×

NMB BANK
NIC ASIA

जाडो मौसममा दिन काट्न धेरैलाई गाह्रो हुन्छ । जाडोभन्दा गर्मी नै ठीक भन्नेहरू पनि धेरै भेटिन्छन् ।

Sagarmatha Cement
Muktinath Bank

हुन पनि कठ्यांग्रिने जाडो कसलाई मन पर्ला र ? तर पनि हाम्रा चाडपर्व र अवसरहरूले जाडोबाट जोगिन र शरीरलाई तताइराख्न धेरै परिकारहरू खाने परम्परा बसालेका छन्, र त हामीलाई धेरै सजिलो भएको छ ।


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

जाडोबाट जोगिन र शरीरलाई तताइराख्ने परिकारमध्ये हाम्रा कन्दमूलहरू पनि एक प्रमुख परिकारमा पर्छन् । कन्दमूल अर्थात जमिनमुनि फल्ने फल भनेर चिनिन्छ । आलु, तरुल, भ्याकुर, गिठा, वन तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, स्कुसको जरा आदि कन्दमूलका रूपमा खाइन्छ ।


Advertisment
Nabil box
Kumari

कन्दमूल हामीले चाडपर्व भएर मात्र होइन, जाडो भयो कि बजारमा छ्याप्छ्याप्ती देख्न सकिन्छ, र त हामी हाम्रो दैनिक भोजनमा समावेश गर्न पाउँछौं । रुट भेजिटेबल अर्थात् जमिनमुनि तयार हुने भएकाले यसबाट ग्लुकोजको मात्रा पनि प्रशस्तै पाइन्छ । यसका अलावा भिटामिन सी, कार्बोहाइड्रेड, भिटामिन ए, आइरन, म्याग्नेसियम, फस्फोरस, पोटासियम जस्ता मानव शरीरका लागि अतिआवश्यक पर्ने तत्वहरू पाइन्छ ।

Vianet communication
Laxmi Bank

हाम्रा चाडबाडका कारण खाने बहाना धेरै भए तापनि स्वास्थ्य सम्बन्धी अचुक फाइदा बोकेका हुन्छन् । माघे संक्रान्ति, ठूलो एकादशी जे चाडपर्व सम्झेर खाए तापनि यी कन्दमूल स्वास्थ्यका लागि फाइदै–फाइदा पुग्ने हुन्छन् । जमिनमुनि फल्ने हुनाले प्रोटिनको मात्रा कम भए तापनि अन्य तत्वका लागि कन्दमूल अमृतसरह हुन्छ । परापूर्व समयमा ऋषिमुनिहरूले पनि यही खाएर जीवनयापन गरेका हुन्थे ।

सकेसम्म प्राकृतिक जीवनशैलीमा आधारित स्वास्थ्य सम्बन्धी कन्दमूल सेवन गर्ने बानी बसालेमा हामी स्वास्थ रहन सक्छौं र आफ्नो परिवारलाई स्वस्थ बनाउन सक्छौं । कन्दमूल जमिनमुनि तयार हुने भएकाले यसबाट ग्लुकोजको मात्रा पनि प्रशस्तै पाइन्छ । तरुल, पिडालु लगायतका कन्दमूलमा मानव स्वास्थ्यमा आवश्यक पर्ने पौष्टिक तत्वहरू पाइने हुनाले दैनिक यसलाई आफ्नो परिकारमा समावेश गराउँदा एकदमै फाइदा पुग्ने पोषणविद्हरूको भनाइ छ ।

कन्दमूल सेवन मुटु, मिर्गाैला, पाचनशक्ति, बच्चाको वृद्धिविकास, आन्द्राको समस्या लगायत गर्भवती महिला, बालबालिका र बुढाबुढीहरूका लागि पनि अतिस्वास्थ्यवर्द्धक मानिएको छ ।

कुन–कुन भूमिगत सब्जी कसरी खाने ?

