×

Nic Asia
Marvel

यतिबेला दशैं पर्व चलिरहेको छ । यस पर्वलाई नवरात्र पनि भनिन्छ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमीसम्म माता भगवतीको उपासना गरिने भएकाले नवरात्र भनिएको हो ।

IME BANK INNEWS
morang Auto yamaha

दशैंको अर्थ पनि यसैसित सम्बन्धित छ । यतिबेला नौ रातसम्म भगवतीको उपासना गरी दशमीको दिन विर्सन गरेर प्रसादको रूपमा टीका र जमरा लगाउने चलन छ । यसै अर्थमा दशैं भनिएको हो ।


Advertisment
NMB BANK
Saurya island

असत्यमाथि सत्यको विजय हुन्छ भन्ने मान्यताले मनाइने नवरात्र पर्व शक्ति उपासनाको पर्व हो । शक्ति भन्नाले नारीशक्तिलाई लिने गरिएको छ, जसले माता भगवतीको स्वरूप र सत्तालाई बुझाउने गरेको छ ।    

हिन्दू संस्कृतिले नारी शक्तिलाई विशेष मान्ने गरेको छ । ऋग्वेदले अदिती, उषा आदि नामबाट नारी शक्तिलाई प्रकृतिकै एउटा अंग मानेको छ । 

Vianet communication
Maruti inside

केनोपनिषद्मा उल्लेख भए अनुसार एकपटक दानवमाथि पाइएको विजयको स्थिति बोध गर्न नसकेर देवताहरू आपसमा झगडा गरिरहेका थिए । त्यतिबेला उनीहरूलाई यिनै नारी शक्तिले हैमवती उमाको रूपमा प्रकट भएर यथार्थ बोध गराएकी थिइन् ।  

पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार महिषासुर आदि दानवहरूको अत्याचारबाट संसारलाई मुक्त गर्न पनि नारी शक्ति नै अघि सर्नुपरेको छ । जतिबेला दानवी शक्तिलाई परास्त गर्न नसकी देवताहरू किंकर्तव्यविमुढ भइरहेका थिए, त्यतिबेला नारीशक्तिले नै दूर्गा, भ्रामरी, शताक्षी, शाकम्भरी, भीमा, कौशिकी आदि विभिन्न रूपमा प्रकट भई राहत प्रदान गरेकी थिइन् ।  

सृष्टि, स्थिति र प्रलयका प्रतीक मानिएका ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वरलाई समेत समय–समयमा नारीशक्तिको सहयोग अपेक्षित हुन पुगेको छ । वास्तवमा शक्ति विना ब्रह्मा निकम्मा बन्छन्, विष्णु सिनु बन्दछन् भने शिव शव बन्न पुग्छन् । सृष्टिको रहस्य थाहा पाउन नसकेर हैरान भएका ब्रह्माजीलाई नारी शक्तिले योगमायाको रूपमा प्रकट भएर मार्गदर्शन गरेकी थिइन् । 

मातृसत्ताकै शक्तिद्वारा शक्तिवान् भएर विष्णु पालनकर्ता बन्न सकेका हुन् ।  कर्तव्य र दायित्वबोध गर्न नसकी भाग्दै आएका शिवलाई यिनै नारी शक्तिले काली, छिन्नमस्ता, उग्रतारा, षोडसी, बगलामुखी, कमला आदि रूप लिएर  समालेकी थिइन् । 

शिवका अर्धाङ्गिनी सतीदेवी भनेकै शक्तिदेवी हुन्, जसले साथ छाड्दा शिवजी बौलाएर हिँडेका थिए । धन्न शक्तिदेवीले पुन पार्वतीको रूपमा प्रकट भई सम्हालिन् र मात्रै, अन्यथा भन्न सकिन्न उनको हविगत थप केकस्तो हुने थियो । 

पौराणिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख भएअनुसार पृथ्वीको भार उतार्न आएका रामलाई रावणमाथि विजय पाउन पनि नारीशक्तिकै उपासना गर्न परेको थियो । यदि उनले नारी शक्ति सीताको सहयोग नपाएका भए सम्भवतः रामको रूपमा चिनिने अवसर समेत पाउने थिएनन् । कृष्णको अवस्था पनि त्यस्तै हो । उनी पृथ्वीको भार हरण गर्न सोह्र कलालाई धारण गरेर आएका थिए तर उनको जन्मको पूर्वाधार तयार गर्न भने नारीशक्ति योगमाया नै अघि सर्नुपरेको थियो ।

