×

X
Nic Asia
Dabur
Marvel

प्रेरणादायी सफलता

सतिश मोरको सफलताको कथा : सामान्य व्यापारीदेखि सफल औद्योगिक घरानाको नेतृत्वकर्तासम्म

काठमाडाैं | असार १४, २०७९

TVS INSIDE

​नेपालको औद्योगिक क्षेत्रमा एउटा ब्रान्डको रूपमा स्थापित नाम हो ‘सतिश कुमार मोर’ ।

IME BANK INNEWS

वीरगञ्जमा जन्मिएका मोरको नाम आफैंमा ‘ब्रान्ड नेम’ त्यसै बनेको होइन । वीरगञ्जको हावापानी, बुवाको मार्गदर्शन र आफ्नै जिम्मेवारी बोधले मोरलाई अहिलेको सफल उद्यमीका रूपमा स्थापित गरेको हो । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
Saurya island

सतिशको जन्म ठूलो व्यावसायिक घरानामा भएको होइन ।

सतिश हुर्किएको केही समयपछिमात्रै एक कपडा व्यवसायीको रूपमा उनका बुवाले व्यावसायिक यात्रा शुरू गरेका थिए । 

Vianet communication
Maruti inside

बुवा मुरलीधरको व्यावसायिक यात्राबाट उनले आफू पनि केही गर्ने सोच बनाए । जुन सोचले आजपर्यन्त उनलाई उद्यमीको दर्जा दिएको छ । 

सतिशको जन्म वीरगञ्जमा भयो । उनले वीरगञ्जको त्रिभुवन माध्यमिक स्कूलबाट एसएलसीसम्म अध्ययन गरे । 

एसएलसीपछि उनले ठाकुरराम बहुमुखी क्याम्पसमा उच्च शिक्षा अध्ययन शुरू गरे ।

समय बित्दै गयो, तर त्यहाँ उनले पढाइमा मन लगाउन सकेनन् । 

विगतका दिनहरू सम्झँदै सतिश भन्छन्, ‘किनकिन मेरो पढाइ त्यहाँ त्यति जमेन ।’ 

त्यसपछि उनी अध्ययनका लागि भारतको बनारस गए । अध्ययनकै शिलशिलामा त्यहाँ उनले करीब ३ वर्ष बिताए ।  

उनी बनारसबाट फर्किएपछि उनको बुवाले वीरगञ्जको धर्मशालामा रेडिमेड कपडाको व्यापार शुरू गरे । 

सो व्यापार सानो थियो । व्यापार विस्तार हुँदै माइस्थानमा पनि कपडा व्यवसाय शुरू गरेको सतिश सम्झन्छन् । 

कपडाको व्यापार विस्तारसँगै सतिशका बुवा मुरलीधरले वीरगञ्जको परवानीपुरमा राइस मिल, दाल मिल, प्लास्टिक मिल र छाला उद्योग सञ्चालन गरे । 

कपडा व्यापारबाट सन् १९७८/७९ मा मोर परिवार उद्योगतर्फ अगाडि बढ्न थाल्यो । 

बुबा मुरलीधरको सोच र मेहनतले व्यापारबाट उद्योगमा रूपान्तरण हुँदा सतिश विस्तारै परिपक्व हुँदै थिए ।

त्यत्तिकैमा उनको विवाह सन् १९८० मा भयो । 

विवाह भएपछि सतिशले केही समय बुवाको काममा सहयोग गर्न भ्याएनन् । 

सतिश सम्झन्छन्, ‘अन्य अन्य कामतिर लागियो, त्यो काममा धेरै सहभागी हुन सकिन ।’

केही महिना बित्यो । बुवा मुरलीधरको औद्योगिक यात्रा देखेर सतिश आफैंलाई व्यवसायी बन्न रहर जाग्यो । 

उनले आफैं कुनै क्षेत्रमा लगानी गर्ने र व्यावसायिक यात्रामा अगाडि बढ्ने सोच बनाए । र, बुवा मुरलीधरसँग प्रस्ताव राखे । 

‘मैले म आफैं काम गर्छु भन्ने प्रस्ताव बुवालाई राखें । त्यसमा बुवा सकारात्मक हुनुभयो ।’

दुई भाइको साथले यसरी शुरू भयो व्यावसायिक यात्रा

सन् १९८१ को मार्च महिनामा सतिश आफ्ना दुई भाइ श्रवण र राजकुमार सहित औपचारिक रूपमा काठमाडौं आए, व्यावसायिक यात्राका लागि ।  

