×

NMB BANK
NIC ASIA

प्रधानमन्त्रीको सुझबुझको अपेक्षा

देउवाबाट यतिबेला देशले अपेक्षा गरेको अर्को सुझबुझपूर्ण कदम

माघ ११, २०७८

NTC
Premier Steels

२०७९ वैशाखमै गर्नुपर्ने स्थानीय तहको चुनाव संविधान र कानूनमा भएका छिद्रलाई देखाएर सार्नका लागि सत्ता गठबन्धनमा अनेक दाउपेच चलिरहेको छ । 

Muktinath Bank

सरकारको नेतृत्व गरिरहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले मुख खोलेका छैनन्, तर गठबन्धनका नेताहरूले खुलेआम भन्न थालेका छन्– चुनाव वैशाखमा होइन, मंसिरपछि । 


Advertisment
RMC TANSEN
IME BANK INNEWS
shivam ISLAND

वैशाखमा गर्नुपर्ने स्थानीय तहको चुनाव सार्न र टार्नका लागि कहिले ‘अर्ली इलेक्सन’ त कहिले तीनै तहको चुनाव एकैपटक गर्ने भनेर अनेक कार्ड फ्याँकिएका छन् । 


Advertisment
Nabil box
Kumari

वैशाखको चुनाव पर धकेल्नका लागि संविधानको ड्राफ्ट गर्दा भएका त्रूटिदेखि कानूनका छिद्र खोज्ने काम भइरहेको छ । र, संविधानसँग बाझिएको भन्दै स्थानीय तह निर्वाचनसम्बन्धी कानून संशोधनको बहस बाहिर ल्याइएको छ ।

Vianet communication

राष्ट्रका नाममा गरिएको सम्बोधनमार्फत तीनै तहको चुनाव एक वर्षभित्रै गराउने प्रतिबद्धता जनाए पनि वैशाखमा स्थानीय तहको चुनाव गर्ने/नगर्नेबारे देउवाले मुख खोलेका छैनन् । शायद देउवाले परिस्थितिको जोखाना हेरिरहेका होलान् । समयमा चुनाव नगर्ने कुराको अपजस लिन प्रधानमन्त्री राजी छैनन् । 

कोरोना महामारी या अन्य कुनै कारणले वैशाखमा सम्भव नभए जेठमा या असारको पहिलो सातासम्म पनि चुनाव गरौं भनेर प्रस्ताव गरिएको भए यति विरोध हुने थिएन । तर नियत नै चुनाव सार्ने देखिएपछि जनआक्रोश बढ्दो छ । 

गठबन्धन सरकारको प्रधानमन्त्रीभन्दा पनि एकजना परिपक्व नेताको हैसियतले उनले सोचून्– वैशाखको चुनाव सार्दा देश अस्थिरताको भुमरीमा धकेलिने छ ।

राज्यको पुनर्संरचनामार्फत ‘सिंहदरबारको अधिकार’ गाउँमा सारिएका कारण पाँच वर्षको अवधिमा नागरिकले धेरै सेवा सुविधा पाए । केन्द्रको अधिकार केही हदसम्म तल गयो । तर ‘गाउँका सिंहदरबार’ भ्रष्टाचारको अखडा बनेको र पदाधिकारीहरूले आफूलाई ‘राजा’ठान्ने गरेको जनगुनासो र आक्रोश पनि सँगसँगै बढिरहेको छ ।

स्थानीय तहका पदाधिकारीले पहिलो कार्यकालमा गरेको कामको मूल्यांकन र परीक्षण गर्न जनता व्यग्र छन्, त्यसको माध्यम चुनाव मात्र हो । 

संवैधानिक, राजनीतिक र व्यावहारिक कुनै पनि दृष्टिकोणले वैशाखको चुनाव पर सार्ने कुराको औचित्य पुष्टि गर्ने ठाउँ छैन । सरकारको नेतृत्व गरेको दल नेपाली कांग्रेसभित्र नै वैशाखमा चुनाव सार्न नहुनेमा जोडदार आवाज उठिरहेको छ । चुनाव टारेर कानून संशोधनको बाटोमा लाग्नु सरकारका लागि आत्मघाती कदम हुनेछ ।