हिजोआज कहीँकतै हिन्दू संस्कृतिले नारीहरूको शोषण र थिचोमिचो गर्दै आएको छ भन्ने आवाज सुन्नमा आउने गरेको छ तर यो वास्तविकतालाई बुझ्दै नबुझी वा बुझ्नै नखोजी लगाइएको आरोप मात्र हो । गणमातृका युगदेखि नै नारीशक्तिलाई नमन गर्दै आएको यस संस्कृतिले नारीशक्तिको शोषण गर्न त के त्यस्तो सोच्न पनि सक्दैन ।

ब्रह्मपुराणमा उल्लेख भएअनुसार एकपटक ऋषिमुनिहरू संसारमा नारी शक्ति र पुरुष शक्तिमा कुन चाहिँ शक्ति ठूला होलान् भन्ने कुराको निष्कर्ष निकाल्न व्यासको आश्रममा पुगेका थिए । व्यासजी त्यतिबेला स्नान गर्न लागेका रहेछन् । उनले ऋषिहरूका मनोभाव मनद्वारा नै बुझेछन् र स्त्री साधु भन्दै नदीमा डुबुल्की लगाएछन् । ऋषिहरूले आफूहरू आउनाको कारण बुझेर नै व्यासजीले यसो भनेका हुनुपर्छ भन्ने सोचेछन् र बाटोबाटै फर्केछन् । यहाँ व्यासजीले वास्तविकता बुझ्दै नबुझी आजभोलिका नेताहरूले जस्तो हचुवाको भरमा स्त्री साधु पक्कै भनेका थिएनन् । वास्तविकता बुझेर नै त्यसो भनेका हुन् र ऋषिहरू पनि वास्तविकता बुझेर नै फर्केका हुन् ।
 
जहाँ नारीशक्तिको सम्मान हुन्छ, त्यहाँ देवताको वास हुन्छ । अनि देवताको वास भएकैले सो स्थान आफैंमा स्वर्ग पनि बनिरहेको हुन्छ तर जहाँ नारीको अपमान हुन्छ, त्यहाँ घोर विपत्ति र विखण्डनको बादल घनिभूत हुन पुग्दछ । वेदले यही निर्देश गरेको छ । उपनिषदले यही सन्देश दिएको छ । रामायण र महाभारतले यही शिक्षा दिएको छ र पौराणिक ग्रन्थहरुको पनि यही नै सन्देश रहँदै आएको छ ।   

नारीहरूले आफ्नो दायित्वबाट एकैछिन फुर्सद लिने हो भने सिंगो सृष्टिकै अवस्था कस्तो हुन्छ होला कल्पनासम्म पनि गर्न सकिन्न । तैपनि उनीहरूले यस ममिलामा न घमण्ड गरेका छन्, न अहंकार नै । संसारमा एकैसाथ कतै छोरी, कतै बुहारी, कतै श्रीमती, कतै आमा र कतै हजुरआमा बनेर आ–आफ्नो भूमिका र दायित्व निर्वाह गर्न सक्ने कुनै शक्ति छ भने त्यो नारी शक्ति नै हो ।

अरुको खुशीमा खुशी हुनसक्ने शक्ति पनि संसारमा कुनै छ भने त्यो पनि नारी शक्ति नै हो । दशैं पर्वले तिनै नारी शक्तिको सम्मान गर्न सिकाएकाले यसको विशेषता हिजो जति थियो आज पनि उत्तिकै रहेको छ ।

TATA Below
NLIC
fman
जेठ ७, २०७९

गोपाल पिँढीमा बसेर कसैको प्रतीक्षा गर्न लाग्यो तर निकैबेरसम्म माखै देखा परेनन् । न कुनै चाँचुँ आवाज नै सुनियो । ढोका खुलै भएकाले भित्र कोही हुनुपर्छ भन्ने अनुमान भने लगाउन सकिन्थ्यो । झम्के साँझतिर घरायसी उ...