शुरूआति समयमा के गर्ने भन्ने अन्यौलता थियो । तर त्यसलाई छिचोल्दै मोरले काठमाडौंको टेकुमा ‘टायर हाउस’ बाट आफ्नो औपचारिक व्यावसायिक यात्रा शुरू गरे । 

शुरूआतमा सतिशले आफ्नो कम्पनीलाई इन्डियाको डल्लब टायर ब्रान्डको काठमाडौंका लागि आधिकारिक वितरक बनाए । 

करीब ४/५ लाख लगानीमा टायर व्यवसाय शुरू गरेका थिए ।

त्यहाँको व्यापारिक वातावरण फरक थियो । सतिश सम्झन्छन्, ‘उधारोमा सामान मिल्थ्यो, त्यसलाई बिक्री गरेर पैसा जति साहु महाजनलाई दिनुपथ्र्यो ।’

सतिशलाई २ भाइ श्रवण र राजकुमारले व्यावसायमा साथ दिए । 

राजकुमार अध्ययनका लागि काठमाडौं आएका थिए ।

सतिश भन्छन्, ‘मेरो कान्छो भाइ राजकुमार मोर पनि काठमाडौंमै कलेज पढ्थ्यो । कलेज सकिनेबित्तिकै पसल आइहाल्थ्यो ।’

सतिश दुई भाइलाई त्यो पसल सम्हाल्न लगाएर आफू आयाततिर लागे ।  

त्यतिबेला सतिशले जापानको योकोहामा टायरको पनि बिक्री गर्न थाले ।

त्यसपछि विस्तारै उनको व्यावसायिक छवी बन्न थाल्यो । जापानको टायर बिक्रीपछि उनले दक्षिण कोरियाको टायर पनि ल्याएर बेचे ।

पछि सतिशले चीनबाट पनि विभिन्न सामान ल्याएर बेच्न थाले । 

अनि शुरू भयो औद्योगिक यात्रा

समयक्रमसँगै सतिश व्यावसायिक क्षेत्रमा जम्दै गए । विस्तारै उनले उद्योगतर्फ पनि अगाडि बढ्ने सोच बनाए । 

त्यसपछि उनले नन्दन वनस्पति घ्यु उद्योग सञ्चालनमा ल्याए । यसमा उनले अर्को साथीको समेत साथ लिएका थिए ।

सतिशले शुरूमा स्टील उद्योग खोल्ने सोच बनाएका थिए । त्यसका लागि सिमरामा १५ बिघा जग्गा समेत लिएको उनले सुनाए । तर प्राविधिक कारणवश उनले त्यो उद्योग सञ्चालनमा ल्याएनन् । 

त्यसपछि उनले बुटवलस्थित लुम्बिनी विद्युत् उद्योग खरिद गरे । सँगै सिमरामा प्लास्टिक उद्योग पनि सञ्चालनमा ल्याए ।  

औद्योगिक यात्रामा सतिश जम्दै गए भने व्यापारतिर उनका दुइ भाइ जमिरहेका थिए ।

सतिशका लागि यो समय सफलतै सफलताको समय बन्यो । 

यी उद्योगसँगै सतिशले विभिन्न औद्योगिक घरानाहरूसँग मिलेर शिवम् सिमेन्ट उद्योग सन् २००३ मा सञ्चालनमा ल्याए ।

शिवम् सिमेन्टमा सतिशको लक्की ग्रुपसहित अन्य ग्रुपको पनि लगानी थियो । 

यसपछि चीनको होङ्सी ग्रुपले नेपालमा सिमेन्ट उद्योगमा लगानी गर्न लागेको थियो । 

सतिशले त्यसमा पनि आफ्नो उपस्थिति जनाए ।

७० प्रतिशत होङ्सीको र ३० प्रतिशत नेपाली उद्योगीको लगानीमा होङ्सी सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनमा छ । जसमा सतिशको पनि लगानी रहेको छ ।  

समयक्रमसँगै सेवामूलक उद्योगमा पनि उनले लगानी गर्न थाले । 

तत्कालीन बैंक अफ एसियामा सतिशलाई प्रोमोटरका रूपमा लगानीको अवसर मिल्यो । शुरू उनले २ करोड लगानी गरे ।

सो बैंकमा उनी बोर्ड अफ डाइरेक्टर पनि बनेका थिए ।

मर्जरबाट एनआईसी एसिया बैंक बनेपछि उनी आफ्नो लगानी झिकेर बाहिरिए ।

पारिवारिक लिगेसी

सतिशले नै शुरू गरेको लक्की ग्रुप अहिले ४० वर्षको विरासतसहित अगाडि बढिरहेको छ । 

लक्की ग्रुप अहिले विशुद्ध पारिवारिक औद्योगिक घराना बन्न पुगेको छ । 

सतिशकै नेतृत्वमा रहेको लक्की ग्रुपमा उनले आफूसँगै आफ्ना दुई भाइ श्रवण र राजकुमारलाई समेटेका छन् ।

