देशभरका ८३ मध्ये १६ जिल्ला अस्पताल न्यूनतम सेवा मापदण्डमा फेल भएका छन् । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले गरेको अध्ययनमा ती अस्पतालहरू न्यूनतम सेवा मापदण्डमा निकै कमजोर साबित भएका हुन् ।

मन्त्रालयले पहिलो चरणमा गरेको अध्ययनका क्रममा ८३ वटै अस्पतालमा न्यूनतम सेवा नभएको पाइएको थियो । सबै अस्पतालहरूले पूर्णांकको ४८ प्रतिशत मात्रै नम्बर पाएका थिए । तर, दोस्रो र तेस्रो चरणको अध्ययनमा धेरै अस्पतालले सुधार गरेका थिए । १६ अस्पतालमा भने तेस्रो चरणमा पनि न्यूनतम सेवा मापदण्ड उस्तै रहेको थियो । उनीहरूको स्कोर ६० प्रतिशतभन्दा कम रहेको छ । जिल्ला तहका अस्पतालहरूलाई प्रत्येक वर्ष स्वास्थ्य तथा जनसंख्था मन्त्रालयले न्यूनतम सेवा मापदण्डका लागि २४ देखि ४० लाख र एनएसआई नामक संस्थाले पाँच लाख अनुदान प्रदान गर्दै आएको छ । तर, जिल्ला अस्पतालहरूले दिने न्यूनतम सेवाको मापदण्ड भने निकै कमजोर छ । 

तीन संघीय अस्पतालको अवस्थासमेत नाजुक

जिल्ला अस्पतालहरू मात्रै होइनन् न्यूनतम सेवा मापदण्डमा संघीय अस्पतालहरू पनि निकै कमजोर देखिएका छन् । ११ वटा संघीय अस्पतालमध्ये नारायणी अञ्चल अस्पताल, पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र कोसी अञ्चल अस्पतालले दिने स्वास्थ्य सेवामा प्रश्न उठेको छ । उनीहरूले जिल्ला अस्पतालको जति पनि न्यूनतम सेवा मापदण्ड तय नगरेको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका नीति योजना तथा अनुगमन महाशाखा प्रमुख डा. विकाश देवकोटाका अनुसार तीन अस्पतालको स्कोर (अंक) ५० प्रतिशतभन्दा कम छ । न्यूनतम सेवा मापदण्डका लागि कम्तीमा ८० प्रतिशत नम्बर ल्याउनैपर्ने हुन्छ । 

न्युनतम सेवा दिएको प्रमाणित हुन  २८० नम्बर आवश्यक

अस्पताहरूले दिएको सेवा न्यूनतम मापदण्डभित्र हुन कम्तीमा पनि दुई सय ८० नम्बर चाहिन्छ । त्यसमा ८० प्रतिशत अनिवार्य हुन्छ । तर, ६० प्रतिशतभन्दा माथिलाई पनि क्रमशः सुधार हुँदै गएको रूपमा मन्त्रालयले राखेको छ । मन्त्रालयले अध्ययनका क्रममा विभिन्न आठ शीर्षकमा दुई सय ९० प्रश्न बनाएर जम्मा तीन सय ५० पूर्णांकको परीक्षा लिएको थियो । जिल्ला अस्पतालले दिने सेवा सुविधामा वृद्धि गर्ने र न्यूनतम सेवा गुणस्तरीय रूपमा दिने उद्देश्यले उनीहरूको क्षमता मूल्यांकन गर्न यस्तो परीक्षा लिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । ‘६ जिल्ला अस्पतालले एक सय ३३ नम्बर ल्याएका छन् भने, १० अस्पतालले दुई सय ६ नम्बर ल्याउन सफल भए । यसले उनीहरूले दिएको सेवा कमजोर छ भन्ने प्रमाणित गर्छ,’ डा. देवकोटाले भने । ६० देखि ६९ प्रतिशत नम्बर २२ अस्पतालले पाएका छन् । ७० देखि ७९ प्रतिशत ल्याउने २६ अस्पताल छन भने, ८० देखि ८९ प्रतिशत ल्याउने १५ अस्पताल छन् । ९० प्रतिशतभन्दा माथि ल्याउने जम्मा चार अस्पताल छन् । 

६ अस्पताल ज्यादै कमजोर 

८३ वटा अस्पताललाई वर्गीकरण गर्दा ३८ प्रतिशतभन्दा कम नम्बर पाउने अस्पतालको संख्या ६ रहेको छ । मलंगवा अस्पताल, पाल्पा अस्पताल, लमही अस्पताल, गौर अस्पताल, इनरुवा अस्पताल र रंगेली अस्पताल रहेका छन् । यस्तै, ९० प्रतिशत बढी अर्थात् तीन सय १५ नम्बर ल्याउनेमा सिन्धुली अस्पताल, दैलेख अस्पताल, गुलरीया अस्पताल, मातृशिशु मितेरी अस्पताल रहेका छन् । विशिष्ट मापदण्डमार्फत सम्पूर्ण अस्पताल सेवालाई स्तरीय बनाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चितता गर्ने योजना मन्त्रालयले अघि सारेको छ ।  जिल्ला अस्पताल कम्तीमा मेडिकल जेनरलिस्ट वा मेडिकल अधिकृतको नेतृत्वमा रहनेछ । सामान्यतः जिल्ला अस्पतालमा १५ श्यया, तर जनसंख्याको आधारमा ५० श्ययासम्म हुनसक्ने छ । जिल्ला अस्पतालबाट सामान्य चिकित्सा, सामान्य शल्यक्रिया, स्त्रीरोग तथा प्रसूति, बाल तथा शिशु सेवा दिनुपर्ने छ । नयाँ पत्रिकामा खबर  छ ।