×

X
Nic Asia
Khukuri

नयाँ मिसनमा अमेरिका, यूके र अस्ट्रेलिया

अफगानिस्तानपछि नयाँ युद्धको ‘मूड’मा अमेरिका, अस्ट्रेलिया र बेलायत समेत साझेदार !

काठमाडाैं | भदौ ३१, २०७८

NTC
Argakhanchi Cement
Premier Steels
TVS INSIDE

अफगानिस्तानमा २० वर्षको युद्ध टुंग्याएको अमेरिकाले नयाँ सम्भावित युद्धक्षेत्रहरूमा तनाव चर्काउने तयारी गरिरहेको देखिएको छ । 

LAxmi BAnk
nabil BANK inside

त्यही कडीअन्तर्गत बुधवार अमेरिकाका राष्ट्रपति जो बाइडन, बेलायतका प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसन र अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री स्कट मोरिसनले त्रिपक्षीय सुरक्षा साझेदारीको घोषणा गरेका छन् । अस्ट्रेलियाको अ, बेलायतको यूके र अमेरिकाको यूएस वर्णहरू (AUKUS) मिसाएर ‘अ–किस’ उच्चारण हुने साझेदारी यी तीन मुलुकले बनाएका हुन् ।


Advertisment
RMC TANSEN
cg elex island
NIC ISLAND BOX

हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा चीनको जोखिमलाई निवारण (डिटरेन्स) गर्नका लागि तीन मुलुकको नयाँ साझेदारी बनेको बताइएको छ । भिडियो कन्फरेन्समार्फत यसको घोषणा गर्दै तीन मुलुकहरूले आगामी १८ महिनामा अस्ट्रेलियालाई आणविक ऊर्जाबाट चल्ने पनडुब्बी उपलब्ध गराउने घोषणा गरेका छन् । 

यस साझेदारीमार्फत अमेरिकाले आफ्नो नयाँ भूरणनीतिलाई सार्वजनिक गरेको देखिन्छ । अमेरिकाको प्रख्यात थिंकट्यांक एटलान्टिक काउन्सिलमा स्कोक्रफ्ट सेन्टर फर स्ट्राटेजी यान्ड सेक्युरिटीका वरिष्ठ उपाध्यक्ष तथा निर्देशक ब्यारी पाभेलका अनुसार, अमेरिकाले हिन्द–प्रशान्त साझेदार अस्ट्रेलिया र युरोपेली साझेदार बेलायतलाई एउटै समूहमा ल्याएर समुद्रमुनिको क्षमता विकासमा योगदान गर्न तथा प्रशान्त महासागर अन्तर्गतका सागरहरूको गश्ती गर्न खोजेको छ । 


Advertisment
Saurya island

पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्र (उदाहरणका लागि, ताइवान र दक्षिण चीन सागरमा) चीनको सैन्य गतिविधिमा अमेरिकाका हिन्द प्रशान्त साझेदारहरूले चित्त नबुझाएको जस्तै युरोपेली साझेदारले पनि असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेको भन्ने रणनीतिक सन्देश चीनलाई अमेरिकाले दिन खोजेको पाभेल लेख्छन् ।

भन्नुको मतलब, अमेरिकाले हिन्द–प्रशान्त क्षेत्र र युरोपेली क्षेत्रलाई बेग्लाबेग्लै नलिई समग्र युरेसियाली क्षेत्रका रूपमा लिएर चीनको उदयलाई रोक्ने प्रयास गरिरहेको देखिन्छ । चीनको सैन्यशक्ति द्रुत गतिमा विकास हुँदै जाँदा उससँग प्रतिस्पर्धा गर्न आफ्ना साझेदारहरूलाई थप शक्तिशाली बनाउने ध्येय अमेरिकाले लिएको छ । 

