×

फिल्मी शैलीको बैंक घोटाला : गाउँ नै रित्तिनेगरी खातावालालाई जेल, करोडमाथि जरिवाना

काठमाडाैं | असार २, २०८१

बैंकको हाकिमले केही दिनका लागि मात्र भनेर ऋण माग्दा कसले नदेला ? तर, त्यसको परिणाम के हुन्छ भन्ने अनुमान शायदैले मात्र गर्न सक्छन् ।

दाङको घोराही उपमहानगरपालिका– १० नारायणपुरस्थित साविक वेस्टर्न डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेडका तत्कालीन शाखा प्रबन्धक अर्थात् ‘ब्रान्च म्यानेजर’ समीर बुढाथोकीलाई सापटी दिएका व्यक्ति तथा संस्था अहिले सजायको भागीदार हुनुपरेको छ ।


Advertisment

घटना हो, २०७६ सालको । फिल्मी शैलीको सेटिङले उक्त बैंकमा खाता भएका ३६ संस्था तथा व्यक्तिहरूलाई जेल पुग्ने अवस्था बन्यो । यस प्रकरणमा भएको के हो ? गाउँ नै रित्तो हुने गरी ३६ खातावाला जेल जानुपर्ने अवस्था कसरी बन्यो ? यस प्रकरणका मुख्य अभियुक्त र घोटालामा मिलेमतो गर्ने को–को हुन् ? आजको भिडियोमा हामीले यसै विषयलाई प्रस्ट्याउने प्रयास गरेका छौं ।


Advertisment

तत्कालीन अवस्थामा वैदेशिक रोजगारीका लागि जापान जाने तयारीमा रहेका २३ वर्षीय मनोज केसी घरमा देशमै केही गर्ने सल्लाह भयो । उनीहरूले सानो व्यवसाय शुरू गर्ने योजना बनाए  । कृषि व्यवसाय रोजे– कुखुरा पालन । त्यसका लागि ओम पोल्ट्री फार्म पनि दर्ता गरे । केही पैसा घरबाट र केही पैसा बैंकबाट जोहो गर्ने योजना अनुरूप व्यवसाय शुरू गरेका थिए ।

ऋणको प्रक्रियाकै क्रममा साविक वेस्टर्न डेभलपमेन्ट बैंकका तत्कालीन ब्रान्च म्यानेजर समीर बुढाथोकीसँग चिनजान भयो । जग्गा धितो राखेर ऋण लिन बैंक पुगेका उनीहरूलाई म्यानेजर बुढाथोकीले सहयोग गरे । २० लाख रुपैयाँ ऋण लिएकोमा उनीहरूले खाताबाट १५ लाख रुपैयाँ निकाले । कुखुरालाई आवश्यक दानालगायत सामानमा खर्चिन भनेर बाँकी रकम खातामै राखे । त्यसपछि शुरू भयो घोटालाको घिनलाग्दो खेल । 

ऋण लिँदा सहयोग गरेको सम्झाउँदै समीरले उनीहरूसँग घनिष्ठता बढाए । पहिलोपटक बैंक म्यानेजरको पदमा नियुक्त भएका ३० वर्षीय समीर सम्बन्ध नजिक बनाउन माहिर थिए । समीर उनीहरूको घरसम्मै आवतजावत गर्थे । विस्तारै विश्वास बढ्दै गयो । समीरले आफ्नो अन्य व्यवसाय पनि रहेको भन्दै मनोजसँग एक साताका लागि ५ लाख सापटी मागे ।

सम्बन्ध राम्रो भएकाले उनीहरूले नाइँ भन्न सकेनन्, चेक काटेर दिए । लगत्तै उनीहरूको खाताबाट ५ लाख निकालेको म्यासेज आयो । समीरले ५ दिनमै सापटी फिर्ता गरे । तोकिएको समयमै सापटी फिर्ता गरेपछि उनीप्रति विश्वास झन् बढ्यो ।