यस्तै भाइका छोरा र बुहारी तथा आफ्ना छोरा अमित र बुहारी समेत लक्की ग्रुप अन्तर्गत नै रहेर व्यावसायिक यात्रा गरिरहेका छन् ।

सतिश भन्छन्, ‘जबसम्म बच्चा वा भाइहरूमाथि विश्वास गर्दैनौं, तब हामी सफल हुँदैनौं । जे पनि मै गर्छु भन्ने भावना राख्नुहुँदैन,’ 

सतिशका अनुसार, लक्की ग्रुपमा विकेन्द्रीकरण सिस्टम छ । जसले जुन काम हेरिरहेको छ, उसलाई पूरै अधिकारसहित काम गर्ने वातावरण दिइएको छ । 

‘दिनदिनै निगरानी गर्ने भन्दा पनि समस्यामा हामी छलफल गर्छौं । यसले हामीलाई सफल बनाउने रहेछ,’ सतिश भन्छन् ।

उनले आफ्ना छोरा अमित उच्च शिक्षा अध्ययन सकेर अमेरिकाबाट फर्किएपछि आफूसँगै व्यावसायिक यात्रामा सामेल गराएका छन् ।  

अहिले अमितले समग्र लक्की ग्रुप र गणपति वनस्पति प्रालिलाई अगाडि बढाइरहेका छन् ।  

व्यवसायका दौरान आफू धेरै नै सन्तुष्ट रहेको सतिश सुनाउँछन् । 

लक्की ग्रुपले निर्माण तथा उत्पादन क्षेत्र, व्यापार, सेवामूलक क्षेत्र तथा फाइनान्स र इन्स्योरेन्समा आफ्नो लगानी विस्तार गरेको छ । 

१६ वटा मुलुकमा व्यापार विस्तार गरेको यस ग्रुपले हाल एक हजारभन्दा बढी जनशक्तिलाई रोजगारी दिइरहेको सतिश बताउँछन् ।

बुवाको सहमति र दुई भाइको साथले शुरू भएको व्यावसायिक यात्रामा उनले आज आफू मात्र हैन परिवारलाई नै सफल बनाउँदै लगेका छन् ।

यी तीन घटना जसलाई गल्तीका रूपमा लिन्छन् सतिश

मानव जीवनमा गल्ती धेरै भइरहेका हुन्छन् । केही गल्ती सामान्य हुन्छन् त केही ठूलो पनि । तीमध्ये पनि केही चाहिँ जीवनपर्यन्त सम्झिरहने प्रकृतिका हुन्छन् । 

उद्योगी सतिशले पनि जीवनमा केही गल्ती गरेको महशुस गरे । तीमध्ये दुई घटनालाई उनी अझै पनि सम्झिरहन्छन् । 

पहिलो घटना, सतिश एसएलसीको केही समयपछि उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि भारतको बनारस गएका थिए । 

त्यहाँबाट उनी काम विशेषले कस्मीर गए । सो क्रममा २५ हजार रूपैयाँ खर्च भयो । 

विगतको घटना सम्झँदै सतिश भन्छन्, ‘नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट लिनुपर्ने थियो । त्यसका लागि कस्मीर गयौं । कस्मीर जाँदा २५ हजार रूपैयाँ खर्च भयो । मेरो हैसियत २५ हजार रूपैयाँ खर्च गर्ने थिएन, मैले गल्ती गरेको महसूस गरें ।’

त्यसपछि घरमा आएर आफूले सो घटनाबारे बुवालाई सुनाएको उनी सम्झन्छन् । ‘बुवाले मलाई केही भन्नुभएन । बुबाले सोध्नुभयो, किन यस्तो भनेको, खर्च भयो त ठीक छ । तिमीलाई त्यस्तो लाग्छ भने भोलिबाट खर्च कम गर, हैन भने ठीकै छ । त्यतिखेर म १७ वर्षको थिएँ,’ उनले भने ।

दोस्रो घटना सन् १९८२ तिरको हो । नबिल बैंक सञ्चालनमा आएको केही वर्ष मात्रै भएको थियो । 

त्यो बेलामा नबिल बैंकका तत्कालीन उच्च अधिकारीले तीन करोड रूपैयाँ छ ? भनेर सतिशलाई सोधेका थिए । 