Vianet communication
IME BANK INNEWS
यस साझेदारीमार्फत चीनको सामना गर्नका लागि अस्ट्रेलियालाई अग्रपंक्तिमा उभ्याउने काम अमेरिकाले गरेको छ । आफू पर्दापछाडि बसेर अस्ट्रेलियालाई अघि सार्ने सोचमा अमेरिका देखिन्छ र अस्ट्रेलियाको महत्त्वकांक्षालाई अमेरिकाले उपयोग गरिरहेको आभास हुन्छ ।

बाइडनले बुधवार यही कुरामा जोड दिए । ‘साझेदारीहरू नै हाम्रो शक्तिका सबभन्दा ठूला स्रोत हुन् र तिनमा लगानी गरेर तथा तिनलाई अद्यावधिक गरेर वर्तमान र भविष्यका जोखिमहरूको सामना गर्न थप समर्थ बनाउने हाम्रो लक्ष्य हो । अमेरिकाका विद्यमान साझेदार तथा सहयोगीलाई जोड्ने यसको लक्ष्य हो,’ उनले भने ।

यस साझेदारीमार्फत चीनको सामना गर्नका लागि अस्ट्रेलियालाई अग्रपंक्तिमा उभ्याउने काम अमेरिकाले गरेको छ । आफू पर्दापछाडि बसेर अस्ट्रेलियालाई अघि सार्ने सोचमा अमेरिका देखिन्छ र अस्ट्रेलियाको महत्त्वकांक्षालाई अमेरिकाले उपयोग गरिरहेको आभास हुन्छ ।

विगत केही वर्षयता अस्ट्रेलिया सरकारले विशाल दायरालाई समेट्ने सैन्य क्षमताको विकासमा जोड दिँदै आएको छ । सन् २०२० मा उसले डिफेन्स स्ट्राटेजिक अप्डेट समेत सार्वजनिक गरेको थियो । त्यसअन्तर्गत अस्ट्रेलियाले क्षेप्यास्त्रका साथै अन्तरिक्ष र साइबरमा समेत सामर्थ्य हासिल गर्न चाहिरहेको थियो । 

त्यही क्रममा उसले आफ्नो जलसैन्य क्षमता बढाउनका लागि आणविक पनडुब्बीको विकास गर्न खोजेको हो । गत मार्च महिनामा यस विषयमा उसले बेलायत र अमेरिकासँग कुरा गरेको बताइएको छ । 

यस पनडुब्बीले अस्ट्रेलियालाई प्रशान्त क्षेत्रमा सैन्य गतिविधि गर्नका लागि सहज बनाउनेछ । अहिले अस्ट्रेलियासँग डिजेलबाट चल्ने पनडुब्बी छ । अमेरिका तथा बेलायतको सहयोगमा उसले आणविक ऊर्जाबाट चल्ने पनडुब्बी बनाएर चिनियाँ जलसेनासँग प्राविधिक समानता हासिल गर्न खोजेको अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटीको स्ट्रोटेजिक यान्ड डिफेन्स स्टडीज सेन्टरका प्राध्यापक जोन ब्ल्याक्सल्यान्डले द कन्भर्सेसनमा लेखेका छन् ।

बिम्बात्मक रूपमा भन्नुपर्दा अमेरिकाले चीनमाथि प्रहार गर्न खोजेको वाणको टुप्पो अस्ट्रेलिया हो । अमेरिका र बेलायत चीनबाट भौगोलिक रूपमा निकै टाढा भएकाले चीन नजिकको मुलुकलाई उनीहरूले अग्रपंक्तिमा राखेका हुन् । चीनको जलसेना अहिले विश्वमै सबभन्दा ठूलो छ र अत्याधुनिक हतियारका साथ थप शक्ति आर्जन गर्दैछ । त्यसले गर्दा अमेरिका तथा उसका पश्चिमी साझेदारहरू हच्किएका छन् र उनीहरू चीनलाई टक्कर दिनका लागि विभिन्न प्रयास गरिरहेका देखिन्छन् । 