हरेक कन्दमूलको आ–आफ्नै खाने तरिका छ । कन्दमूल कुनै उसिनेर खाइन्छ भने कुनै तरकारी बनाएर पनि खाने गरिन्छ । नेपालको चलनचल्तीमा आलु, तरुल, भ्याकुर, गिठा, वन तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, स्कुसको जरा लगायतका सब्जीलाई मात्र कन्दमुल मानिन्छ तर कन्दमुलका अरु धेरै जाति र उपजाति छन् । 

यसले गाँजर, सख्खरखन्ड, चुकन्दर, मुला, डाइकन, गान्टेमुला, अदुवा, लसुन, च्यापी, प्याज, सेलरीको गाठो जरा, बेसार, जेरोसिलेम आर्टिचोक, गलङगाल, कोहलराबी, पार्सनिप्स, फिनेल बल्क अर्थात् सौंफ, ओसाबी लगायत धेरैलाई बुझाउँछ । 

वास्तवमा जरा तरकारीहरू तरकारीहरूको एक विविध समूह हो, जसले विभिन्न स्वाद र बनावटहरू प्रदान गर्दछ । तिनीहरू तिनीहरूको पाक अनुप्रयोगहरू साथै तिनीहरूको पोषण मूल्यका लागि परिचित छन् । यी तरकारीहरूले सुन्निएको कम गर्न, बढेको कलेजो कार्य र सुधारिएको पाचनसहित स्वास्थ्य लाभहरूको दायरा प्रदान गर्दछ । चाहे तपाईं यी तरकारीहरू ग्रिलमा वा ओभनमा जसरी पकाए पनि तिनीहरूले तपाईंको आहारमा उत्कृष्ट स्वाद र स्वास्थ्य थपिदिएका छन् ।


  
भूमिगत सब्जीहरू देश र ठाउँअनुसार फरक–फरक परिकार बनाएर खाने चलन छ । कन्दमूल विश्वका प्रायः सबै देशहरूमा उपलब्ध हुन्छन् । चाहे युरोप होस् या अमेरिका यी सब्जीहरूको निकै ठूलो डिमान्ड रहन्छ । युरोप, अमेरिकामा कन्दमूल ओभन रोस्ट गरेर खान रुचाइन्छ भने भारत, पाकिस्तान र बंगलादेशतिर करी या तन्दुरी बनाएर खान रुचाउँछन् ।

नेपालमा ज्यादा कन्दमूल उसिनेर खाने चलन छ । पहाडतिर पोलेर खाने चलन पनि निकै प्रसिद्ध छ । आलु, पिडालु, गिठा, भ्याकुर, सख्खरखण्ड आगोको भूंग्रोमा पोलेर खान निकै स्वादिष्ट हुन्छ । उसिनेर चिसो बनाइ मसला मोली डामेर खान पनि राम्रो हुन्छ । कन्दमूललाई उसिनेर सुक्खा भुटेर खान पनि सकिन्छ ।

तरकारी या दालमा हालेर पकाउँदा पनि उत्तम हुन्छ । रातो या वन तरुल भूमिगत तरुलमध्ये उत्तम सब्जी मानिन्छ । इस्कुसको गानो र सेलरीको गानो पनि विभिन्न परिकार बनाएर खाँदा राम्रो स्वादिष्ट हुन्छ । भूमिगत सब्जीको सुप, सलाद र मिठाइ पनि बनाएर खान सकिन्छ ।

भूमिगत तरकारीहरू सबैमा स्टार्च हुन्छ । यसको मतलब तिनीहरू कार्बोहाइड्रेटमा धनी छन्, जुन हाम्रो शरीरले ऊर्जाको लागि प्रयोग गर्न ग्लुकोज अनि एक प्रकारको चिनीमा परिणत हुन्छ । हाम्रो शरीरलाई कार्बोहाइड्रेट पनि चाहिन्छ तर यदि हामीले आफ्नो शरीरलाई चाहिनेभन्दा बढी खायौं भने तिनीहरू बोसोको रूपमा भण्डार हुनेछन् । चामल वा पास्ता जस्ता अनाजहरू जस्तै तिनीहरूलाई सोच्दा हुन्छ । आफ्नो भाग आकार र नियन्त्रण हाम्रो मुट्ठीको आकारको रूपमा सेवन गर्नु उचित हुन्छ ।

जरा सब्जी वा अन्य कार्बोहाइड्रेटको ठूलो परिकार एकैपटक खाँदा हाम्रो रगतमा चिनीको मात्रा बढ्न सक्छ, मधुमेहको जोखिम बढाउन सक्छ । यदि तपाईंलाई पहिले नै मधुमेह छ भने चिनीको स्पाइकले यसलाई व्यवस्थापन गर्न गाह्रो बनाइदिन्छ । तसर्थ भूमिगत सब्जी अर्थात् कन्दमूल सेवन गर्दा मात्रा मिलाएर लिँदा राम्रो हुन्छ । स्वादिष्ट छ भनेर आवश्यकताभन्दा धेरै खाँदा पनि यसले असर गर्न सक्छ ।

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
असार २५, २०७९

सातु नेपालीहरूको धेरै पुरानो र मौलिक परिकार हो । सातु बिहानको खाजा मानिने भए तापनि पछिल्लो समय यसलाई बिहान, दिउँसो, साँझ कुनै पनि समय खान थालिएको छ । कुनै समय सातु भनेर हेप्ने यो परिकार अति स्वास्थ्य...