सँगै उनीहरूको कारोबार बढ्दै गयो । समीरले कहिले २ लाख, कहिले ३ लाख गर्दै सापटी मागिरहे । फेरि भनेकै समयमा फिर्ता पनि गर्थे । कारोबार बढेर ५० लाखसम्म पुगेपछि उनीहरूलाई अस्वाभाविक लाग्यो । बैंकका कर्जा शाखा प्रमुख पोषणप्रसाद जैसीलाई भेटेर गुनासो राखे । जैसीले पनि केही फरक पर्दैन भनेर भरोसा दिलाएको मनोजकी श्रीमती पार्वती केसी बताउँछिन् । समय बित्दै जाँदा पैसा राखेको तथा निकालेको म्यासेज समेत आउन छाड्यो । भित्रभित्रै आफ्नो खाता दुरूपयोग भइरहेको तब मात्रै थाहा भयो, जब ब्रान्च म्यानेजर बुढाथोकी सम्पर्कविहीन भएको र बैंकमा रकम हिनामिना भएको हल्लाखल्ला हुन थाल्यो । 

****

साविकको वेस्टर्न डेभलपमेन्ट बैंक २०७६ असार ३० गते देव विकास बैंकसँग मर्ज भएर एकीकृत कारोबार शुरू भयो । मर्ज भएको भोलिपल्ट अर्थात् २०७६ असार ३१ गते देव विकास बैंकले वेस्टर्न डेभलपमेन्ट बैंक नारायणपुर शाखाको मात्रै १७ करोड ९९ लाख ९० हजार कर्जा बक्यौता रहेको पत्ता लगायो । यो कर्जा प्रवाहमा अनियमितता देखेपछि देव विकास बैंकले नेपाल राष्ट्र बैंकमा उजुरी गर्‍यो ।

उजुरीपछि राष्ट्र बैंकले छानबिन समिति गठन गरी १० दिन लगाएर घटनाको अनुसन्धान गर्‍यो । अनुसन्धानले २०७४ फागुन ३० देखि २०७६ जेठ १२ सम्म १५ महिनामा मनपरी कारोबार गरेको तथ्य पत्ता लगायो । उक्त घोटालामा ब्रान्च म्यानेजर समीर बुढाथोकी तथा कर्मचारीहरू पोषणप्रसाद जैसी, अर्चना थापा खत्री र मालती डी.सी.को युजर आईडी प्रयोग भएको निष्कर्ष समितिले निकाल्यो । यति ठूलो घोटालामा बैंककै नेतृत्व र सञ्चालक समितिको पनि मिलेमतो हुन सक्नेमा उनीहरूलाई जोगाइएको पीडितको गुनासो छ ।