तर अस्ट्रेलियाले आणविक पनडुब्बी निर्माणका लागि अमेरिका र बेलायतसँग साझेदारी गर्दा फ्रान्सलाई घाटा लागेको छ । सन् २०१६ मा अस्ट्रेलियाले फ्रान्सेली कम्पनी नेभल ग्रुपसँग डिजेलबाट चल्ने​ पनडुब्बी निर्माणका लागि ९० अर्ब डलर बराबरको सम्झौता गरेको थियो । 

त्यसो त उक्त सम्झौतामा ढिलाइ भएर खर्च बढेको र त्यसको डिजाइनमा पनि घरिघरि परिवर्तन भइरहेको स्थिति थियो । तैपनि भइराखेको सम्झौतालाई अस्ट्रेलियाले अनायासै रद्द गरिदिँदा फ्रान्स आहत भएको छ । 

बेलायत चाहिँ अस्ट्रेलियालाई प्रविधि आपूर्ति गर्दा आफूहरूलाई फाइदा पुग्न सक्छ भनी दंग परिरहेको जुलियन बोर्गर र ड्यान सब्बागले द गार्डियनमा लेखेका छन् । बेलायतको रोल्स रोयस कम्पनीले आफ्नो देशको जलसेनाका पनडुब्बीहरूमा रियाक्टर आपूर्ति गर्ने गरेको छ । उसले अस्ट्रेलियालाई पनि रियाक्टर बेच्न सक्छ ।

यसरी अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियाबीच आर्थिक तथा रणनीतिक लाभका लागि साझेदारी बनेको देखिन्छ । हुन त यी तीन मुलुकले साझेदारी घोषणाका क्रममा चीनको नाम लिएनन् तर उनीहरूले चीनलाई दिमागमा राखेर नै अघि बढेको स्पष्ट छ ।

चीनले यस विषयमा प्रतिक्रिया दिँदै तीन मुलुकहरूलाई शीतयुद्धकालीन मानसिकता तथा विचारधारात्मक पूर्वाग्रह त्याग्न भनेको छ । अमेरिकामा रहेको चिनियाँ दूतावासका प्रवक्ता ल्यु पंग्युले तेस्रो पक्षलाई तारो बनाउने वा तिनको हितविपरीतको काम गर्ने गरी मुलुकहरूले खेमा बनाउन नहुने बताए ।

तर चीनविरुद्ध अमेरिकाले विभिन्न खेमा बनाउने काममा तीव्रता दिएको छ । हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रका साझेदारहरूको समूह क्वाड पहिलेदेखि नै अस्तित्वमा छ । त्यसको शिखर सम्मेलन अर्को साता ह्वाइट हाउसमा बस्दैछ । 

मध्यम शक्ति (मिडल पावर) हरूलाई अघि सारेर चीनसँग रणनीतिक प्रतिस्पर्धा गर्ने अमेरिकाको योजनाअन्तर्गत यी खेमाहरूको निर्माण भइरहेको हो । अस्ट्रेलियाको थिंकट्यांक लावी इन्स्टिच्युटले सन् २०१९ मा प्रकाशित गरेको एसिया पावर इन्डेक्सले हालको विश्व व्यवस्था क्रमशः विस्थापित हुँदै दुई महाशक्तिबीचको प्रतिस्पर्धा घनीभूत बन्दै गएको देखाएको छ । 

अमेरिका स्थापित महाशक्ति हो भने चीन उदीयमान महाशक्ति हो । हालका लागि अमेरिकाको प्रभुत्व कायम छ तर चीनले द्रुत गतिमा दूरी घटाउँदैछ । यस्तो स्थिति रहँदा दशकौंसम्म जाने गरी महाशक्ति प्रतिस्पर्धाको सम्भावना रहन्छ र क्षेत्रीय व्यवस्थाका विषयमा अनिश्चितता कायम रहन्छ । युद्ध नै नभएपनि कठोर प्रतिस्पर्धा त हुनेछ । 

