई प्रदान गरिएको नगद पुरस्कार राशिलाई लेखा परीक्षकले ‘बेरुजू’ शीर्षकमा राखेका छन् ।
नेपाली खेलकुदलाई निर्देशन गर्ने कुनै पनि ऐन–कानूनमा राखेपले खेलाडी, खेल संघ र सञ्चारकर्मीलाई नगद पुरस्कारले सम्मान गर्ने प्रावधान समेटिएको छैन । राखेप कर्मचारी सेवा–शर्त नियमावलीले भने कर्मचारीलाई नगदसहित सम्मानित गर्ने प्रावधानलाई समेटेको छ । त्यसैले कर्मचारीलाई प्रदान गरिएको नगद पुरस्कार ‘बेरुजू’ शीर्षकमा परेको छैन ।
‘समग्र नेपाली खेलकुद सञ्चालन गर्ने कार्यकारी निकाय भएर पनि राखेप आफैंले खेलाडी र खेल संघलाई नगदसहित सम्मान गर्न नपाउनु विडम्बना हो । यस्ता पुरस्कारले खेलाडीको मनोबल बढाउन मद्दत गर्छ । यसतर्फ सम्बन्धित निकायको ध्यान जानु आवश्यक छ,’ राखेप कर्मचारी संघका महासचिव कुमार बस्नेतले भने । अन्य वैकल्पिक स्रोत खोजेर भए पनि राखेपले वार्षिकोत्सवमा खेलाडी र खेल संघलाई पुरस्कृत गर्नुपर्ने उनी बताउँछन् ।
यिनै समस्याका कारण राखेप आफ्नो ६२औं वार्षिकोत्सव मनाउन प्रायोजकको खोजीमा जुटेको बताइएको छ । राखेप स्रोतका अनुसार, वार्षिकोत्सव कार्यक्रमका लागि आर्थिक सहयोग माग गर्दै राखेपले कृषि विकास बैंक र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकलाई पत्र पठाएको छ ।
‘कृषि विकास बैंक र राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा पत्र पठाइसकिएको छ । सकारात्मक जवाफ पनि आएको छ । तर, अहिलेसम्म अन्तिम टुंगो लागिसकेको छैन,’ राखेप स्रोतले भन्यो ।