माघ ८, २०८०

राज कुमार गजुरेल विदेशको सुखसयल र सुख सुविधा छोडेर बेलायती लाहुरे चामबहादुर पुन गाउँ फर्किए । सपरिवार बेलायतमा रहे पनि चामबहादुर नेपालमै भेटिन्छन् । गाउँको सेवा गर्न समुन्द्रपारि (...

भदौ ५, २०७८

आमाले मलाई ‘तलाई त मोटोघाटो राम्रो देखिन्छ’ भन्नुहुन्थ्यो । हजुर आमा बितेर जानुभयो, उहाँले पनि त्यस्तै भन्नुहुन्थ्यो । सानोमा म दुब्लो–पातलो नै थिए । मेरो नाति खान नपाएजस्तो ‘मरनच्यास...

फागुन ७, २०८०

कम्यूनिस्टहरूको चौघेराभित्र बाल्यकाल बिताएको भएर होला, सानै उमेरदेखि मैले कांग्रेस कार्यकर्तालाई कांग्रेसी भनेको सुनेको थिएँ । अलि होच्याएर, अलि नमीठो गरेर यी कांग्रेसीहरू भनेर सम्बोधन गर्ने गरेको.... । उमे...

कात्तिक १९, २०७९

काम, काम, काम ! परिवारलाई त समय नै छैन !! श्रीमतीजीको सदासर्वदा सिकायत  छ  तर ‘नो मनी नो टाइम’ कसरी हुन्छ यस्तो ! कि त खाली बस्नुपर्‍यो, कि त त पैसा आउनुपर्‍यो । हेर्दा सधै...

पुस ९, २०७९

नेपालमा गुद खाने चलन धेरै कम छ । कारण – यसको स्वास्थ्य सम्बन्धी गुण नबुझेर हुनसक्छ । हामीले गुद खाने भनेको मात्र गुदपाक हो र जुन निकै प्रसिद्ध मिठाइको रूपमा पनि चिनिएको छ । कसैलाई कोशेली लानुपर्&zwj...

ज्ञान र विज्ञानको भण्डार

ज्ञान र विज्ञानको भण्डार

बैशाख १, २०८१

एक दिन काम विशेषले नयाँ सडकतिर गएको थिएँ, मोबाइल टिङटिङ गर्‍यो । हेरेँ पुराना मित्र जयदेव भट्टराई, सम्पादक मधुपर्क (हाल अवकाश प्राप्त) ले सम्झेका रहेछन् । हामी दुई लामो समयसम्म सँगै रह्यौँ, कहिले गोरखापत्र...

अब चेत आफैंभित्र उमार्नु छ, २०८१ ले सम्पूर्ण मनोक्रान्तिको आमन्त्रण गरोस्

अब चेत आफैंभित्र उमार्नु छ, २०८१ ले सम्पूर्ण मनोक्रान्तिको आमन्त्रण गरोस्

बैशाख १, २०८१

आत्मिक शुद्धताका पक्षपाती दार्शनिक सुकरात चौबाटोमा उभिएर एथेन्सबासीलाई आह्वान गरिरन्थे– ‘तपाईं नीति, सत्य र आत्माको शुद्धताका लागि किन ध्यान दिनुहुन्न ?’ उनका अर्थमा त्यो जीवन बाँच्न योग्य हुँदैन...

दाम्पत्य जीवनको दाम्लो

दाम्पत्य जीवनको दाम्लो

चैत २४, २०८०

दाम्पत्य जीवनको मूलभूत आधार भनेको विवाह संस्कार हो ।  यस संस्कारले उमेर पुगेका केटाकेटीलीलाई आपसमा मिलेर जीवनरथ अघि बढाउने स्वीकृति दिएको हुन्छ । यसो त संस्कारहरू धेरै छन् । तिनमा १६ संस्कार विशेष महत्व...

x