दुई महाशक्तिको प्रतिस्पर्धाका कारण मारमा पर्ने भनेको मध्यमशक्ति भएका मुलुक हुन् । भारत, जापान, अस्ट्रेलिया र दक्षिणपूर्वी एसियाका मुलुकहरूले अमेरिका र चीनको प्रतिस्पर्धाको रापताप सहनुपर्ने हुन्छ । आफूआफू एकजुट भएर दुई महाशक्तिलाई सन्तुलनमा राख्ने हैसियत निर्माण गर्न उनीहरू सकिरहेका छैनन् । त्यसैले दुईमध्ये एक महाशक्तिको छत्रछायाँमा बस्न उनीहरू तयार भएका हुन् । अमेरिकाले उनीहरूलाई आफ्नो खेमामा ल्याउनका लागि चीनबाट उनीहरूले अनुभव गरेको जोखिमलाई हतियारका रूपमा उपयोग गर्ने मौका पाएको छ ।

त्यसो त अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियाबीच पहिलेदेखि नै गोप्य सूचना आदानप्रदान गर्ने साझेदारी कायम थियो । त्यसमा अन्य दुई मुलुक क्यानडा र न्युजील्यान्ड समेत सामेल थिए र तिनलाई फाइभ आइज पार्टनरशिप भनिन्थ्यो । 

यस साझेदारीको निर्माणसँगै अमेरिकाले एसियाली क्षेत्रमा गरिरहेका अन्य गतिविधिले पनि युद्धको परिस्थिति निर्माण गरिरहेको आशंका उत्पन्न गराएको छ । 

अंग्रेजीभाषी मुलुकहरूको यो साझेदारी रणनीतिक भए पनि सामरिक चाहिँ थिएन । अनि त्यसमाथि न्युजील्यान्डले चीनसँग वैरभाव नराख्ने नीति अवलम्बन गर्न खोजिरहेको छ । अहिलेको अ–किस साझेदारी चाहिँ चीनलाई पश्चिमी प्रशान्तमा रोक्नका लागि बनाइएको रणनीतिक तथा सामरिक साझेदारी हो । 

यस साझेदारीको निर्माणसँगै अमेरिकाले एसियाली क्षेत्रमा गरिरहेका अन्य गतिविधिले पनि युद्धको परिस्थिति निर्माण गरिरहेको आशंका उत्पन्न गराएको छ । 

ताइवानलाई ७५ करोड डलर बराबरको हतियार बेच्न केही महिनाअघि बाइडन प्रशासनले स्वीकृति दिएको छ । चीनले ताइवानको हवाई क्षेत्रमा आक्रामक तवरले लडाकू विमान उडाइरहेको र जलक्षेत्रमा लाइभ फायर अभ्यास गरिरहेको सन्दर्भमा अमेरिकाले हतियार बेच्न स्वीकृति दिएको हो । यसरी ताइवान जलसन्धिमा युद्धको माहौल बनिरहेको छ । 

त्यस्तै केही महिनाअघि अमेरिकाले दक्षिण कोरियालाई ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रको पहुँचको अधिकतम दायरामा लगाएको सीमा फुकुवा गरिदिएको छ । त्यसपछि दक्षिण कोरियाले बुधवार मात्र पनडुब्बीबाट क्षेप्यास्त्र परीक्षण गरेर उत्तर कोरियाको क्षेप्यास्त्र परीक्षणको जवाफ फर्काएको छ । दुई कोरियाबीच यसरी क्षेप्यास्त्र परीक्षणको दौड शुरू हुँदा कोरियाली प्रायद्वीपमा पनि युद्धको छायाँ मडारिएको छ ।

हतियार बिक्रीका लागि बहाना खोजिरहने अमेरिकाको युद्ध पूँजीवादले अफगानिस्तानको युद्ध समाप्तिपछि यसरी युद्धका अन्य रणक्षेत्रहरूमा तनाव चर्काउने उद्देश्य लिएको देखिन्छ । चीन पनि आफूवरपरको क्षेत्रको सुरक्षाका लागि आक्रामक रूपमा अघि बढिरहेको परिस्थितिमा टकराव हुन सक्ने सम्भावना देखिन्छ ।

Maruti inside
Mega
NLIC
TATA Below
ncc inside
मंसिर १३, २०७९

रुस–युक्रेन द्वन्द्व लम्बिँदै जाँदा पश्चिमाहरूबीच आफैं चिरा पर्न लागेको देखिन्छ ।  आन्ध्र महासागरको वारि र पारि रहेका देशबीच विग्रहका संकेतहरू पाइन थालेका छन् । पोलिटिको पत्रिकाले बिहीवार (नोभेम्बर...