बैशाख ३०, २०७९

अर्जुन दुलाल हिमाल यो पहाड यो मधेस एक सान हो किराँत हिन्दु कृश्चियन् सबै समान हो हसाउँदै म हाँस्दछु भुलेर भेदभाव त्यो छ देश बग्छ रक्तमा म प्यार गर्छु देशको ।।१।। फुटेर लर्नु छैन हे अनेक जात धर्म...

बैशाख २७, २०७९

श्री लुनकरणदास–गंगादेवी चौधरी साहित्यकला मन्दिरले तीन मूर्धन्य स्रष्टालाई एक भव्य समारोहका बीच सम्मान गरेको छ ।  साहित्यकला मन्दिर स्थापनाको २८ औं वर्ष प्रवेशको अवसरमा मंगलबार काठमाडौको अग्रवाल सेवाकेन्...

बैशाख २७, २०७९

श्री लूनकरणदास–गङ्गादेवी चौधरी साहित्यकला मन्दिरले ३ जना स्रष्टालाई सम्मान गरेको छ । साहित्यकला मन्दिर स्थापनाको २८ औं वर्ष प्रवेशको अवसरमा मंगलबार(बैशाख २७ गते) काठमाण्डौको अग्रवाल सेवाकेन्द्र भवनमा आयोज...

बैशाख २५, २०७९

राजनीति एउटा यस्तो शस्त्र जसको प्रहारमा कोही कोहीलाई सुखै सुख छ कोही कोहीलाई दुखैदु:ख छ सधै दिनभर हाँस्ने बोल्ने साथी आज साथी छैनन् अर्को पार्टीका कार्यकर्ता पो त फेरि केहीलाई जसरी नी चुनाव ...

जेठ ७, २०७९

लघु जलविद्युत्को टवाईनका डिजाइनर एवम् निर्माता स्वर्गीय श्यामराज प्रधानको जीवनी ‘श्यामराज प्रधान : ढुंगाको कापबाट फक्रिएको फूल’ शुक्रबार विमोचन भएको छ । पुस्तक तथा वृत्तचित्रमार्फत स्वर्गीय प्रधानको जी...

नयाँ बजेटमा वामदेवका ५ सुझाव– १८ वर्ष पुगेकालाई जागिर, नभए बेरोजगार भत्ता

नयाँ बजेटमा वामदेवका ५ सुझाव– १८ वर्ष पुगेकालाई जागिर, नभए बेरोजगार भत्ता

जेठ ९, २०७९

अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आर्थिक वर्ष २०७९/८० का निम्ति प्रस्तुत गर्ने बजेटका सिद्धान्त र प्राथमिकताका सम्बन्धमा छलफलका निम्ति राष्ट्रिय सभाको बैठकमा दस्तावेजसहित आफ्ना विचारहरू प्रस्तुत गर्नुभयो । स्थानीय तहको निर्वाचन आ...

स्वार्थ बाझिने मुद्दा आए न्यायाधीशले के गर्ने ?

स्वार्थ बाझिने मुद्दा आए न्यायाधीशले के गर्ने ?

जेठ ९, २०७९

सार्वजनिक जिम्मेवारी वा पदमा रहेका व्यक्तिले एकातर्फ आफ्ना जिम्मेवारी इमान्दारितापूर्वक निर्वाह गर्नुपर्छ भने अर्कोतर्फ सो कार्यसम्पादनमा विभिन्न किसिमका निजी स्वार्थहरू पनि उपस्थित हुनसक्छन् । यस्तो पदीय कर्तव्य र निजी स्व...

'नेताले माओवादी छाडे तर जनताले छाडेनन्'

'नेताले माओवादी छाडे तर जनताले छाडेनन्'

जेठ ४, २०७९

रातको १ बजे यो आलेख लेख्दासम्म नेकपा माओवादी केन्द्रले देशभरका ७९ स्थानीय तहमा विजय हाँसिल गरेको छ, साथै ३८ स्थानमा अग्रता कायम गरेको छ ।  यसरी हेर्दा माओवादीले ११०–१२० स्थानीय तह जित्ने आकलन ग...

ad
x