हेर्नुहोस्, हिनामिनाका लागि प्रयोग भएका खाता र रकम 

अन्जन स्टोर : रु. ६५ लाख  

अनुष्का स्टोर : रु. ५९ लाख 

भरतमणि खनाल : रु. १४ लाख ४० हजार 

भरतमणि खनाल : रु. ४५ लाख

विनोद खड्का : रु. ३० लाख

ब्लुस स्टोर : रु. ५९ लाख

बुढाथोकी किराना पसल : रु. ७० लाख

हेमबहादुर कुँवर : रु. ४८ लाख 

के.सी. सप्लार्यस : रु. ६७ लाख 

लेखनाथ आचार्य : रु. ३० लाख

मदन के.सी. : रु. ४५ लाख ५० हजार

मनिष ग्रील उद्योग : रु. ६५ लाख

मुकेशकुमार गुप्ता : रु. ३७ लाख ५० हजार

एन.के. स्टोर : रु. ५३ लाख

निशा ट्रेडर्स : रु. ६० लाख

निशा ट्रेडर्स : रु. ४४ लाख

ओम पोल्ट्री फार्म : रु. ६० लाख

पोखेल पोल्ट्री फार्म : रु. ५८ लाख

पूजन राइस मिल : रु. ४५ लाख

पुष्पादेवी न्यौपाने : रु. ३८ लाख

रावल कुखुरा पालन फार्म : रु. ६८ लाख

रावत सप्लायर्स : रु. ६० लाख

रेखा बुट्टा पसल : रु. ६५ लाख

रितेश भाँडा पसल : रु. ४९ लाख

रोका सप्लायर्स : रु. ५८ लाख

रोका सप्लार्स : रु. ३० लाख

संगम स्वीट हाउस होटल : रु. ५१ लाख

शान्ति थापा : रु. ४६ लाख ५० हजार

सरस्वती शर्मा : रु. ३८ लाख

सिद्धलक्ष्मी स्वीट सप्लायर्स : रु. ६० लाख

सुरेन्द्र किराना पसल : रु. ५१ लाख

सुरेन्द्र किराना पसल : रु. ४३ लाख

सुरेश किराना पसल : रु. ६५ लाख

तुलकुमारी खड्का : रु. २१ लाख

उज्ज्वल आचार्य : रु. ३६ लाख

यमुना एन्ड अनिल गिफ्ट पोइन्ट :  रु. ६५ लाख

जम्मा : रु. १७ करोड ९९ लाख ९० हजार

प्रतिवेदनअनुसार २५ व्यावसायिक फर्म र ११ व्यक्तिसहितका ३६ वटा कृत्रिम कर्जा खाताको भौतिक फाइल नै खडा नगरी कर्जा प्रवाह गरेको देखिन्छ । कृत्रिम कर्जा खाताबाट विभिन्न खातामा रकमान्तर गरी रकम झिकेको तथा नयाँ कृत्रिम खाता खोली पुरानो कृतिम खाता चुक्ता गर्ने र बाँकी रकम विभिन्न खातामा रकमान्तर गर्ने गरेको अध्ययन समितिले जनाएको थियो ।

****

यता देव विकास बैंकले पनि एउटा छुट्टै समिति बनाएर यस प्रकरणको आन्तरिक छानबिन गरेको थियो । समितिले अख्यितारी प्राप्त अधिकारीबाट स्वीकृति नलिई कर्जा प्रवाह/नवीकरण गरेको, सिस्टममा कर्जा प्रवाह भएको देखिए पनि ऋणीको कर्जासम्बन्धी कुनै पनि कागजात पेश नगरेको र फाइल नै नबनाई कर्जा प्रवाह गरेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।

तत्कालीन समयमा पुमोरी बैंकिङ प्रणालीमा प्रविष्टि गर्ने र स्वीकृत गर्ने असीमित अख्तियारी शाखा प्रमुखलगायत कर्मचारीलाई थियो । सोही अख्तियारीको दुरुपयोग गरी शाखा प्रमुख बुढाथोकीले बैंकिङ प्रणालीमा नाजायज कारोबार गरेको निष्कर्ष समितिले निकाल्यो ।

समीर स्वयंले नक्कली ऋण खाता खडा गरी प्रवाहित कर्जा रकमलाई विभिन्न व्यक्तिको खातामा रकमान्तर गरेको पाइएको थियो । यसमा ठूलै सेटिङ भएको समितिको निष्कर्ष थियो ।

यी दुई प्रतिवेदनमध्ये राष्ट्र बैंकको प्रतिवेदन बैंकका सञ्चालकहरूप्रति लचिलो देखिन्छ । यस प्रकरणमा नेपाल प्रहरीले गरेको अनुसन्धान पनि निकै फितलो छ ।

तत्कालीन समयमा मुद्दा फाँटका इन्स्पेक्टर (हालका डीएसपी) राजन गौतमले उस्तै प्रकृतिका खातावालाहरू नेत्रलाल धिताल र राजेन्द्र न्यौपानेलाई मुद्दा नचलाएको पीडितहरूको गुनासो छ । उनीहरूमध्ये एकजनाको खातामा ६१ लाख र एक जनाकोमा ५ लाख जम्मा भएको पाइएको थियो । 

प्रतिवेदनहरू अनुसार घोटालामा संलग्न तथा शंकास्पद भूमिका भएकाहरू :

ओमभक्त बुढाथोकी : सञ्चालक समिति अध्यक्ष

खिमबहादुर डी.सी : सीईओ (ओमभक्तका ज्वाइँ)

