भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी कुवेतको दुईदिने औपचारिक भ्रमणमा निस्किएका छन् । ४ दशकपछि भारतका प्रधानमन्त्रीले पहिलोपटक कुवेत भ्रमण गरेका हुन् ।

प्रधानमन्त्री मोदीको कुवेत भ्रमणले भारत र पेट्रोलियम पदार्थको मुख्य उत्पादक खाडी देश कुवेतबीचको सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने अपेक्षा भारतीय सञ्चारमाध्यमले गरेका छन् ।

चार दशकपछि पहिलोपटक भारतीय प्रधानमन्त्रीको कुवेत भ्रमण भएकाले यसलाई ऐतिहासिक कदमको रूपमा हेरिएको छ ।

कुवेतसँग भारतको आर्थिक, सांस्कृतिक र कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ गर्न यो भ्रमण महत्त्वपूर्ण रहेको विश्लेषकहरूको दाबी छ ।

मोदीले आफ्नो भ्रमणको पहिलो दिन शनिबार कुवेतका अमीर शेख मेसल अल-अहमद अल-जाबेर अल-सबाहसँग भेट गरे ।

यस भेटपछि प्रतिक्रिया दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले छलफल निकै फलदायी भएको भन्दै खुसी व्यक्त गरे ।

उक्त वार्तामा भारत-कुवेत सम्बन्धको वर्तमान अवस्था, क्षेत्रीय मुद्दा र भविष्यमा थप सहकार्यका सम्भावनाहरूको विषयमा छलफल भएको छ ।

भारतीय कामदारसँग अन्तरक्रिया

प्रधानमन्त्री मोदीले पहिलो दिन मिना अब्दुल्लाह क्षेत्रमा रहेको श्रम शिविर भ्रमण गरे, जहाँ ठूलो संख्यामा भारतीय कामदारहरू बस्ने गर्छन् ।

उनीहरूले मोदीलाई उत्साहजनक स्वागत गरे । मोदीले भारतीय कामदारहरूको मेहनत र कुवेतको विकासमा उनीहरूले दिएको योगदानको प्रशंसा गर्दै श्रमिकको हित रक्षा गर्न भारत सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए ।

प्रधानमन्त्रीले कुवेतमा रहेका भारतीय आप्रवासीले आयोजना गरेको 'हल्ला मोदी' नामको सामुदायिक कार्यक्रममा पनि भाग लिए ।

कार्यक्रममा उनले कुवेतलाई 'मिनी इन्डिया'को संज्ञा दिँदै भारतीय डायस्पोराको योगदानको प्रशंसा गरे ।

उनले भारत-कुवेतको सांस्कृतिक र ऐतिहासिक सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले परिभाषित गर्न कुवेतमा रहेका भारतीय समुदायको महत्त्वपूर्ण भूमिकाको चर्चा गरे ।

भ्रमणको दोस्रो दिनका कार्यक्रम

प्रधानमन्त्री मोदी भ्रमणको दोस्रो दिन आइतबार उच्चस्तरीय बैठक र औपचारिक कार्यक्रमहरूमा व्यस्त छन् ।

बिहान बायन प्यालेसमा गार्ड अफ अनर ग्रहण गरेपछि उनले कुवेतका अमिर र युवराजसँग छुट्टाछुट्टै भेटघाट गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

त्यसपछि, कुवेतका प्रधानमन्त्री अहमद अल अब्दुल्लाह अल-सबाहसँग मोदीको भेट हुनेछ भने उक्त भेटमा देशबीचका समझदारीपत्र (एमओयू)मा हस्ताक्षर हुनेछ ।

प्रधानमन्त्री मोदीले आफ्नो भ्रमणको अन्त्यमा पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम रहेको छ, जहाँ उनले भ्रमणका उपलब्धि र आगामी योजनाबारे जानकारी दिनेछन् ।

भारत-कुवेत कूटनीतिक सम्बन्ध

भारत र कुवेतबीच औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध १९६२ मा स्थापना भएको हो ।

कुवेतले भारतलाई स्वतन्त्रता प्राप्तिपछि नै मान्यता दिएको थियो । यी दुई देशबीचको सम्बन्ध साझा इतिहास, सांस्कृतिक आदानप्रदान र आर्थिक साझेदारीमा आधारित छ ।

विशेषगरी खाडी क्षेत्रमा रहेका भारतीय कामदारहरूले भारत-कुवेत सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् ।

व्यापार र आर्थिक सहकार्य

भारत र कुवेतबीच व्यापारिक सम्बन्ध सधैं मजबुत रहँदै आएको छ । कुवेत भारतको प्रमुख तेल आपूर्तिकर्तामध्ये एक हो ।

भारतले कुवेतबाट कच्चा तेल, पेट्रोलियम उत्पादन र अन्य ऊर्जा सामग्री आयात गर्छ भने कुवेतले भारतबाट कृषि उत्पादन, औषधि, प्रविधि र अन्य दैनिक उपभोग्य सामग्री आयात गर्छ ।

सन् २०२२ मा भारत र कुवेतबीचको द्विपक्षीय व्यापार करिब १२ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो । यो सम्बन्धलाई अझ प्रगतिशील बनाउन दुवै देशले ऊर्जा, स्वास्थ्य, शिक्षा र प्रविधिको क्षेत्रमा सहकार्यका सम्भावनाहरू खोजिरहेका छन् ।

भारत र कुवेतबीचको सांस्कृतिक सम्बन्ध पनि लामो इतिहासमा आधारित छ । कुवेतमा करिब १० लाख भारतीय बसोबास गर्छन् । कुवेत भारतीय डायस्पोराका लागि प्रमुख गन्तव्य हो ।

भारतीय समुदायले कुवेतको स्वास्थ्य, शिक्षा र व्यापार क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ ।

सम्बन्धमा चुनौती

भारत-कुवेत सम्बन्धमा कहिलेकाहीँ अप्ठ्यारा परिस्थितिहरू पनि सिर्जना भएका छन् ।

विशेष गरी, खाडी क्षेत्रको भूराजनीतिक अस्थिरता र ऊर्जा आपूर्तिमा देखिने उतारचढावले दुई देशबीचको आर्थिक सहकार्यमा कहिले बाधा पुगेको छ । साथै, कुवेतमा काम गर्ने भारतीय कामदारका अधिकार र सुरक्षासँग सम्बन्धित केही मुद्दाहरू बेला-बेलामा उठ्ने गरेका छन् ।

प्रधानमन्त्री मोदीको यो भ्रमण भारत र कुवेतबीचको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र आर्थिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउन महत्वपूर्ण मानिएको छ ।

चार दशकपछि पहिलोपटक भारतीय प्रधानमन्त्रीको कुवेत भ्रमण भएकाले यो सम्बन्धलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने अवसरका रूपमा लिएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले चर्चा गरेका छन् ।