मंसिर १२, २०७९

चीनमा कोरोना संक्रमण रोक्नका लागि लगाइएको कठोर बन्दाबन्दीको विरोध गर्दै अभूतपूर्व रूपमा प्रदर्शन भइरहेका छन् ।  कोभिडशून्य नीति अपनाउँदै चीन सरकारले कठोर बन्दाबन्दी लगाएको भए पनि कोरोना संक्रमण नघटेपछि ...

मंसिर ४, २०७९

अन्ततः प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । आवधिक निर्वाचन लोकतान्त्रिक प्रणालीको जग हो । संविधान र व्यवस्थाले सही ढंगले काम गरिरहेको प्रमाण पनि हो, आवधिक निर्वाचन । नेपालले अभ्यास गरिरहेको बहु...

मंसिर १, २०७९

मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनको धरातलीय यथार्थ बुझ्न र रिपोर्टिङका लागि सम्पादक विमल गौतम र मैले कार्तिक १८ गते काठमाडौंदेखि चितवन हुँदै सुदूरपश्चिम प्रदेशसम्मको यात्रा शुरू गरेका थियौं । ...

मंसिर १२, २०७९

प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मधेशमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) पत्तासाफ भएको छ । मधेश प्रदेशको कुल ३२ सीटमध्ये पाँचदलीय सत्ता गठबन्धनबाट ६ सीटमा चुनाव लडेको माओवादीले एउटा सीट पनि जित्न सकेन । २०७४ सालको प्रतिनिधिसभा...

मंसिर ११, २०७९

एक प्रतिनिधिसभा र दुई प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र रहेको सल्यानमा प्रत्यक्षतर्फ हार बेहोरेको नेकपा (एमाले) समानुपातिकतर्फ भने पहिलो दल बनेको छ । मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयद्वारा सार्वजनिक समानुपातिकतर्फको परिणा...

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मधेशमा सीके राउतको उदय भयो भनिहाल्नु हतारो हुन्छ : सीके लाल [कुराकानी]

मंसिर ९, २०७९

मधेश आन्दोलनबाट उदाएका राजनीतिक दलहरूको अहिले भएको हार स्वाभाविक नै हो । केही दिनपछि मान्छेमा वितृष्णा आउनु स्वाभाविक नै हो । मधेश आन्दोलनको आक्रोश मत्थर भएको छ । सबै आ-आफ्नै कामधन्दामा लागेका छन् । नुन, तेल,...

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

जनताको बीचमा रहेर काम गरेकाले मैले चुनाव जित्ने निश्चित छ– परशुराम बस्नेत [कुराकानी]

मंसिर १, २०७९

परशुराम बस्नेत प्रदेशसभा सदस्य उम्मेदवार, मोरङ, क्षेत्र नम्बर ६ (ख) म निर्वाचनमा उम्मेदवारी दर्तापछि विभिन्न अभियानमा सहभागी हुनका लागि बिहान ५ बजे उठ्छु । व्यस्तता बढी हुने भएकाले प्रायःजसो राति १ बजे सुत्छु ...

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

रुपन्देहीका सपनालाई विपनामा बदल्ने नेता विष्णु पौडेल

कात्तिक ३०, २०७९

डी.आर. घिमिरे पुराना बेठीक नयाँ ठीक भन्ने भाष्य अहिले नेपाली राजनीतिमा खडा गरिएको छ । निर्वाचनका सन्दर्भमा यो कति ठीक हो भन्ने समीक्षा गर्न पाँच वर्ष कुर्नुपर्ने अवस्था छ । तथापि फोहोर बनेको राजनीतिलाई...

ad
x