खड्कबहादुर बुढाथोकी : सञ्चालक समिति सदस्य (समीरका काका ओमभक्तका भाइ)

समीर बुढाथोकी : प्रबन्धक (खड्क बहादुरको भतिजो)

कुमार न्यौपाने : वरिष्ठ प्रबन्धक

प्रेम भुर्तेल : लेखा परीक्षक 

पोषणप्रसाद जैसी : कर्मचारी

अर्चना थापा खत्री : कर्मचारी 

अर्जुनकुमार बुढाथोकी : सञ्चालक समिति, सदस्य

निर्मल देवकोटा : सञ्चालक समिति, सदस्य

बेगमबहादुर भण्डारी : सञ्चालक समिति, सदस्य

शेषमणि गौतम : सञ्चालक समिति, सदस्य

राजेन्द्र न्यौपाने : कर्मचारी सेवा सुविधा समिति, सदस्य

सिर्जना पर्छाई : लेखा परीक्षण समिति, सदस्य

यीमध्ये केहीविरुद्ध मुद्दै चलेन, केहीले उच्च अदालत तुलसीपुरबाट सफाइ पाए भने केही दोषी ठहर भए । तत्कालीन मुख्य न्यायाधीश नीता गौतम दीक्षित तथा न्यायाधीश राजुराम सिलवालको वाणिज्य इजलासले मुख्य अभियुक्त समीर बुढाथोकीलाई बिगो बराबर १८ करोड ३ लाख ७२ हजार जरिवाना, बिगोमध्ये अन्य प्रतिवादीबाट असुल भएर बचेको थप ३ करोड ५० लाख ६० हजार बैंकलाई भराउने तथा ७ वर्ष कैदको सजाय सुनाएको छ ।

घोटालामा प्रत्यक्ष जोडिएका अन्य कर्मचारी पनि दोषी ठहर भएका छन् । साथै, अदालतले घोटालाका क्रममा खाता दुरूपयोग भएकाहरूलाई पनि दोषी ठहर गरेको छ । उनीहरूको नाममा रहेको खातामा कारोबार देखिएको विषयलाई आधार बनाएर अदालतले दोषी ठहर गरेको देखिन्छ । मनोजको हकमा २ करोड ९ लाख बिगो, थप १ करोड ४ लाख जरिवाना र २ वर्ष कैद सजायको फैसला भएको छ । बिगो र जरिवाना तिर्न नसक्दा उनले १२ वर्ष कैद भुक्तान गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

मनोजसँगै दोषी ठहर भएका ३२ सर्वसाधारण जरिवाना तिरेर जेलमुक्त भएका छन् । तर मनोजले पुनरावेदन गर्न पाएनन् । कानून व्यवसायीको गलत सल्लाहका कारण पुनरावेदन गर्न नपाएको उनकी पत्नी पार्वती केसीको गुनासो छ ।

धरौटी बुझाएर जेलमुक्त भएका उनीहरूमध्ये अधिकांशले सर्वोच्चमा पुनरावेदन गरेका छन् । १५ महिनाको अवधिमा करिब १८ करोड घोटाला सामान्य सोच र सहकार्यले हुँदैन, त्यो पनि आफ्नै बैंकमा खाता भएका व्यक्ति तथा संस्थाको खाता प्रयोग गरेर । वास्तविक दोषीलाई छानबिन र कारबाहीको माग गर्दै मनोजको परिवारसहित ३२ बचतकर्ता न्याय माग्न काठमाडौं आइपुगेका छन् । 

तलदेखि माथिसम्मै सेटिङ गरेर फसाइएको काठमाडौं आइपुगेका पीडितहरूको गुनासो छ । 

हेर्नुहोस्, भिडियो :

मंसिर १९, २०८०

पूर्वनिर्धारित डिजाइनअनुसार काम गर्न समस्या भएको भन्दै केही महिनाअघि रोकिएको 'ग्वार्को फ्लाइ ओभर'को (ओभरपास) निर्माण कार्य अहिले द्रुत गतिमा अगाडि बढेको छ । प्राविधिक टोलीले अध्ययन पूरा गरि रि-डिजाइन...