निर्वाचनसँग देउवाको साइनो

२०५८ सालमा प्रधानमन्त्री बनेका बेला देउवाले प्रतिनिधि सभा विघटन गरेर मध्यावधि चुनाव घोषणा गरे । तर, तोकिएको समयमा चुनाव गराउन नसकेको भन्दै २०५९ असोज १९ गते तत्कालीन राजाबाट ‘अक्षम’ भन्दै प्रधानमन्त्रीबाट हटाइए । त्यो घटनापछि लामो समयसम्म प्रजातन्त्र दरबारमा बुझाएको आरोप देउवामाथि लाग्यो । त्यो बेला चुनाव गर्न नसक्नुमा देउवाको मात्र दोष थिएन, सरकारको काबुभित्रको कुरा थिएन, त्यो ।

माओवादीको भीषण विद्रोह उत्कर्षतिर पुगेका बेला अर्को कोही बहादुर प्रधानमन्त्री भएको भएपनि चुनाव गर्न सक्ने अवस्था थिएन । देउवालाई अपदस्थ गरेर तत्कालीन राजाले शासन सत्ता हातमा लिने महत्त्वाकांक्षा देखाएकै कारण देशमा गणतन्त्रको माहोल बन्यो ।

लामो समयसम्म चुनाव गराउन नसकेको भनेर आलोच्य देउवाले आफूमाथि लागेको आरोप चार वर्षअघि खण्डन गरिसकेका छन्, चुनाव गराएर । तमाम् अन्योल र आशंकाबीच २०७४ सालमा प्रतिनिधि सभा निर्वाचन गराएर देउवाले संविधान कार्यान्वयनमा कोशेढुंगा थपेकै हुन् । त्यो बेलाको सत्ता साझेदार माओवादीले चुनावको मुखैमा सरकार छाडेर एमालेसँग चुनावी तालमेल गर्न गएपछि पनि देउवाले चुनाव गराउने कुरामा खुट्टा टेकिरहे । 

त्यो बेला संकटकाल लगाएर चुनाव सार्न पार्टीभित्रबाटै दबाब परेको थियो । कांग्रेस चुनावमा हार्ने जान्दाजान्दै देउवाले जोखिम उठाएका हुन् । केन्द्रदेखि प्रदेशसम्म कांग्रेसको पराजय भयो, तर कांग्रेसले चुनाव हार्दै गर्दा देशले जित्यो । नयाँ संविधानपछिको पहिलो आमनिर्वाचनमार्फत संविधानको खास कार्यान्वयन शुरू भयो । एक प्रकारले भन्दा चुनावसँगै राजनीतिक संक्रमणकालको अन्त्य भयो । 

चुनावमा पराजय भएको तीन वर्षसम्म कांग्रेस संसद्मा प्रतिपक्षको भूमिकामा बस्यो । प्रतिपक्षी भूमिकामा रहँदा कांग्रेस सरकारको सहयोगी जस्तो बनेको आरोप लाग्यो । कांग्रेस अति नै भद्र प्रतिपक्ष बन्दा सरकार स्वेच्छाचारी बनेर संसद् विघटनको हदमा पुग्यो । घुमिफिरी फेरि चुनाव गराउने जिम्मा देउवाको काँधमा आएको छ ।

तोकिएको मितिमा चुनाव गराए भने उनीमाथि विगतमा लाग्दै आएको आरोपको दोस्रो खण्डन हुनेछ ।

देउवालाई आएको अर्को दुर्लभ अवसर

प्रधानमन्त्री बन्नुभन्दा पहिले प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेताको हैसियतमा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले खेलेको परिपक्व भूमिकाबारे गत वर्षको फागुन २४ गते मैले लेखेको थिएँ– देउवाले यसपटक चालेको सुझबुझपूर्ण कदम

देउवको सुझबुझपूर्ण कदमकै कारण संसद्मा त्यति कमजोर उपस्थिति हुँदाहुँदै पनि सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर कांग्रेसलाई प्राप्त भएको हो ।