ती अधिकारीले बैंक खोल्नका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकसँग लाइसेन्सको कुरा मिलाइदिने भनेको उनी सम्झन्छन् । तर त्यसमा उनले रुचि देखाएनन् । जुन कुरामा उनलाई आजपर्यन्त पश्चाताप छ ।

उनी भन्छन्, ‘त्यतिखेर नबिल पनि २ करोड पूँजीबाटै शुरू भएको थियो । मैले त्यस समयमा बैंक खोल्नुपर्ने रहेछ भन्ने कुरा मलाई धेरै पछि मात्रै लाग्यो । जुन कुरा सम्झँदा मलाई आज पनि पश्चाताप लाग्छ ।’ 

तेस्रो घटना, आफ्नो व्यावसायिक दौरानको एक समय सतिशले चीनबाट सामानहरू आयात गर्थे । उनले मार्बल काट्ने कटिङ मशिनदेखि ब्लेडसम्म चीनबाट ल्याउँथे । 

चीनको २३ फ्याक्ट्रीबाट ती सामान नेपाल भित्रन्थ्यो । 

उनी सम्झन्छन्, ‘चाइनिज साथीले मलाई तँपनि यतै लगानी गर भने । मैले कानूनी रूपमा त्यो गर्न मिल्दैनथ्यो । गरिनँ वा गर्न सकिनँ । गर्नका लागि नेपालको कानूनले पनि मिल्दैनथ्यो । तर अरू पाटाहरूमा लाग्न मनले दिएन ।’

उनले भने, ‘आज त्यो मान्छेले उता फ्याक्ट्री लगायो । अहिले उ कता छ, म कता छु । बेलाबेलामा यो कुरामा पश्चाताप लाग्छ ।’

सशित आफूले जीवनमा गर्ने गल्तीलाई जीवनमन्त्रको रूपमा लिने गरेको सुनाउँछन् ।

‘मानिसबाट नै गल्ती हुन्छ । यो गल्ती महसूस गर्नुपर्छ । गल्ती महसूस हुनेबित्तिकै गल्ती स्वीकार गरिएन भने भोलिबाट सबै बिग्रिन थाल्छ । तर गल्ती भयो भन्ने महसूस गरेमा गल्ती सुधार हुन जान्छ,’ उनी भन्छन् ।

विभिन्न संघ–संगठनमा नेतृत्व

औद्योगिक यात्रामा जम्दै गएका सतिश समयक्रमसँगै विभिन्न संघसंस्थामा समेत नेतृत्व गर्न पुगे । 

नेपाल अटोमोबाइल्स एसोसिएसन, टायर एसोसिएसन, लगायतमा उनी विभिन्न भूमिकामा उभिए । 

यस्तै नेपाल वैदेशिक व्यापार एसोसिएसनमा उनले अध्यक्षको जिम्मेवारी पनि बहन गरे । 

उनी सामाजिक संस्था लायन्स क्लब अफ काठमाडौं मिडटाउनमा पनि निकै समय सक्रिय रहे । त्यो क्लब मिडटाउन फ्रेन्ड्सको नाममा आजसम्म चलिरहेको छ । 

यस क्रमसँगै निजी क्षेत्रहरूको प्रतिनिधि संस्थामध्येको एक नेपाल उद्योग परिसंघको वरिष्ठ उपाध्यक्ष तथा अध्यक्षको भूमिकामा समेत सतिश रहेका थिए ।

सरकारलाई सुझाव

उनी नेपालमा उद्यमका लागि निकै नै सम्भावना रहेको सुनाउँछन् । अवसर निकै भएपनि सरकारी संयन्त्रले यसलाई कानूनी पानामा मात्रै सीमित गर्दा अवसरको ढोका बन्द भइरहेको उनको बुझाइ छ । 

उनी भन्छन्, ‘निजी क्षेत्रसँग पनि सहकार्य छ भन्ने हिसाबले सोच्ने हो भने मुलुक बन्छ ।’

दुई ठूला मुलुकबीच रहेको नेपालको सामरिक महत्त्व निकै रहेको उनको बुझाइ छ । 

उनले औद्योगिक क्षेत्रमा काम गर्नका लागि युवा उद्यमीहरूले हिम्मत गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने आवश्यकता समेत औंल्याएका छन् । 

‘नेपाल निकै राम्रो ठाउँ छ । प्रकृतिले हामीलाई निकै माया गरेको छ । हामीले यसलाई सदुपयोग गर्न सकेनौं भन्ने लाग्छ,’ उनी भन्छन् ।

उनले निजी क्षेत्र सफल हुनुको अगाडि तथ्यमा आधारिक विश्लेषणले मुख्य भूमिका खेलेको धारणा राखे ।

‘निजी क्षेत्रले जुन काम गर्दा पनि हिसाब किताब राखेको हुन्छ । काममा ढिलाइ भएको छ भने त्यो क्वेसनएबल हुन्छ । सम्बन्धित व्यक्तिले जवाफ दिनुपर्छ,’ उनी भन्छन्, ‘यही कारणले निजी क्षेत्र सफल भएको हो । सरकारी संयन्त्रमा त हिसाबकिताब छैन, मनलाग्दी भएको छ, अनि कहाँबाट सफल हुनु ?’