भदौ ३१, २०८०

रुकुम पश्चिमको आठबीसकोट नगरपालिकाकी कुमारी थापा मुटु दुख्ने समस्याले छट्पटिएको लामो समय भयो । यसबीचमा उनी कहिले घरबाट २/३ घण्टा हिँडेर स्थानीय स्वास्थ्यचौकी पुगिन् त कहिले उपचारका लागि भनेर सदरमुकाम मुसिक...

माघ ३, २०८०

गत शनिवार दिउँसो चन्द्रागिरि नगरपालिका वडा नम्बर ४ पानीघाटका तिलक लामा घरबाहिर घाम तापेर बसिरहेका थिए । उनको आँखा एक्कासि घर पारिको सेतोभीरमा पर्‍यो, जहाँ उनले गाडी गुल्टिरहेको देखे । गाडी तल...

भदौ २२, २०८०

गोठाटारमा रहेको कृष्ण मन्दिर भारतको गुजराको नवतमपुरी धाम शैलीमा निर्माण भएको मन्दिर हो ।   नवतनधामका नामले परिचित यो मन्दिरमा प्रणामी धर्म मन्ने भक्तजनको भीड लाग्ने गर्दछ ।  श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका...

मंसिर ७, २०८०

'राष्ट्र, राष्ट्रियता, धर्म-संस्कृति र नागरिक बचाऊ' अभियानका नाममा मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईंले आयोजना गरेको प्रदर्शनका क्रममा बल्खुमा तनाव उत्पन्न भयो । दुर्गा प्रसाईं, राप्रपा सांसद ज्ञानबहादुर शाहील...

असोज १२, २०८०

खोला किनारमा निर्माण भएका सडकले काठमाडौं उपत्यकाको सवारी आवागमनलाई केही हदसम्म भए पनि सहज बनाएको छ । काठमाडौंको बागमती, विष्णुमती, मनोहरा, धोबीखोला, नख्खु खोला, टुकुचा, हनुमन्ते, रुद्रमतीलगायत...

बीपीको स्मृतिमा कांग्रेसले गर्नुपर्ने एउटा संकल्प

बीपीको स्मृतिमा कांग्रेसले गर्नुपर्ने एउटा संकल्प

साउन ६, २०८१

'आग्रहले भरिएको मस्तिष्कभन्दा खाली मस्तिष्क सत्यको नजिक हुन्छ' - थोमस जेफर्सन (तेस्रो अमेरिकी राष्ट्रपति) । हाम्रा प्रात: स्मरणीय नेता, विचार, सिद्धान्त र प्रथम जनक्रान्तिका प्रणेता बीपीको ४२ औं स्मृति दिवसको...

दृष्टिकोण

दृष्टिकोण

साउन ५, २०८१

गीतामा कृष्णले भनेका छन्– ‘जे भएको छ राम्रै भएको छ, जे हुनेछ राम्रै हुनेछ ।’ सुन्दा आश्चर्य लाग्न सक्छ, यस्तो कसरी हुन्छ ?  हुन सक्छ, कसैको विवाह हुँदैछ राम्रै भयो । घरगृहस्थी बन्नेछ राम्...

कांग्रेस–एमाले समीकरण : संकटमा एकसाथ, नीति–एजेन्डका आधारमा प्रतिस्पर्धा

कांग्रेस–एमाले समीकरण : संकटमा एकसाथ, नीति–एजेन्डका आधारमा प्रतिस्पर्धा

साउन २, २०८१

जनमतप्राप्त पहिलो र दोस्रो दलबीचको सत्ता समीकरण सोमबारदेखि औपचारिकरूपमा अघि बढेको छ । पहिलो दलले सरकार चलाउने र दोस्रो दल प्रमुख प्रतिपक्षमा रहने सामान्य संसदीय अभ्यास हो । संसदीय इतिहासमा पहिलो र दोस्रो...

x