गठन भएको ६ महिनासम्म सरकारले उत्साहजनक रूपमा काम गर्न सकेको छैन । नियमित नभई विशेष परिस्थितिमा गठन भएको एकप्रकारको कामचलाउ या चुनावी सरकारको हैसियतमा यसको सफलता या असफलताको मापन चुनावबाट मात्र हुनेछ ।

समय र परिस्थितिअनुसार सरकारको सफलता र असफलता परीक्षण गर्ने सूचक फरक हुन्छन् । अरू राम्रो काम गरेर चुनाव समयमा गर्न सकेन भने त्यो सरकारलाई सफल भन्न सकिँदैन ।

यसपटक देउवा सरकारको सफलता या असफलता समयमा चुनाव गराउने विषयले निर्धारण गर्नेछ । फरक सिद्धान्त बोकेका दलको गठजोडमा बनेको सरकारबाट नियमित कामबाहेक अन्य चमत्कार हुने सम्भावना छँदै छैन ।

राजनीतिक जीवनको उत्तरार्द्धतिर देउवालाई अर्को एउटा दुर्लभ अवसर आएको छ, ट्रयाकबाहिर जान लागेको र एकप्रकारले बाहिर नै रहेको संविधानलाई लिकमा फर्काउने ।

निर्धारित समयमा गर्नुपर्ने चुनाव कुनै बहानाबाजी गरेर पछि धकेल्दा देउवा आलोचनाको भूमरीमा पर्नेछन् । कांग्रेसभित्रको अर्को पक्ष, डा. शेखर कोइराला समूहले वैशाखको चुनाव सार्ने कुरा मान्य हुँदैन भनेर सार्वजनिक रूपमा भनिसकेको छ । यो अवस्थामा चुनाव सार्ने अलोकप्रिय निर्णयमा लाहाछाप लगाउनु देउवाका लागि सहज हुने छैन । 

समय र परिस्थितिअनुसार सरकारको सफलता र असफलता परीक्षण गर्ने सूचक फरक हुन्छन् । अरू राम्रो काम गरेर चुनाव समयमा गर्न सकेन भने त्यो सरकारलाई सफल भन्न सकिँदैन ।

गठबन्धनभित्रका अनुचित दबाब अस्वीकार गरेर तोकिएको मितिमा चुनाव गराए भने देउवाले प्रशंसा बटुल्ने छन् । तत्कालका लागि मात्र होइन संविधानलाई दुर्घटनाबाट जोगाएको भनेर पछिसम्म पनि देउवाको प्रशंसा हुनेछ ।

पार्टी सभापतिको रूपमा अन्तिम कार्यकाल शुरू गरेका देउवा पक्कै पनि चुनाव नगरेर कलंकको टीका लगाउन तथा अलोकप्रियताको भारी बोल्न तयार हुने छैनन् । वैशाखमै चुनाव गर्नुपर्छ भनेर देउवाले अड्डी कसे भने अन्य नेताहरूको घुर्कीले अर्थ राख्ने छैन ।

देशको कार्यकारी पदमा रहेका देउवाले फेरि एकपटक सुझबुझपूर्ण कदम चाल्नुपर्ने बेला भएको छ । देउवाले गठबन्धनमा भनून्, चुनाव सार्ने शर्तमा गठबन्धन कायम राख्न सक्दिनँ । यसो गर्दा वैशाखमा चुनावमा जान अन्य दललाई पनि दबाब पर्नेछ । वैशाखमा पूरै सम्भव भएन भने जेठमा पनि चुनाव सम्पन्न हुन सक्छ । 

गठबन्धन सरकारको प्रधानमन्त्री भन्दा पनि एकजना परिपक्व नेताको हैसियतले उनले सोचून्– वैशाखको चुनाव सार्दा देश अस्थिरताको भुमरीमा धकेलिने छ । समयमा चुनाव नगरेबापत यसको सबभन्दा ठूलो क्षति नेपाली कांग्रेसलाई पर्नेछ, जो १४ औं महाधिवेशनमार्फत ऊर्जा थपेर चुनावमा जान तम्तयार भएर बसेको छ । चुनाव सार्न दबाब दिएर फेरि अक्षमताको बिल्ला भिराउने प्रयाससँग देउवा सतर्क बनून् ।

hAMROPATRO BELOW NEWS
TATA Below
मंसिर २६, २०८०

दुई–दुईपटक मिर्गौला फेरेको शरीर । मध्यजाडो नजिकिँदै गरेका मंसिरका चिसा दिन । त्यसमाथि वृद्धावस्था । यस्तो बेला ७० नाघेकाहरूको अधिकांश समय ओछ्यानमै बित्छ । नभए पनि घरको चार दिबारभित्र आराम गरेर अनि तात...