TATA Below
NLIC
साउन २३, २०७९

धरान घर भई भक्तपुरको सूर्यविनायक नगरपालिका–५ कटुञ्जे बस्ने ३० वर्षीय राजेश गुरागाईं बिहान ६ बजे फोहर संकलनका लागि निस्कन्छन् । विगत ३ वर्षदेखि उनको दिनचर्या यसरी नै चलिरहेको छ । बिहान ६ बजे मध्यपुरथि...

साउन २८, २०७९

कोरोना महामारीका कारण सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्रमध्ये पर्ने नेपाली कपडा उद्योग यतिखेर बिस्तारै चलायमान हुन थालेको छ ।   महामारीका कारण ठप्प रहेको कपडा उद्योग बिस्तारै चलायमान हुँदा बजारमा नेपाली कप...

साउन २८, २०७९

सवारीसाधन चलाउने चालकको काम संवेदनशील हुन्छ । त्यसमा पनि विशिष्ट पदधारण गरेका व्यक्तित्व सवार हुने सवारीसाधन चलाउने चालकका लागि विशेष अनुशासन र संवेदनशीलता हुन्छन् । १ नम्बर प्रदेशमा भीआईपी मध्येकै पद मुख्य...

साउन २७, २०७९

धान र गहुँको उन्नत बीउबिजन उत्पादनमा कैलाली जिल्ला आत्मनिर्भर भई उत्पादित बीउ जिल्ला बाहिर समेत निर्यात हुन थालेको छ । जिल्लामा वर्षभरमा झण्डै ३६ हजार क्विन्टल धान र ४५ हजार क्विन्टल गहुँको उन्नत बीउ आवश्यकता रह...

साउन २६, २०७९

विद्युत् वितरण तथा प्रसारणका लागि महत्त्वपूर्ण मानिएको प्रसारण लाइन निर्माणमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले प्रगति गरेको छ । प्राधिकरणले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा कूल ७५३ सर्किट किलोमिटर प्रसारण लाइनको निर्माण सम्पन्न गर...

साउन २५, २०७९

देशभरका जनतालाई वितरण गरिएको पानी गुणस्तरीय भए/नभएको अनुगमन गरी महसुल समेत निर्धारण गर्ने खानेपानी महसुल निर्धारण आयोग २ वर्षदेखि पदाधिकारीविहीन भएको छ । महसुल निर्धारण, पानीको गुणस्तरको अनुगमन गर्ने उद्...

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

उच्च शिक्षामा सुधारको प्रश्न : मानव पूँजी निर्माणका लागि यसरी सुधार्नुपर्छ पाठ्यक्रम

साउन ३०, २०७९

शिक्षा सामाजिक रूपान्तरण र आर्थिक समृद्धिको मेरुदण्ड हो । ज्ञान, सीप, संस्कार र स्वभाव निर्माण तथा परिस्कार शिक्षाका कार्य हुन् । नेपालको शिक्षा प्रणाली गुरुकूल हुँदै आधुनिक बहुविश्वविद्यालयको युगमा छ । तर उच्च शिक्ष...

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

नेपाली अर्थतन्त्रमा जरो गाडेको पैतृक पूँजीवाद र हाम्रो भविष्य

साउन २९, २०७९

‘हामी फेरि पैतृक पूँजीवादको बाटोमा फर्किरहेका छौं । जहाँ अर्थव्यवस्थाको लगाम केवल सम्पत्तिवालाहरूको हातमा मात्र होइन, बरू विरासतमा प्राप्त सम्पत्तिका मालिकहरूको हातमा हुनेछ । जहाँ तपाईंको जन्म, तपाईंको म...

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

३०० वर्षको इतिहासमा बेलायतका ५७ प्रधानमन्त्री– वालपोलदेखि जोनसनसम्म

साउन २६, २०७९

बेलायतको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा धेरै नेताहरू लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री वा पार्टीको नेता भएको देखिँदैन । सत्तापक्ष मात्रै होइन, कुनै पनि पार्टीको प्रमुखबाट एकपटक हटेपछि वा असफल भएपछि पुनः त्यहीँ पदका लागि उ...

ad
x