चैत १, २०८०

सर्वोच्च अदालतको परमादेशले प्रधानमन्त्रीबाट पदमुक्त भएपछि नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली बालुवाटारबाट रित्तो हात फर्केका थिए, २०७८ असार ३० गते । संसद् विघटनको अवगाल छँदै थियो, लामो समय सँगै राजनीति गर...

पुस ६, २०८०

एकाधबाहेक अधिकांश मन्त्रीले प्रभावकारी कार्यसम्पादन गर्न नसकेपछि प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ स्वयंले मन्त्रीहरूलाई प्रस्ट चेतावनी दिएका छन् । नेपालीलाई नक्कली भुटानी शरणार्थी बनाएर अमेरिका ला...

माघ १५, २०८०

अन्तिम समयमा आएर कुनै फेरबदल नभएको खण्डमा सम्भवत: आज एनसेलको शेयर खरिद बिक्री सम्बन्धमा छानबिन गर्न सरकारले गठन गरेको समितिले आफ्नो अध्ययन प्रतिवेदन बुझाउने छ । बहस चरम उत्कर्षमा पुगेका कारण एक निजी कम्पनीको अप्...

माघ १८, २०८०

सत्ता र शक्तिको आडमा गैरकानूनी ढंगले सरकारी जग्गा हडप्ने नेपालको शक्तिशाली व्यापारिक घराना चौधरी ग्रुपमाथि राज्यको निकायले पहिलोपटक छानबिन थालेको छ । काठमाडौंको बाँसबारीमा ठूलो परिमाणमा सरकारी जग्गा...

माघ २, २०८०

आफ्नो तेस्रो कार्यकालको दोस्रो वर्षलाई प्रभावकारी बनाउने भनी दाबी गरेका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले कांग्रेस महामन्त्री गगन थापालगायत केही नेतासँग नियमित सल्लाह सुझाव लिन थालेका छन् । रा...

प्रशासनिक सुधारको पाटो ५– कर्मचारीमा व्यावसायिकता विकास

प्रशासनिक सुधारको पाटो ५– कर्मचारीमा व्यावसायिकता विकास

बैशाख २७, २०८१

नेपालको निजामती सेवा (समग्र प्रशासन) कम व्यावसायिक भएको आरोप लाग्दै आएको छ । कर्मचारीहरूमा बुझाइको स्तर सतही देखिन थालेको छ । सकारात्मक सोच पनि खस्किएको छ । प्रस्तुतिमा आत्मविश्वास होइन, हीनभावना देखिन थालेको ...

कांग्रेस राजनीतिमा नयाँ घुम्ती

कांग्रेस राजनीतिमा नयाँ घुम्ती

बैशाख २५, २०८१

निरन्तर १८ वर्ष लामो कन्जरभेटिभ पार्टीको सरकारलाई विस्थापित गर्दै लेबर पार्टीका नेता टोनी ब्लेयर सन् १९९७ को मे २ मा बेलायतको प्रधानमन्त्री बन्न सफल भएका थिए । लेबर पार्टीका नेता जोन स्मिथको निधनपश्चात पार्टीको ...

जसपा विभाजन र अन्य दलको सन्निकट संकट

जसपा विभाजन र अन्य दलको सन्निकट संकट

बैशाख २५, २०८१

जनता समाजवादी पार्टीमा आएको विभाजन पहिलो पनि होइन र अन्तिम पनि होइन । राजनीतिक दलमा आएको विभाजनको लामो शृङ्खला हेर्ने हो भने पनि यो न पहिलो हो, न अन्तिम । दुःखद् कुरा के भने राजनीतिक दल विभाजनको नयाँ कोर्...

x